โครงการเตรียมความพร้อมของสังคมไทยในการมีสถานีโทรทัศน์สาธารณะ : การจัดทำร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรม

วันอังคารที่ 27 พฤศจิกายน 2550
ณ ห้องแกรนบอลรูม ชั้น 9 โรงแรมแมกซ์ ถ.พระราม 9 กรุงเทพมหานคร

วันพฤหัสบดีที่ 29 พฤศจิกายน 2550
ณ ห้องบลอนเต้ ชั้น 10 โรงแรมแมกซ์ ถ.พระราม 9 กรุงเทพมหานคร

โดย สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย สมาพันธ์สมาคมวิชาชีพวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ สมาคมเคเบิลทีวีแห่งประเทศไทย สภาสถาบันนักวิชาการสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย เครือข่ายสื่อเพื่อเด็ก และ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม

1. หลักการและเหตุผล
สถานีโทรทัศน์สาธารณะ (public service television) แตกต่างจากสถานีโทรทัศน์เชิงพาณิชย์ และสถานีโทรทัศน์ของรัฐที่มีอยู่ในประเทศไทยในปัจจุบันคือ การมีปรัชญาและแนวทางในการดำเนินการที่ถือว่าประชาชนผู้เป็นเจ้าของประเทศเป็นพลเมือง โดยมีสื่อเป็นพื้นที่สาธารณะในการให้ข้อมูลข่าวสารและตัวกลางในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกันของประชาชน เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อสาธารณะ และส่งเสริมคุณธรรมในหมู่ประชาชน

คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2550 ให้จัดตั้งสถานีโทรทัศน์สาธารณะขึ้นในประเทศไทย โดยให้แปลงสภาพสถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี (TITV) เป็นสถานีโทรทัศน์สาธารณะ ตามร่างพระราชบัญญัติการกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะ โดยในร่างกฎหมายดังกล่าวได้กำหนดให้มีการจัดทำข้อบังคับด้านจริยธรรมของวิชาชีพ (code of conduct) เกี่ยวกับการผลิตและการเผยแพร่รายการ โดยให้คณะกรรมการนโยบายจัดทำข้อบังคับด้านจริยธรรมของวิชาชีพเกี่ยวกับการผลิตและการเผยแพร่รายการ ร่วมกับผู้มีส่วนได้เสียในวงกว้างทั้งตัวแทนพนักงานและลูกจ้างขององค์การ ผู้ผลิตรายการ ผู้รับชมและรับฟังรายการ และผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน การผลิต การจัดหา และการเผยแพร่รายการขององค์การ

ขณะนี้ร่างพระราชบัญญัติการกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะได้ผ่านการพิจารณาของ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เมื่อวันพุธที่ 31 ตุลาคม 2550 ในทางปฏิบัติส่งผลให้คณะรัฐมนตรีต้องแต่งตั้งคณะกรรมการชั่วคราวขึ้นจำนวน 5 คน เพื่อจัดเตรียมความพร้อมในการเปลี่ยนผ่านสถานะของสถานีโทรทัศน์ทีไอทีวีเป็นสถานีโทรทัศน์สาธารณะ
อย่างไรก็ตาม สถานีโทรทัศน์สาธารณะยังเป็นสิ่งใหม่สำหรับประเทศไทย ซึ่งประชาชนจำนวนมากรวมทั้งผู้กำหนดนโยบาย ผู้ผลิตรายการอิสระ หรือพนักงานของสถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี (TITV) บางส่วนยังไม่มีความเข้าใจอย่างเพียงพอ ทั้งในส่วนของลักษณะรายการ เช่น ไม่เข้าใจว่ารายการที่จะเผยแพร่ในสถานีโทรทัศน์สาธารณะจะแตกต่างจากรายการที่เผยแพร่ในสถานีโทรทัศน์ทั่วไปอย่างไร และยังไม่เข้าใจถึงบทบาทในการมีข้อกำหนดด้านจริยธรรมเพื่อกำกับแนวทางการปฏิบัติทางวิชาชีพ หากปล่อยไว้เช่นนี้ โดยไม่มีการดำเนินการใดๆ ความไม่เข้าใจเหล่านี้อาจจะเป็นอุปสรรคทำให้ การดำเนินการของสถานีโทรทัศน์สาธารณะที่จัดตั้งขึ้นไม่ประสบความสำเร็จ โดยเฉพาะการจัดทำข้อกำหนดด้านจริยธรรม ซึ่งเป็นเรื่องใหม่สำหรับประเทศไทย

2. จุดประสงค์
1. เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องของประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียต่างๆ ต่อการดำเนินงานของสถานีโทรทัศน์สาธารณะ และสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในการดำเนินงานของทีวีสาธารณะ โดยเฉพาะในการจัดทำข้อกำหนดด้านจริยธรรม
2. เพื่อสนับสนุนการเตรียมความพร้อมด้านความคิดของคณะกรรมการนโยบาย และผู้บริหารของสถานีโทรทัศน์สาธารณะ ซึ่งจะตั้งขึ้นตามกฎหมาย ตลอดจนคณะกรรมการหน่วยบริการพิเศษ (SDU) ภายใต้กรมประชาสัมพันธ์ ซึ่งเป็นผู้กำกับดูแล สถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี (TITV)ในช่วงเปลี่ยนผ่าน เพื่อสนับสนุนให้การเปลี่ยนผ่านไปสู่สถานีโทรทัศน์สาธารณะประสบความสำเร็จโดยเร็ว โดยเฉพาะในการจัดทำข้อกำหนดด้านจริยธรรม ซึ่งจะมีผลในการยกระดับคุณภาพสื่อโทรทัศน์ในประเทศไทย

3. กิจกรรม
การจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการ (workshop) จำนวน 2 ครั้ง เพื่อร่วมกันจัดทำข้อกำหนดด้านจริยธรรม (code of conduct) ของสถานีโทรทัศน์สาธารณะ ในด้านต่างๆ ที่กำหนดในร่างพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ. .... ดังนี้
1. ความเที่ยงตรง ความเป็นกลาง และความเป็นธรรม
2. ความเป็นอิสระของวิชาชีพ และความไว้วางใจต่อสาธารณชน
3. ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ความเป็นส่วนตัว และการละเมิดสิทธิส่วนบุคคล
4. การคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากรายการที่แสดงออกถึงความรุนแรง การกระทำอันผิดกฎหมายหรือศีลธรรม อบายมุข และภาษาอันหยาบคาย
5. การปฏิบัติต่อเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายและผู้ที่อยู่ในภาวะเศร้าโศก
6. การจ่ายเงินแก่แหล่งข่าว การรับรางวัลหรือผลประโยชน์ตอบแทนเพื่อให้เสนอข่าว หรือมีส่วนร่วมในการกระทำใดอันกระทำให้ขาดความเป็นธรรมและความเป็นอิสระของวิชาชีพ
7. การปกป้องและปฏิบัติต่อแหล่งข่าวอย่างเป็นธรรม

ทั้งนี้ กลุ่มเป้าหมายที่จะเชิญให้เข้าร่วมในการจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการในครั้งแรกจะมีประมาณ 400-500 คน และครั้งที่ 2 ประมาณ 150-200 คน โดยประกอบไปด้วย
1. คณะกรรมการหน่วยบริการพิเศษ (SDU) ภายใต้กรมประชาสัมพันธ์ ซึ่งเป็นผู้กำกับดูแล TITV ในปัจจุบัน
2. ผู้บริหารและพนักงาน TITV ในปัจจุบัน
3. ผู้ผลิตรายการ ซึ่งสนใจผลิตรายการให้สถานีโทรทัศน์สาธารณะ
4. กลุ่มผู้บริโภคเช่น เครือข่ายเด็กและครอบครัว
5. กลุ่มองค์กรพัฒนาเอกชนซึ่งรณรงค์เรื่องการปฏิรูปสื่อ
6. ผู้ทรงคุณวุฒิเช่น นักวิชาการ และผู้มีประสบการณ์ในวงการสื่อมวลชน
7. สมาชิกสภานิติบัญญัติ ผู้แทนจากพรรคการเมือง และผู้นำความคิดในสังคม
8. ประชาชนทั่วไปที่สนใจ
9. สื่อมวลชน และตัวแทนองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนที่เกี่ยวข้อง

ผลลัพธ์ของโครงการที่สำคัญคือร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรม (code of conduct) ที่จะสามารถใช้เป็นต้นแบบ ในการจัดทำข้อกำหนดด้านจริยธรรมที่จะใช้จริงของสถานีโทรทัศน์สาธารณะ รวมทั้งข้อเสนอแนวทางการผลิตรายการที่เป็นประโยชน์และน่าสนใจในประเด็นต่างๆตามกลุ่มประเภทรายการ

การจัดสัมมนา 2 ครั้งเพื่อจัดทำร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรมในโครงการนี้ จะแบ่งออกเป็นการสัมมนาในภาพรวมเพื่อระดมความคิดเกี่ยวกับรูปแบบรายการที่เหมาะสมในสถานีโทรทัศน์สาธาณะ 1 ครั้ง โดยแบ่งเป็นกลุ่มย่อยตามประเภทรายการ และห้องย่อยเพื่อระดมความคิดเกี่ยวกับข้อกำหนดด้านจริยธรรม และการสัมมนาเพื่อยกร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรมของสถานีโทรทัศน์สาธารณะในภาพรวมอีก 1 ครั้ง ทั้งนี้ การสัมมนาห้องย่อยแยกตามกลุ่มประเภทรายการ มีดังต่อไปนี้
1. รายการข่าว และรายการสนทนาเหตุการณ์ปัจจุบัน (current issue)
2. รายการละคร เกมส์โชว์ และบันเทิง
3. รายการสำหรับเด็ก
4. รายการสารคดี
5. ข้อกำหนดด้านจริยธรรม


ร่างกำหนดการ ครั้งที่ 1 วันอังคารที่ 27 พฤศจิกายน 2550
ณ ห้องแกรนบอลรูม ชั้น 9 โรงแรมแมกซ์ ถ.พระราม 9 กรุงเทพมหานคร

09.15 – 09.30 น. พิธีเปิดงานโดย คุณหญิงทิพาวดี เมฆสวรรค์ รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี*
09.30 – 10.00 น. บรรยาย ปรับพื้นฐานความเข้าใจ “โทรทัศน์สาธารณะคืออะไร และเพื่อใคร” และ “สาระสำคัญของกฎหมายโทรทัศน์สาธารณะของไทย”
โดย ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวาณิชย์ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย
คุณสมชาย แสวงการ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
10.00 – 10.15 น. พักรับประทานอาหารว่างและดื่มชา-กาแฟ
10.15 – 12.00 น. ระดมสมอง1.กลุ่มใหญ่“รายการโทรทัศน์ในฝันที่ช่วยสร้างสังคมคุณธรรม ควรเป็นอย่างไร”
ดำเนินรายการโดย
ดร.กิตติวัฒน์ อุชุปาละนันท์ ที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรี
คุณเถกิง สมทรัพย์ นายกสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย
12.30 – 13.00 น. พักรับประทานอาหารกลางวัน
13.00 – 15.00 น. ระดมสมอง 2 : กลุ่มย่อย ** “เราจะร่วมกันทำให้เกิดรายการโทรทัศน์ในฝันที่ช่วยสร้างสังคมคุณธรรม ได้อย่างไร”
กลุ่มย่อยที่ 1 รายการข่าว และรายการสนทนาเหตุการณ์ปัจจุบัน (current issue)
ดำเนินรายการโดย
ดร.กิตติวัฒน์ อุชุปาละนันท์ ที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรี
คุณก่อเขต จันทเลิศลักษณ์ อุปนายกสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย

กลุ่มย่อยที่ 2 รายการละคร เกมส์โชว์ และบันเทิง
ดำเนินรายการโดย
คุณผุสชา โทณะวณิก รองกรรมการผู้จัดการบริษัท เจ เอส แอล จำกัด
คุณโสภิต หวังวิวัฒนา ผู้อำนวยการบริหาร สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย

กลุ่มย่อยที่ 3 รายการสำหรับเด็ก
ดำเนินรายการโดย
ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง นักวิชาการอิสระ
คุณสุริยนต์ จองลีพันธ์ บริษัทป่าใหญ่ ครีเอชั่น จำกัด

กลุ่มย่อยที่ 4 รายการสารคดี
ดำเนินรายการโดย
คุณเถกิง สมทรัพย์ นายกสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย
คุณประสาน อิงคะนันท์ บริษัท ทีวีบูรพา จำกัด

กลุ่มย่อยที่ 5 ข้อกำหนดด้านจริยธรรม
ดำเนินรายการโดย
คุณสมชัย สุวรรณบรรณ บีบีซีภาคบริการโลก กรุงลอนดอน
อาจารย์สุรสิทธิ์ วิทยารัฐ สภาสถาบันนักวิชาการสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย
15.00 – 15.15 น. พักรับประทานอาหารว่างและดื่มชา-กาแฟ
15.15 – 17.00 น. สรุปการสัมมนา และนำเสนอร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรมของสถานีโทรทัศน์สาธารณะ ตลอดจน รายการและรูปแบบรายการที่พึงปราถนา รวมทั้งวิธีการที่ทุกฝ่ายจะสามารถร่วมกันทำให้เกิดขึ้นได้จริง
โดยผู้ดำเนินรายการกลุ่มย่อยในแต่ละกลุ่ม เพื่อนำข้อสรุปเป็นแนวทางในการ
สัมมนาครั้งต่อไป

ร่างกำหนดการ ครั้งที่ 2 วันพฤหัสบดีที่ 29 พฤศจิกายน 2550
ณ ห้องบลอนเต้ ชั้น 10 โรงแรมแมกซ์ ถ.พระราม 9 กรุงเทพมหานคร

13.00 – 13.30 น. พิธีเปิดงาน
13.30 – 14.45 น. สรุปสาระสำคัญของการประชุมที่ผ่านมา อภิปราย: “วิจารณ์ร่างข้อกำหนดจริยธรรมในการผลิตรายการของสถานีโทรทัศน์ สาธารณะ” โดย วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ

ระดมสมอง: “ร่างข้อกำหนดจริยธรรมในการผลิตรายการของสถานีโทรทัศน์ สาธารณะ”
ดำเนินรายการโดย **
ดร.กิตติวัฒน์ อุชุปาละนันท์ ที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรี
อาจารย์สุรสิทธิ์ วิทยารัฐ สภาสถาบันนักวิชาการสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย
14.45 – 15.00 น. พักรับประทานอาหารว่างและดื่มชา-กาแฟ
15.00 – 16.00 น. สรุปแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรมของสถานีโทรทัศน์สาธารณะ โดยวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิผู้ยกร่างข้อกำหนดด้านจริยธรรม