บัณฑิต คือ คนที่มีใจผ่องใสอยู่เป็นปกติวิสัย ทำให้มีความเห็นถูก

สามารถดำเนินชีวิตอยู่ด้วยปัญญา

     - เป็นผู้รู้ดี คือ รู้ว่าอะไรดีอะไรชั่ว

     - เป็นผู้รู้ถูก คือ รู้ว่าอะไรถูกอะไรผิด

     - เป็นผู้รู้ชอบ คือ รู้ว่าอะไรบุญอะไรบาป

ลักษณะของบัณฑิต ๓ ประการ

     ๑. ชอบคิดดีเป็นปกติวิสัย ได้แก่ คิดให้ทาน คิดให้อภัย ไม่ผูกพยาบาท

คิดเห็นถูกต้องตามความเป็นจริง เช่น เห็นว่าบุญบาปมีจริง

     ๒. ชอบพูดดีเป็นปกติวิสัย ได้แก่ พูดคำจริง พูดคำสมานไมตรี พูดมี

ประโยชน์ พูดด้วยจิตที่ประกอบด้วยเมตตา พูดถูกกาละเทศะ

     ๓. ชอบทำดีเป็นปกติวิสัย ได้แก่ เว้นการฆ่ากัน ไม่ประพฤติผิดในกาม

ไม่ลักขโมย พอใจเฉพาะคู่ครองของตน

องค์คุณของบัณฑิต

     ๑. กตัญญู รู้อุปการะคุณที่ท่านทำแล้วแก่ตน

     ๒. อัตตสุทธิ ทำตนให้บริสุทธิ์จากบาป

     ๓. บริสุทธิ์ ทำผู้อื่นให้บริสุทธิ์จากบาป

     ๔. สังคหะ สงเคราะห์แก่ชุมชนทั้งหลาย

บัณฑิตมักกระทำในสิ่งต่อไปนี้ คือ

     ๑. บัณฑิตชอบชักนำในทางที่ถูก เช่น ชักนำให้เลิกสูบบุหรี่ เลิกดื่มสุรา

เลิกเล่นการพนัน ชักนำให้สวดมนต์ ให้รักษาศีล ให้ทำมาหากินในทางสุจริต

     ๒. บัณฑิตชอบทำแต่สิ่งที่เป็นธุระ ไม่เกะกะเกเรใครๆ เร่งรีบทำงานตน

ให้สำเร็จลุล่วงด้วยดี ไม่ก้าวก่ายงานในหน้าที่ของคนอื่น เว้นแต่ได้รับการ

ขอร้องหรือเพื่ออนุเคราะห์

     ๓. บัณฑิตชอบทำแต่สิ่งที่ถูกที่ควร เช่น ชอบพูดและทำตรงไปตรงมา

ชอบสนทนาธรรม รังเกียจการนินทาว่าร้าย ชอบบำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์

ทั้งแก้ตนเองและผู้อื่น

     ๔. บัณฑิตเมื่อถูกกล่าวตักเตือนโดยดีย่อมไม่โกรธ

     ๕. บัณฑิตย่อมรับรู้ระเบียบวินัย

บัณฑิตมี ๒ ประเภท ได้แก่

     ๑. บัณฑิตภายนอก คือ บุคคลทั่วไปที่ประพฤติดี มีคุณธรรม ศีลธรรม

ดำเนินชีวิตด้วยปัญญา

     ๒. บัณฑิตภายใน คือ ตัวเราขณะที่คิดดี พูดดี และทำดี คำพูดดีๆเป็นไป

เพื่อยกใจผู้พูดและผู้ฟังให้สูงขึ้น และหมั่นทำทาน รักษาศีล ทำสมาธิสม่ำเสมอ

อานิสงส์การคบบัณฑิต

     ๑. ทำให้จิตใจผ่องใส สามารถทำความดีตามไปด้วย

     ๒. ทำให้ได้ปัญญาเพิ่มขึ้น เป็นคนหนักแน่นมีเหตุผล

     ๓. ทำให้มีความเห็นถูก เป็นสัมมาทิฐิ

     ๔. ทำให้ไม่ต้องเศร้าโศกเดือดร้อน เพราะทำผิด

     ๕. ทำให้เป็นที่ยกย่องสรรเสริญของคนทั่วไป

     ๖. ทำให้มีความสุข ปลอดภัยจากอุปสรรคภัยพาลต่างๆ

     ๗. ทำให้มีความเจริญก้าวหน้า สามารถตั้งตัวได้เร็ว

     ๘. ทำให้แม้ละโลกนี้ไปแล้ว ก็ไปสู่สุคติโลกสวรรค์

     ๙. ทำให้บรรลุมรรคผลนิพพานได้โดยง่าย