คาสิโอะ อิชิงุโระ เขียน | นาลันทา คุปต์ แปล | แพรวสำนักพิมพ์

"ผมเชื่อว่า ผมเข้าใจดีทีเดียวว่า
คุณหมายความว่าอะไรเมื่อพูดถึง 'ความเป็นมืออาชีพ'
ดูเหมือนมันจะหมายถึงการทำตามใจชอบด้วยการคดโกงและหลอกใช้
มันดูจะหมายถึงการยกให้ความโลภและผลประโยชน์อยู่เหนือความดี
และความปรารถนาจะเห็นความยุติธรรมเป็นใหญ่ในโลก
ถ้าหากนั่นคือ 'ความเป็นมืออาชีพ' ที่คุณพูดแล้วนะครับท่าน
ผมก็ไม่ไยดีมันนัก และไม่ต้องการได้มันมาเลย"

(ลอร์ดดาร์ลิงตัน หน้า 113)

เคยดูหนังฝรั่งที่ตามบ้านท่านลอร์ดท่านเซอร์สารพัด มักจะมีพ่อบ้านหรือหัวหน้าคนรับใช้ชาย หน้าตาเรียบเฉยไร้อารมณ์ (บ้างก็ทำให้ดูเหมือนโอหังมิใช่น้อย) เดินถือถาดเงินบรรจุเครื่องดื่ม ปรากฏตัวออกมาจากเงามืดหรือเมื่อสิ้นเสียงสั่นกระดิ่งกันบ้างไหมคะ?

สตีเวนส์เป็นพ่อบ้านชาวอังกฤษ ผู้ซึ่งต่อมาต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงของตัวเองและการเปลี่ยนแปลงของโลก จากเดิมที่พ่อบ้านมืออาชีพคนนี้เคยรับใช้ท่านลอร์ดผู้มีความสำคัญในแวดวงการเมืองอังกฤษยุคสงครามโลกครั้งที่ 1 ทว่าหลังสิ้นบุญนายเก่าและคฤหาสน์มีการเปลี่ยนมือเจ้าของแล้ว สตีเวนส์ (ซึ่งบอกว่าตัวเองเป็นสินค้าที่ติดมากับบ้าน--อูยย จี๊ด) ก็ทำงานรับใช้เศรษฐีอเมริกันผู้เป็นเจ้านายใหม่

วันหนึ่งซึ่งเป็นวันหยุดพักร้อน นายใหม่ออกปากให้สตีเวนส์ยืมรถยนต์ขับไปเที่ยวได้ เรื่องราวในหนังสือเล่มนี้ เป็นการเล่าถึงชีวิตและการทำงานในอดีตของเขา ที่เจ้าตัวหวนรำลึกขึ้นระหว่างการเดินทางนี้นี่เอง

ตัวละครหลักๆ ที่เราจะพบชื่อบ่อยๆ ผ่านการบรรยายของสตีเวนส์ได้แก่ ลอร์ดดาร์ลิงตัน-นายเก่า และคุณเคนตัน-หัวหน้าแม่บ้านหญิง เพื่อนร่วมงานของสตีเวนส์ ซึ่งถ้าตั้งใจอ่าน ภาพของคนทั้งสองจะค่อยๆ ปรากฏชัดขึ้นเรื่อยๆ ในใจคนอ่านเองอย่างน่ามหัศจรรย์ โดยเฉพาะท่านลอร์ดซึ่งเป็นสุภาพบุรุษตามแบบฉบับผู้ดีอังกฤษแท้ๆ ---ลองอ่านดูแค่คำที่ฉันยกมาใต้รูปภาพนั่นก็ละกัน นี่เป็นบทสนทนาตอนที่มีการเจรจาสันติภาพ ผู้แทนอเมริกาพยายามยุแหย่ให้เกิดความขุ่นเคืองหมางใจกัน เลยโดนท่านลอร์ดศอกเข้าให้อย่างแสนจะเป็นผู้ดี๊ผู้ดี ฮ่ะๆๆ ...เข้าใจเลย ทำไมสตีเวนส์ถึงได้ภักดีและรักเจ้านายคนนี้มากขนาดออกปากทั้งน้ำตาในท้ายเล่มว่า

"ตั้งแต่คุณฟาร์ราเดย์นายคนใหม่ของผมมาถึง ผมก็พยายามเต็มที่ พยายามมากจริงๆ ที่จะให้การรัยใช้อย่างที่อยากให้ท่านได้ ผมพยายามแล้วพยายามเล่า แต่ไม่ว่าจะทำอะไร ผมก็พบว่าตัวเองยังห่างไกลจากมาตรฐานที่เคยตั้งไว้มากนัก... มันเป็นความผิดพลาดที่ก่อนหน้านี้ผมจะไม่มีทางทำเลย และผมรู้ว่ามันหมายถึงอะไร สวรรค์รู้ดีว่าผมพยายามแล้ว แต่ไม่มีประโยชน์เลย ผมให้สิ่งที่จะให้ได้ไปแล้ว ผมให้ทั้งหมดนั้นกับท่านลอร์ดดาร์ลิงตัน”

(หน้า 247-248)

ในขณะที่เรื่องของคุณเคนตัน ถ้าเกาะตามการบรรยายของสตีเวนส์ คนอ่านจะโดนหลอกให้เป๋ไปเป๋มาว่า ตกลงแล้วพ่อบ้านคิดยังไงกับเจ้าหล่อนกันแน่ (แถมการเล่าบางจังหวะก็ชวนต่อย) ขอให้อดทนอ่านจนกระทั่งถึงตอนวันที่หก ยามเย็นที่เวย์มัธ --- ฉันเสียน้ำตาไปแล้วเรียบร้อย คนเขียนใจร้ายยย

สำหรับฉัน สตีเวนส์ช่างเป็นตัวละครที่ยิ่งสง่างามน่านับถือมากเท่าใด ก็ยิ่งรวดร้าวใจมากเท่านั้น เนื่องจากเป็นคนที่ให้ความสำคัญกับงานเสียจนอาจกล่าวได้ว่า “ชีวิตนี้-พลีเพื่องาน” ไม่ว่าโลกจะถล่มลงมาตรงหน้าหรืออะไรจะเกิดขึ้น แต่งานต้องมาก่อน สตีเวนส์คนพ่อเองก็ไม่ต่างกัน (พ่อของเขาก็เป็นพ่อบ้าน และเป็นบุคคลตัวอย่างในแวดวงผู้ประกอบอาชีพนี้เสียด้วย) จนบางครั้งทำให้คนอ่านอดหงุดหงิดใจไม่ได้ นี่พวกแกยังมีความเป็นคนอยู่หรือเปล่าถึงได้ไร้อารมณ์ไม่รู้ร้อนไม่รู้หนาวถึงขนาดนี้ แง่งๆๆ ...แต่พออ่านๆ ไปแล้วก็พบว่า หนังสือเล่มนี้ “คม” และเขียนถึงเกียรติยศของความเป็นมนุษย์ได้ถึงแก่นจริงๆ ...ประทับใจเป็นที่สุด

เป็นการยากที่เราจะพูดถึงหนังสือสักเล่มว่ามันดีแค่ไหน
เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่จะตัดสินได้ว่าหนังสือเล่มนั้นดีหรือไม่ ต้องเป็นคนลงมืออ่านเอง

“เถ้าถ่านแห่งวารวัน” เป็นหนังสือแปลซึ่งพิมพ์เมื่อปี 49 --คิดว่ายังพอหาได้ตามร้านหนังสือ
ถ้ามีเวลาหรือมีวันหยุดยาวๆ ที่คิดว่าอยากหาอะไรดีๆ ไว้นอนละเลียดอ่าน
ขอแนะนำเล่มนี้

รางวัลอุ้งตีนหมีป่า ::