อดีตบก.บห.บีซีซีแจงผังรายการทีวีสาธารณะ หลังทีไอทีวีให้ข้อมูลคลาดเคลื่อน

นายสมชัย สุวรรณบรรณ อดีตบรรณาธิการบริหาร เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บีบีซี ลอนดอนได้ชี้แจงเกี่ยวกับผังรายการของทีวีสาธารณะไว้ในเว็บไซต์  http://www.thaipbs.or.th/  หลังมีการให้ข้อมูลคลาดเคลื่อนของสถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี ในหลายประเด็น ดังต่อไปนี้

ประการแรก ผังรายการที่จัดทำขึ้นเป็นความคิดของตนเพียงคนเดียว โดยมิได้ปรึกษาผู้ใด แต่ใช้ประสบการณ์ส่วนตัวในการทำงานที่บีบีซี ลอนดอนเป็นเวลาหลายปี ผังรายการที่แนะนำเสนอเป็นผังรายการตัวอย่าง เพื่อให้คณะทำงานไปถกเถียงพิจารณาต่อไป มิใช่เป็นข้อยุติ

ประการที่สอง ข้อวิจารณ์เกี่ยวกับรายการ “มองต่างมุม”เป็นความเข้าใจผิดของพนักงานทีไอทีวี เนื่องจากที่จริงแล้วตนเสนอรายการชื่อ Question Time  เป็นรายการสนทนาอภิปรายทางการเมืองรายสัปดาห์ของบีบีซีทีวี ที่อาจเป็นต้นแบบของรายการ  “มองต่างมุม” ของมูลนิธิสื่อสร้างสรรค์ ตนไม่มีความตั้งใจใดๆ ที่จะระบุให้ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทองเป็นผู้ผลิตรายการ ทั้งนี้ ตนไม่เคยพูดคุยกับ ดร.เจิมศักดิ์ หรือนายเถลิง สมทรัพย์ เกี่ยวกับรายการนี้ วัตถุประสงค์คือต้องการนำเสนอรายการสนทนาทางการเมืองรายสัปดาห์ในโทรทัศน์ของประเทศไทยเพื่อให้การศึกษาทางการเมืองแก่ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

ประการที่สาม ข้อวิจารณ์ของพนักงานทีไอทีวี ที่ว่าผังรายการที่ตนจัดขึ้นได้ลดเวลานำเสนอรายการข่าวของทีไอทีวี จาก 8 ชั่วโมงลงไปเหลือ 4 ชั่วโมงต่อวันเป็นการบิดเบือน ตรงกันข้าม ตนพยายามจัดทำผังรายการให้มีช่วงเวลานะเสนอรายการข่าวถึง 6.30 ชั่วโมงต่อวันหรือ 7 ชั่วโมงต่อวัน หากรวมข่าวราชสำนักด้วย ในขณะที่รายการข่าวของทีไอทีวี ระหว่าง 05.30-24.00 น. มีเพียง 4.30 - 5.00 ชั่วโมงต่อวันเท่านั้น ผังรายการของตนจึงมีช่วงเวลาการนำเสนอรายการข่าวรวมกันมากกว่าผังรายการของทีไอทีวีในปัจจุบัน (ใช้ผังรายการของทีไอทีวี ในเดือนธันวาคมที่ผ่านมาในการเปรียบเทียบ)

“ผมไม่ถือว่า รายการประเภท “คุยข่าว” หรือการอ่านหนังสือพิมพ์แถมความคิดเห็นส่วนตัวของผู้จัดรายการให้ผู้ชมฟังนั้นเป็น “รายการข่าว” หรือ Serious Journalism แต่ถือว่ารายการประเภทนี้เป็น”รายการบันเทิง” นอกจากนี้ ผมยังไม่นับรวมรายการข่าว (Hot news) ที่ออกอากาศช้าอีกครั้งในช่วงเวลาหลังเที่ยงคืน เพราะเอาของเก่ามาฉายช้า”

ประการที่สี่ ตนขอเสนอให้เปลี่ยนการออกรายการข่าวหลัก ช่วงค่ำที่เริ่มตั้งแต่เวลา 18.00 มาเป็นการเริ่มต้นตั้งแต่เวลา 21.00 เป็นต้นไป ด้วยเหตุผลดังนี้ หนึ่งสถานีโทรทัศน์ไทยขณะนี้แทบทุกช่องได้เสนอรายการข่าวช่วงเย็นระหว่างเวลา 18.00 – 20.00 น. อยู่แล้ว ซึ่งทีวีสาธารณะ ไม่จำเป็นต้องนำเสนอรายการข่าวเพื่อแข่งขันกับสถานีอื่นในช่วงเวลาเดียวกันนี้ เพราะไม่ได้ทำให้ผู้ชมทางบ้านได้สาระอะไรเพิ่มมากขึ้นไปกว่าที่เสนอกันอยู่ และสอง เนื้อข่าวส่วนใหญ่ที่ปรากฏในช่วงเวลา 18.00 – 20.00 น. ในสถานีต่างๆ เป็น “ข่าวปิงปอง” ที่เน้นการโต้กันไปมาโดยหวังเพิ่มเรตติ้ง สิ่งที่ขาดหายไปก็คือ การนำเสนอข่าวเชิงวิเคราะห์เจาะลึกอย่างครบถ้วนและรอบด้านและในความเห็นของตน “ข่าวปิงปอง” ยังลดคุณค่าของข่าวลง และอาจนำไปสู่ความเข้าใจที่ผิดพลาด หรือกระพือความเป็นปรปักษ์ต่อกันในสังคมไทย ซึ่งแสดงถึงความไม่รับผิดชอบ ไม่สร้างสรรค์ และไม่ถือว่าเป็นสื่อสารมวลชนที่มีคุณภาพ

“ผมได้เสนอให้ทีวีสาธารณะ มีรายการข่าว ในช่วงเวลา 21.00 น. เป็นช่วงหลักของรายการข่าว เพื่อที่จะให้นักข่าว มีเวลาทำงานอย่างพิถีพิถันให้ดีขึ้น สามารถเก็บมุมมองข่าวอย่างรอบด้าน นำเสนอข้อโต้แย้งจากฝ่ายต่างๆ รวมถึงการนำเสนอภูมิหลังของข่าว บริบทของเรื่องราวที่นำเสนออย่างครบถ้วนในข่าวชิ้นเดียว  ก่อนที่จะออกอากาศ จะให้ประโยชน์ต่อผู้ชมมากกว่า และในช่วงเวลาดังกล่าว ผมมีความคาดหวังว่าผู้รับสารน่าจะพร้อมรับชมรายการข่าวอย่างจริงจัง เนื่องจากเดินทางกลับมาถึงบ้านหลังเลิกงานแล้ว ดังนั้นการนำเสนอข่าวในช่วงเวลานี้จะเป็นประโยชน์มากกว่า ในประเทศอังกฤษ โทรทัศน์บีบีซี และไอทีวี  มีช่วงเวลาหลักของรายการข่าวในเวลา 22.00 น. มี Channel 4 เพียง ช่องเดียวมีช่วงเวลาหลักของรายการข่าวในเวลา 19.00 น.”

 ประการที่ห้า ผังรายการที่ตนเสนอในช่วงเวลา 16.00 -20.00 น. ต้องการตอบสนองต่อเด็กและครอบครัวเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม ตนได้แทรกช่วงเวลาของรายการข่าว 30 นาที เพื่อเป็นรายการข่าวสำหรับเด็กซึ่งคล้ายกับNewsround ของ BBC ทั้งนี้เนื้อหาของข่าวและลักษณะของการนำเสนอข่าวในช่วงนี้จะแตกต่างออกไปจากรายการข่าวปกติ นอกจากนี้ ในเวลา 17.00 และ 19.00 น. ตนคิดว่า น่าจะนำเสนอข่าวสั้นต้นชั่วโมง เฉพาะหัวข้อข่าวช่วงละ 3 นาที จำนวน 2 ช่วง เพื่อที่จะคอยเตือนผู้ชมที่รับชมรายการอยู่ในช่วงเวลาของรายการเด็กและครอบครัว (เวลา 16.00 – 20.00 น.)

“ผมเชื่อว่าผังรายการที่ผมเสนอนั้นจะตอบสนองต่อผู้ชมที่กว้างและตอบสนองตอความสนใจที่หลากหลายของผู้ชม โดยมุ่งเน้นการศึกษาและครอบครัว ผังรายการดังกล่าวดูจะแตกต่างจากผังรายการของสถานีโทรทัศน์ส่วนใหญ่ในประเทศไทย และมันก็ควรจะเป็นเช่นนั้น มิฉะนั้น เราคงต้องถามกัน ว่า เราต้องมีสถานีโทรทัศน์สาธารณะไปทำไม ผมหวังว่าคำอธิบายเหล่านี้คงจะเป็นประโยชน์ต่อในการเปิดประเด็นการอภิปรายเรื่องผังรายการของทีวีสาธารณะ ซึ่งเป็นจุดประสงค์ของผมในการจัดทำผังตัวอย่างดังกล่าว”