ใครบ้างที่จะต้องออกซะกาตุลฟิฎร

ซะกาตุลฟิฏริเป็นบัญญัติบังคับ ดังฮะดีสของอิบนุอุมัรแจ้ง “ท่านร่อซูลุลลอฮฺ ได้บัญญัติให้ซะกาตุลฟิฏริแก่ผู้คนในเดือนรอมฎอน” บันทึกโดย : อัลบุคอรีย์ และมุสลิม และฮะดีสของอิบนฺอับบาสที่ว่า “ท่านร่อซูลุลลอฮฺ ได้บัญญัติให้ซะกาตุลฟิฏริเป็นฟัรฎูที่จำเป็น”

บันทึกโดย : อะบูดาวู๊ด และอันนะซาอีย์

ซะกาตุลฟิฎริได้บัญญัติบังคับแก่ใครบ้าง ?

ซะกาตุลฟิฏิริได้บัญญัติบังคับแก่ เด็ก ผู้ใหญ่ ผู้ชาย ผู้หญิง ผู้เป็นอิสระ และทาสหรือคนรับใช้ที่เป็นมุสลิม ดังมีรายงานฮะดีสของอับดุลลอฮฺ อิบนฺอุมัร แจ้งว่า “ท่านร่อซูลุลลอฮฺ ได้บัญญัติบังคับซะกาตุลฟิฏริจำนวนหนึ่งศ๊ออฺจากอินทผลัม หรือข้าวสาลี (หนึ่งศ๊ออฺ = หนึ่งทะนาน หรือประมาณ 2 1/2 ก.ก.) แก่ทาสหรือคนรับใช้ผู้เป็นอิสระผู้ชาย ผู้หญิง เด็กและผู้ใหญ่ที่เป็นมุสลิม”

บันทึกโดย : อัลบุคอรีย์ และมุสลิม

ชนิดของซะกาตุลฟิฎริ

ชนิดของอาหารที่ใช้ตวงเวลาออกซะกาตุลฟิฎริ คือ 1.ข้าวบาร์เล่ย์ หรือ 2. อินทผลัม หรือ 3. อิกฎ หรือ 4. ลูกเกด หรือ 5. ซัลตฺ ดังมีรายงานฮะดีสของอะบีสะอี๊ด อัลคุดรีย์ กล่าวว่า “พวกเราได้ออกซะกาตุลฟิฎริจำนวนหนึ่งศ็ออฺในประเภทอาหาร หรือ ข้าวบาร์เล่ย์ หรืออินทผลัม หรืออิกฎหรือลูกเกต”

บันทึกโดย : อัลบุคอรีย์ และมุสลิม

และรายงานฮะดีสของอิบนฺอุมัร แจ้งว่า ท่านร่อซูลุลลอฮฺ กล่าวว่า “ได้มีบัญญัติให้จ่ายศ่อดะเกาะฮฺอัลฟิฎเราะฮฺ หนึ่งศ็ออฺจากข้าวบาร์เล่ย์ หรืออินทผลัม หรือซัลตฺ”

บันทึกโดย : อิบนฺคุซัยมะฮฺ และอัลฮากิม

หมายเหตุ : อิกฏ = นมก้อนแข็ง, ซัลตฺ = ข้าวสาลีชนิดหนึ่งไม่มีเปลือก

ได้มีความคิดเห็นแตกต่างกันในการอธิบายความหมายของคำว่า “ประเภทอาหาร” ที่ระบุอยู่ในฮะดีสของอะบีสะอี๊ด อัลคุดรีย์ โดยกล่าวกันว่าหมายถึงข้าวโพดหรือข้าวโอ๊ด และกล่าวอีกว่าอื่นจากนี้ แต่เป็นที่มั่นใจได้ว่ามีความหมายโดยทั่วไปครอบคลุมถึงทุกสิ่งที่เป็นอาหารที่ตวงได้ เช่น ข้าวโพด ข้าวโอ๊ด รวมทั้งประเภทอาหารที่กล่าวมาแล้วข้างต้น และแป้งสาลี และแป้งชนิดอื่น ๆ ดังกล่าวทั้งหมดนั้นได้มีการปฏิบัติกันในสมัยท่านร่อซูลุลลอฮฺ ดังมีรายงานฮะดีสของ อิบนฺอับบาส แจ้งว่า “ท่านร่อซูลุลลอฮฺ ใช้ให้เราจ่ายซะกาตรอมฎอน หนึ่งศ็ออฺจากอาหารประเภทดังกล่าวแทนเด็ก ผู้ใหญ่ ผู้เป็นอิสระ ทาสหรือคนรับใช้ ผู้ใดจ่ายซัลตฺก็จะถูกรับ และฉันคิดว่าเป็นเช่นนั้น และกล่าวว่าผู้ใดจ่ายแป้งสาลี ก็จะถูกรับ และผู้ใดจ่ายแป้งชนิดอื่นก็จะถูกรับ”

บันทึกโดย : อิบนฺคุซัยมะฮฺ ด้วยสายสืบที่ศ่อเฮี๊ยะฮฺ

และมีรายงานฮะดีสจากอิบนฺอับบาส เช่นเดียวกันแจ้งว่า “ซะกาตรอมฎอน หนึ่งศ็ออฺจากอาหารประเภทต่าง ๆ ผู้ใดจ่ายข้าว ข้าวโพด หรือข้าวโอ๊ด จะถูกรับผู้ใดจ่ายข้าวบาร์เล่ย์จะถูกรับ ผู้ใดจ่ายลูกเกตจะถูกรับ และฉันคิดว่าเป็นเช่นนั้น และผู้ใดจ่ายแป้งชนิดอื่น ๆ ก็จะถูกรับ"

บันทึกโดย : อิบนฺคุซัยมะฮฺ ด้วยสายสืบที่ศ่อเฮี๊ยะฮฺ

จำนวนหรือปริมาณของซะกาตุลฟิฎริ

มุสลิมจะต้องออกซะกาตุลฟิฎริ หนึ่งศ็ออฺจากอาหารประเภทต่าง ๆ ดังได้กล่าวมาแล้ว ได้มีทัศนะที่แตกต่างกันในประเภทของข้าวโอ๊ดและข้าวโพด กล่าวกันว่าจะต้องออกครึ่งศ็ออฺ ซึ่งเป็นทัศนะที่มี น้ำหนักกว่าและถูกต้องกว่า ดังคำกล่าวของท่านนะบี ที่ว่า “จงจ่ายซะกาตุลฟิฎริหนึ่งศ็ออฺแบ่งสอง (หมายถึงครึ่งศ็ออฺ) จากอาหารประเภทข้าวสาลี หรือหนึ่งศ็ออฺจากอินทผลัม หรือข้าวบาร์เล่ย์ แทนผู้เป็นอิสระ ทาส เด็ก และผู้ใหญ่”

บันทึกโดย : อะบูดาวู๊ด อันนะซาอีย์ อัลบัยฮะกีย์

ใครบ้างที่จะต้องออกซะกาตุลฟิฎริ

มุสลิมจะต้องออกซะกาตุลฟิฎริเพื่อตัวเองและแทนทุกคนที่อยู่ภายใต้การปกครอง เช่น เด็ก ผู้ใหญ่ ผู้ชาย ผู้หญิง ผู้เป็นอิสระ และทาส ดังมีรายงานฮะดีสของอิบนฺอุมัร แจ้งว่า “ท่านร่อซูลุลลอฮฺ ใช้ให้จ่ายศ่อดะเกาะตุลฟิฎริแทนเด็ก ผู้ใหญ่ ผู้เป็นอิสระ และทาส จากผู้ที่อยู่ภายใต้การปกครองของท่าน”

บันทึกโดย : อัดดฺรุกุฎนีย์ และอัลบัยฮะกีย์ ด้วยสายสืบที่หะซัน

ซะกาตุลฟิฎริจะต้องจ่ายให้แก่ใครบ้าง ?

ซะกาตุลฟิฎริจะต้องไม่จ่ายให้แก่ผู้ใด นอกจากคนยากจนอนาถา ดังมีรายงานฮะดีสของอิบนฺอับบาส แจ้งว่า “ท่านร่อซูลุลลอฮฺ ได้บัญญัติซะกาตุลฟิฏริ เพื่อล้างมลทินของผู้ถือศีลอดจากการพูดที่ไร้สาระและการกล่าวคำหยาบคาย และเพื่อเป็นอาหารแก่คนยากจนอนาถา”

บันทึกโดย : อัดดฺรุกุฎนีย์ และอัลบัยฮะกีย์ ด้วยสายสืบที่หะซัน

เวลาจ่ายซะกาตุลฟิฏริ

จะต้องจ่ายซะกาตุลฟิฏริก่อนผู้คนจะออกไปละหมาดอีด และไม่อนุญาตให้จ่ายล่าไปหลังละหมาดอีดหรือก่อนละหมาด เว้นแต่ก่อนหน้าเพียงวันหนึ่งหรือสองวัน ดังปรากฎจากการกระทำของอิบนฺอุมัร (ซึ่งผู้เล่าฮะดีสได้กล่าวว่า) “ถ้าหากการจ่ายซะกาตุลฟิฎริหลังละหมาดอีดแล้วเป็นการจ่ายศ่อดะเกาะฮฺชนิดหนึ่งจากการจ่ายศ่อดะเกาะฮฺทั้งหลาย” ดังมีฮะดีสรายงานโดยอิบนฺอับบาส กล่าวไว้ว่า “ผู้ใดจ่ายซะกาตุลฟิฎริก่อนละหมาดถือว่าเป็นซะกาตที่ถูกรับและผู้ใด จ่ายมันหลังละหมาดถือว่าเป็นศ่อดะเกาะฮฺชนิดหนึ่งจากศ่อดะเกาะฮฺทั้งหลาย”

บันทึกโดย : อัลบุคอรีย์

อุละมาอฺบางท่านมีความเห็นว่าอนุญาตให้จ่ายซะกาตุลฟิฏริตั้งแต่วันแรกของเดือนรอมฎอน โดยอ้างหลักฐานคำกล่าวของท่านร่อซูลุลลอฮฺ ที่ว่า “ผู้ใดจ่ายซะกาตุลฟิฎริก่อนละหมาดถือว่าเป็นซะกาตที่ถูกรับ”

เคล็ดลับของการจ่ายซะกาตุลฟิฎริ

พระผู้ทรงบัญญัติศาสนาผู้ทรงปรีชาญาณได้บัญญัติการจ่าย ซะกาตุลฟิฎริเพื่อเป็นการล้างมลทินของบรรดาผู้ถือศีลอดจากการพูดจาที่ไร้สาระ และการกล่าวคำหยาบคายแก่คนยากจนอนาถา เป็นการพอเพียงแก่พวกเขาในวันสำคัญนั้น ดังที่ฮะดีสของอิบนฺอับบาสได้กล่าวไว้ข้างต้น

...........................................................................................
คัดลอกจาก : อัล-อิสลาหฺสมาคม