อุดมการณ์ วรรณกรรม และสวนดอกไม้ ของมาโนช พรหมสิงห์                                 

ผมมีโอกาสพบกับพี่มาโนช พรหมสิงห์ หลายครั้ง ทั้งที่พบกันโดยบังเอิญและในงานสัมมนาทางวรรณกรรม ของนักเขียนอีสาน การพบกันแต่ละครั้งถือเป็นห้วงเวลาที่มีคุณค่า และเป็นการจุดประกายในการสร้างสรรค์บนเส้นทางสายวรรณกรรมอย่างแท้จริง

จำได้ว่าเมื่อต้นปี 2542 ผมมีโอกาสเดินทางไปร่วมงานชุมนุมช่างวรรณกรรมของนิตยสารช่อการะเกด ร่วมกับสโมสรนักเขียนภาคอีสาน ที่บุรีรัมย์ กิจกรรมภาคกลางวันมีการเสวนาทางวรรณกรรมที่สถาบันราชภัฎบุรีรัมย์ ส่วนกิจกรรมภาคกลางคืนย้ายไปจัดที่เขาพนมรุ้ง มีกิจกรรมหนึ่งที่น่าสนใจคือการแสดงละครของกลุ่มวรรณกรรม “คมดาว” จากมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี เรื่อง “สู่ฝันอันยืดเยื้อ” มีพิสิฐ ภูศรี เป็นผู้เขียนบทละคร ครั้งนั้นพี่มาโนช พรหมสิงห์ เป็นผู้กำกับการแสดง 

ถัดจากนั้นมากราวเดือนเมษายน 2543 ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ผมได้พบกับพี่มาโนช พรหมสิงห์ อีกครั้งที่หอพักคุรุสภา เราทั้งสองต่างพลาดจากการเข้าพักเพราะจำนวนห้องไม่เพียงพอกับผู้ใช้บริการได้มีโอกาสทักทายพูดคุยกันก่อนที่จะแยกย้ายกันเลือกซื้อหนังสือในงานตามใจปรารถนา

ส่วนครั้งล่าสุดเป็นการพบกันในช่วงงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติเมื่อปี 2545  แต่ครั้งนั้นผมพบกับพี่มาโนช  พรหมสิงห์ที่แผงหนังสือตลาดนัดสวนจตุจักร ตามประสาคนชอบอ่านหนังสือ  แม้ว่าเราจะไมได้พูดคุยกันมากนัก แต่ความชื่นชมและศรัทธาต่อกันฉันญาติมิตร  ผมได้ให้ที่อยู่ไว้เพื่อการประสานงานและติดต่อกันในวันข้างหน้า

กลับจากกรุงเทพฯ ในครั้งนั้นไม่ถึงสัปดาห์ผมได้รับไปรษณียบัตรจากพี่มาโนช พรหมสิงห์  ด้วยลายมือบรรจง เรียบง่าย บ่งบอกถึงวิถีชีวิตของผู้เป็นเจ้าของลายมือเป็นยิ่งนัก ถ้อยคำในไปรษณียบัตรนั้นให้กำลังใจและข้อคิดเห็นต่องานเขียนของผมได้อย่างดียิ่ง 

หลังจากนั้นผมได้รับทราบความเคลื่อนไหวของพี่มาโนช พรหมสิงห์ ทั้งในแวดวงงานเสวนาทางวิชาการ การให้สัมภาษณ์ในนิตยสารต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นนิตยสารใต้ดิน, สานแสงอรุณ, และฉบับล่าสุดคือ ค.คน แมกกาซีน

ล่าสุดได้รับข่าวดีของพี่มาโนช พรหมสิงห์ คือ ได้รับการคัดเลือกจากมูลนิธิรพีพรเพื่อสวัสดิการนักเขียนให้ได้รับรางวัล “รพีพร” ในฐานนักเขียนที่มีคุณภาพและครองตนในฐานะนักเขียนได้อย่างสง่างาม และเป็นที่ยอมรับในหมู่นักเขียน นักอ่าน ตลอดมา

บทความนี้ผมจึงเรียบเรียงประวัติความเป็นมาและผลงานของพี่มาโนช พรหมสิงห์ เพื่อแสดงความยินดี และมอบเป็นกำลังใจสำหรับนักเขียนรางวัล “รพีพร” คนแรก  โดยใช้ชื่อว่า “เส้นทางสายอุดมการณ์ วรรณกรรม และสวนดอกไม้ ของมาโนช พรหมสิงห์” เพื่อนพ้องน้องพี่มีความคิดเห็นหรือข้อมูลเพิ่มเติมประการใดจะเพิ่มเติมก็ขอเรียนเชิญครับ

วัยเยาว์  การศึกษา  สู่เส้นทางแห่งการแสวงหา

หากย้อนประวัติความเป็นมาของมาโนช พรหมสิงห์ พบว่า เกิดเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2499 ที่อำเภอโชคชัย  จังหวัดนครราชสีมา เป็นลูกชายคนโต  ต่อมาเมื่ออายุแปดขวบได้ย้ายตามครอบครัวมาตั้งรกรากอยู่ที่อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี โดยบิดาทำงานในค่ายทหารในจังหวัดอุบลราชธานี

ในวัยเด็กมาโนช พรหมสิงห์ เป็นคนที่ชอบอยู่เงียบ ๆ คนเดียว โดยชอบอ่านหนังสือเป็นชีวิตจิตใจ ทั้งนี้เพราะว่าที่บ้านเปิดร้านเสริมสวยจึงรับหนังสือในแนวบันเทิง การ์ตูน ไว้หลายฉบับเพื่อให้ลูกค้าไว้อ่านระหว่างมารับบริการ  นอกจากในครอบครัวยังมีอาชีพทำสวนดอกไม้ โดยในแต่ละวันจะนำดอกไม้ไปขายก่อนที่จะไปโรงเรียน

นอกจากชอบอ่านหนังสือแล้วมาโนช พรหมสิงห์ยังชอบเขียนการ์ตูนโดยร่วมกับน้อง ๆ แบ่งหน้าที่กันเขียนจัดทำเป็นรูปเล่มแบ่งกันอ่านในครอบครัว  จนเมื่อเข้ามาเรียนระดับมัธยมศึกษาจึงได้มีโอกาสอ่านหนังสือในห้องสมุดประจำโรงเรียน จึงนับเป็นการเปิดโลกทัศน์และซึมซับประสบการณ์ในการอ่านการเขียนสู่การสร้างสรรค์งานวรรณกรรมในเวลาห้วงเวลาต่อมา

มาโนช พรหมสิงห์ ได้เข้าศึกษาต่อระดับปริญญาตรีด้านการศึกษาในสถาบันการศึกษาที่มีชื่อเสียงในยุคนั้นคือมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคาม  ในช่วงนั้นเป็นช่วงประชาธิปไตยเบ่งบานของหนุ่มสาวยุคแสวงหา ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 และเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519   

ด้วยนิสัยรักการอ่านจึงได้เรียนรู้ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเป็นปัจจัยเสริมให้ได้หนังสือ และวรรณกรรมมีคุณค่ามากกว่ากระดาษหมึกและตัวหนังสือเท่านั้น  การอ่านวรรณกรรมเหมือนว่าจะมีลักษณะแปลกแยก  ถึงขั้นโดยล้อว่าเป็นคอมมิวนิสต์โรแมนติก  ต่อมาจึงได้ลงมือเขียนหนังสือเพื่อสื่อความหมายถึงบุคคลอื่นมากยิ่งขึ้น โดยเริ่มต้นเขียนงานในจุลสารของมหาวิทยาลัย โดยเปลี่ยนนามปากกาไปเรื่อย ๆ  ไม่ให้ใครรู้  หลังจากมีประสบการณ์การเขียนในจุลสารของมหาวิทยาลัย จึงได้เขียนเรื่องสั้นเรื่องแรก “น้ำตาและความเจ็บปวด”  ส่งไปที่นิตยสารหนุ่มสาว และได้รับการตีพิมพ์ในปี 2521

อย่างไรก็ตามผลจากการเข้าร่วมกิจกรรมทางเมืองในมหาวิทยาลัยทำให้ส่งผลต่อความคิดในด้านการศึกษาในยุคนั้น โดยในช่วงปีสุดท้ายของการเรียนทำให้ไม่ผ่านการฝึกประสบการณ์การสอน ทั้งนี้เพราะว่าผู้บริหารโรงเรียนไม่พอใจภาพการ์ตูนล้อเลียนที่เขียนขึ้นและนำไปติดบอร์ด จนต้องกลับมาเรียนเพิ่มเติมที่มหาวิทยาลัย ทำให้จบช้ากว่าเพื่อนรุ่นเดียวกัน 1 ปี

ภายหลังจบการศึกษามาโนช พรหมสิงห์  ได้สอบบรรจุเข้ารับราชการ ในปี 2522 ที่โรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอวารินชำราบ ทำหน้าที่สอนวิชาคณิตศาสตร์ โดยในแต่ละวันจะขี่จักรยานมาสอนที่โรงเรียนตั้งแต่ตอนเช้าจนถึงสองทุ่มจึงกลับบ้าน  เวลาในแต่ละวันหมดไปกับกิจกรรมการเรียนการสอนในห้องเรียน พอมีเวลาเป็นของตนเองในวันหยุดเสาร์อาทิตย์ เขียนงานวรรณกรรม บทกลอน บทบันทึกรวมเล่มแจกเพื่อน ๆ ในวาระพิเศษต่าง ๆ  ในขณะเดียวกันยังคงติดตามความเคลื่อนไหวในแวดวงวรรณกรรมตลอดมา

หลังเรื่องสั้น “น้ำตาและความเจ็บปวด” ตีพิมพ์ในปี 2521 จึงปรากฏเรื่องสั้นเรื่องที่สองของมาโนช  พรมหสิงห์ในคอลัมน์เรื่องสั้นเดลินิวส์ ในปี 2529 ซึ่งทิ้งห้วงเวลาไปนาน  ทั้งนี้เพราะจะทุ่มเทให้กับงานสอนที่รับผิดชอบ อีกทั้งระบบราชการไม่เอื้อต่อการทำงาน จึงขอย้ายตนเองไปสอนอยู่ที่จังหวัดลำปางอยู่ระยะหนึ่งก่อนที่จะตัดสินใจลาออกจากอาชีพครูในปี 2532   โดยไม่รับเงินบำเหน็จใด ๆ  รวมระยะเวลาที่ใช้ชีวิตเป็นแม่พิมพ์ของชาติอยู่ 10 ปี