ข้อเสนอของผู้หญิง  เด็ก และผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ข้อเสนอนี้ รวบรวมจากการระดมความเห็นจากหลายเวทีที่จัดขึ้นในพื้นที่โดยแกนนำผู้หญิงภาคประชาสังคมและผู้หญิงที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ทั้งชาวพุทธและมุสลิม ที่ขับเคลื่อนงานด้านสันติภาพ การเยียวยา สิทธิมนุษยชน และครอบครัว ในหลายประเด็นสอดคล้องกับกรอบตัวชี้วัดความมั่นคงมนุษย์ของกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.)ดังนี้

1) มิติการเมืองและธรรมาภิบาล

1.ส่งเสริม และเปิดพื้นที่ให้ผู้หญิงในจังหวัดชายแดนภาคใต้   มีส่วนร่วมในการตัดสินใจเชิงนโยบายเพื่อการแก้ปัญหา การสร้างความสมานฉันท์ และการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ในทุกระดับทั้งในระดับชาติ และระดับท้องถิ่น

2.ส่งเสริมการรวมตัว การจัดตั้ง การดำเนินกิจกรรม  และการเสริมสร้างพลัง ความเข้มแข็งของกลุ่ม องค์กรผู้หญิงในพื้นที่ และนอกพื้นที่ที่เป็นเครือข่ายภาคีการทำงานร่วมกัน

3.ส่งเสริมให้สำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำมัสยิด และสำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด มีฝ่ายกิจการผู้หญิง เพื่อทำหน้าที่ส่งเสริมผู้หญิง ภายใต้หลักการทางศาสนา  ตลอดจนคอยให้คำปรึกษา แนะนำ หรือไกล่เกลี่ย ในกรณีที่ผู้หญิงประสบปัญหา หรือมีข้อขัดแย้งภายในครอบครัว

2) มิติสิทธิและความเป็นธรรม

1. เพิ่มมาตรการการคุ้มครอง ป้องกัน และสร้างมั่นคงปลอดภัยให้แก่ผู้หญิงและเด็กในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เนื่องจากที่ผ่านมาผู้หญิงและเด็กผู้บริสุทธิ์กลายเป็นเหยื่อความรุนแรงมากขึ้น และมีแนวโน้มจะสูงเพิ่มขึ้นด้วยในอนาคต ทั้งนี้มาตรการที่มีขึ้นควรยึดแนวทางสันติวิธี และการมีส่วนร่วมของประชาชน

2.การช่วยเหลือเยียวยาผู้หญิง และเด็กจากครอบครัวผู้ประสบเหตุร้ายต้องเป็นไปอย่างรวดเร็ว ทั่วถึง  เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ  รวมทั้งคำนึงถึงหลักมนุษยธรรม เมตตาธรรม และประโยชน์สูงสุดของชีวิตที่เหลืออยู่ หลักเกณฑ์ใด ๆ ก็ตามของภาครัฐที่ขัดต่อหลักการนี้ ควรมีการพิจารณาแก้ไข และทบทวน

3.ให้มีการชดเชย เยียวยาครอบคลุมถึงผู้บริสุทธิ์และครอบครัว ที่ได้รับผลกระทบจากการใช้กฎอัยการศึก และพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉินด้วย

4.เจ้าหน้าที่ต้องติดตาม จับกุมผู้กระทำความผิด ที่ทำให้สมาชิกในครอบครอบเสียชีวิต หรือบาดเจ็บมาดำเนินคดีตามกฎหมาย  ทั้งนี้ให้ถือว่าการทำให้ความจริง และความเป็นธรรมกรณีการตายของสมาชิกในครอบครัวปรากฏ  เป็นแนวทางการเยียวยาที่สำคัญประการหนึ่งของภาครัฐ

5.ให้พนักงานสอบสวน และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย สืบสวนสอบสวน หาสาเหตุการตายของผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์ความไม่สงบอย่างเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ  โดยให้สอบถามสาเหตุการตายจากทายาทของผู้ตายประกอบสำนวนการสอบสวนด้วย  เนื่องจากการลงความเห็นเกี่ยวกับสาเหตุการตายของเจ้าหน้าที่จะส่งผลต่อการที่จะทำให้ครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบได้รับหรือไม่ได้รับสิทธิต่างๆ ด้านการเยียวยาช่วยเหลือจากภาครัฐ

ในระหว่างรอผลการสืบสวนสอบสวน  ให้มีการบรรเทาความเดือดร้อนและเยียวยาครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบไปพลางๆก่อน  ในกรณีที่ไม่สามารถสอบหาที่มาของสาเหตุการตายได้โดยชัดเจน ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่ามาจากสถานการณ์ความไม่สงบ  เพื่อยังประโยชน์ในการเยียวยาช่วยเหลือครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบ

3) มิติครอบครัว

1. พัฒนาให้สถาบันครอบครัวมีความสุข มั่นคงและแข็งแรง ตั้งอยู่ในหลักของศาสนธรรม เพื่อสร้างรากฐานในการป้องกันปัญหาและพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้

4) มิติการสนับสนุนทางสังคม

1.จัดทำแผนพัฒนาผู้หญิงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และจัดตั้งสถาบันส่งเสริมการเรียนรู้ และพัฒนาศักยภาพผู้หญิงในด้านต่าง ๆ โดยให้มีกฎหมายรองรับ

5) มิติการมีงานทำและรายได้

1.พัฒนารายได้ และสวัสดิการที่เหมาะสมให้แก่ผู้หญิง โดยเฉพาะผู้หญิงยากจนในชนบท และผู้หญิงในกลุ่มด้อยโอกาส หรือรายได้น้อยกลุ่มอื่นๆ เช่นผู้หญิงที่เป็นแรงงานในโรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น  ควรมีมาตรการ หรือแนวทางส่งเสริม เป็นการเฉพาะ

                2.ส่งเสริมการมีงานทำของผู้หญิง และครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบ ให้สามารถเลี้ยงตนเองได้อย่างยั่งยืน มีศักดิ์ศรี และลักษณะงานที่จะส่งเสริมให้แก่ผู้หญิงหม้าย ควรคำนึงถึงความสนใจและความเหมาะสมแก่สภาพ  เช่น งานที่สามารถทำที่บ้าน เพื่อดูแลบุตรได้ด้วย

6) มิติสังคม-วัฒนธรรม

1.การส่งเสริมโอกาส และการพัฒนาใดๆก็ตามต่อผู้หญิงในจังหวัดชายแดนภาคใต้  ควรคำนึงถึงลักษณะเฉพาะของบริบททางวัฒนธรรม และศาสนา  ในขณะเดียวกัน ในบางกรณี ก็ต้องให้มีการส่งเสริมเป็นพิเศษแก่ผู้หญิง เพื่อมิให้ลักษณะทางเพศเป็นข้อจำกัด

7) การศึกษา

                1.จัดให้มีทุนการศึกษาแก่เด็กกำพร้าจากครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบในทุกกรณีอย่างต่อเนื่อง และรวดเร็วให้ทันเปิดภาคเรียนแรกของแต่ละปี  นอกจากนี้ควรพิจารณาให้มีทุนการศึกษาแก่หญิงหม้ายที่ได้รับผลกระทบ ที่ต้องการศึกษาต่อจนจบปริญญาตรีด้วย 

2. พิจารณาให้ความช่วยเหลือทุนการศึกษาแก่เด็กกำพร้า ที่บิดาเสียชีวิตในช่วงที่มีเหตุการณ์ไม่สงบ แต่เจ้าหน้าที่ลงความเห็นว่าการเสียชีวิตไม่ได้เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ ซึ่งทำให้ไม่ได้รับสิทธิด้านทุนการศึกษา