สายธารเพลงเพื่อชีวิต (๒)

เพลงเพื่อชีวิตบนเส้นทางแห่งการแสวงหา

 ในยุคก่อนเหตุการณ์ 14 ตุลาคม  2516 เป็นยุคแห่งการแสวงหาของหนุ่มสาว ที่มีแนวความคิดแสดงออกในทางการเมือง และศิลปวัฒนธรรมที่ชัดเจน บทกวีถือเป็นแนวร่วมทางวัฒนธรรมที่ถูกนำเสนอในการแสดงออกทางด้านการเมืองและวัฒนธรรมอย่างต่อเนื่อง เพื่อปลุกเร้าการต่อสู้ เช่น บทกวี “ตื่นเถิดเสรีชน ของ รวี โดมพระจันทร์  “สานแสงทอง” ของ สุรชัย จันทิมาธร “สู้ไม่ถอย” ของ เสกสรรค์  ประเสริฐกุล และ “หนุ่มสาวเสรี” ของ สุจิตต์ วงษ์เทศ เป็นต้น”

ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ถือว่าเป็นสถาบันบ่มเพาะทางวัฒนธรรมและให้การศึกษาทางการเมืองสำหรับนิสิตนักศึกษาและประชาชนในยุคนั้น มีการเชิญนักคิด นักเขียน ปัญญาชนมาร่วมอภิปรายทางการเมือง และวัฒนธรรมอย่างไม่ขาดสาย และเพลงเพื่อชีวิตและดนตรีเพื่อชีวิตจึงถือว่ามีจุดกำเนิดขึ้นภายใต้สถานการณ์ทางการเมืองในยุคนั้น

 หนึ่งในจำนวนหนึ่งมีกลุ่มนักดนตรีในแนวบทเพลงเพื่อชีวิตที่มีพื้นฐานจากสถานการณ์เหล่านั้นเคลื่อนไหวทางด้านการเมืองมีชื่อว่า “ท.เสน และสัญจร”  โดย สุรชัย จันทิมาธร และวีระศักดิ์ สุนทรศรี  ได้รับอิทธิพลจากบทเพลงของตะวันตก ในแนวทางของ บ๊อบ ดีแลน  และครอสบี สติลล์ แนซ แอนด์ยังก์ มีบทเพลงที่นำมาเล่น คือ เปิบข้าว, คนกับควาย, ข้าวคอยฝน, กุลา, นกสีเหลือง, สานแสงทอง เป็นต้น  

      ปกแผนเสียงคาราวาน  ชุด คนกับควาย อเมริกันอันตราย และเพลงเพื่อชีวิต                  

 ต่อมาวงดนตรี “ท.เสน และสัญจร” ได้รวมตัวกับวง “บังคลาเทศแบนด์”  ของกลุ่มนักศึกษาเทคนิคภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยมี มงคล อุทก, ทองกราน ทานา  เมื่อครั้งที่ได้นำวงมาแสดงที่หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยใช้ใหม่ว่า “คาราวาน  และถือว่าวงดนตรี “คาราวาน” เป็นวงดนตรีเพื่อชีวิตในยุคแรกที่เกิดขึ้นในยุคนั้น ”

                                การแสดงของวงคาราวานในภาคอีสาน

เครื่องดนตรีของ “คาราวาน” จะมีกีตาร์โปร่ง ฮาโมนิการ์  และ “พิณ” จากพนมไพรของ “มงคล อุทก”  เป็นหลัก นอกจากนั้นยังมีวง “กรรมาชน ซึงใช้เครื่องดนตรีเป็นกีตาร์ไฟฟ้า เป็นหลัก และวงดนตรี “ต้นกล้า” จะเน้นดนตรีในแนวไทยเดิม เนื้อหาของบทเพลงในช่วงนี้จะสะท้อนความทุกข์ยากของกรรมกรผู้ใช้แรงงาน และชาวนาผู้ถกกดขี่ รวมทั้งการต่อต้านการแผ่อาณานิคมของอเมริกา ทำให้นักดนตรีที่เล่นดนตรีในแนวเพื่อชีวิตในยุคนี้หลานคนถูกลอบทำลายจากอิทธิพลมืดหลายคน

  ข้อมูลอ้างอิงข้อมูล/ภาพ

ชูเกียรติ ฉาไธสง.  ตำนานคนตำนานเพลง,  พลอยตะวัน, 2541.

วีระศักดิ์ สุนทรศรี.   ที่อยู่ ที่ยืนของเพื่อชีวิต.  นาคร, 2541.

วัฒน์ วรรลยางกูร.  หอมดินเคล้ากลิ่นไอฝน.  ดอกหญ้า, 2543.

นิตยสารโลกหนังสือ ปีที่ 2 ฉบับที่ 8 พฤษภาคม 2522

นิตยสารโลกหนังสือ ปีที่ 4 ฉบับที่ 10 กรกฎาคม 2524 

 (ติดตามอ่านตอนที่ 3 เพลงเพื่อชีวิต : ด้วยเลือดเนื้อ ชีวิต และอุดมการณ์)