สืบเนื่องจากครั้งที่แล้วของหมวดนี้  ที่ผมได้นำเสนอวิธีการเขียนภาพหน้านาง แล้วได้รับข้อคิดเห็นจากคุณ naive ว่าควรจะนำเสนอวิธีการผูกลายแบบง่าย ๆ บ้าง  ผมจึงน้อมรับมาด้วยความยินดีเป็นอย่างยิ่ง  และขอนำมาเสนอในครั้งนี้ครับ...

         สำหรับเรื่องของการเขียนลายหรือผูกลายนั้น  ผมได้นำเสนอมาแล้วครั้งหนึ่งตามหลักวิชาการเขียนลายไทย ซึ่งถ้าหากท่านใดสงสัยจากที่ผมอธิบายแล้วไม่เข้าใจ  ก็สามารถย้อนกลับไปอ่านได้ที่... http://www.oknation.net/blog/phaen/2007/06/25/entry-2  เรามาเริ่มกันเลยดีกว่าครับ...

         ๑. การเขียนลายหรือผูกลายที่ง่ายที่สุดจะอยู่ในรูปทรงสามเหลี่ยม  เพราะว่ามีมุม ๓ มุมบังคับรูปทรงไว้ ฉะนั้นเราต้องสร้างรูปสามเหลี่ยมขึ้นมาโดยดูขนาดจากแบบ คือ ส่วนฐาน ๕ ซ.ม. และส่วนสูง ๙ ซ.ม. หรือจะให้ใหญ่กว่านี้ก็ได้ครับตามส่วน จากนั้นก็ให้เลือกดูว่าเราจะผูกลายด้วยเถาแบบใด 

         เถาลายแบ่งได้ ๓ ประเภท คือ เถาเลื้อย เถาไขว้ และก้านขด ในที่นี้ เราจะเริ่มที่เถาเลื้อยก่อนโดยเดินเส้นโค้งคู่ขนานกันขึ้นไป จนบรรจบที่ปลายยอดในรูปสามเหลี่ยม  ให้ร่างเบา ๆ ก่อนแล้วพยายามดัดเส้นให้โค้งได้วงก้าน อย่าให้ดูแล้วหัก ตรวจสอบเถาลายกับพื้นที่ว่างให้ใกล้เคียงตามแบบ

         ๒. กำหนดจังหวะ วางตำแหน่งใหญ่ ๆ ของตัวกระหนกลงบนเถาลาย  ไล่จากบนลงล่างหรือล่างขึ้นบนก็ได้ครับ  สิ่งที่สำคัญคือระยะห่างระหว่างตัวกระหนกกับเถาลาย  อย่าให้ถี่หรือห่างเกินไป จะเกิดเป็นช่องไฟที่ไม่สวย  และโครงร่างตัวกระหนกควรโค้งขนานกับเถาลายด้วย

         ๓. แบ่งตัวกระหนก กาบ ลงบนเถาลาย ในขั้นตอนนี้ควรคำนึงถึงขนาด จังหวะช่องไฟ ให้สัมพันธ์กับพื้นที่ว่าง และอย่าให้เถาลายที่เราร่างไว้แต่แรกลบเลือนไป ดูว่าส่วนไหนไม่สวยตัวเล็กไปหรือใหญ่ไปก็ให้ปรับแก้ในขั้นตอนนี้เลย  อย่าเพิ่งใจร้อนลงรายละเอียดนะครับ ผิดพลาดจะแก้ยากให้แน่ใจก่อนค่อยทำขั้นตอนต่อไป

         ๔. เมื่อตรวจสอบดูตำแหน่งต่าง ๆ ของตัวกระหนก กาบ เถาลายว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างสอดคล้องและสวยงามแล้ว  ก็ให้เริ่มใส่รายละเอียดโดยการวางจังหวะของบากลงบนตัวกระหนก กาบ จากนั้นก็ไล่เขียนยอดลาย ให้สะบัดพลิ้วไปจบครบทุกตัว ร่างโดยรวมก่อนนะครับ

         ๕. ใส่ไส้ในของตัวกระหนก กาบ โดยการร่างเส้นแบ่งครึ่งในแต่ละส่วนได้เลย  จากนั้นให้เริ่มเน้นเส้นเพื่อเก็บรายละเอียดในทุก ๆ ส่วน  ควรหมั่นเหลาดินสอให้แหลมอยู่เสมอ ผมไม่แนะนำให้ใช้ดินสอกด เนื่องจากการทำน้ำหนักภายในเส้นจะสู้ดินสอเหลาเองไม่ได้  และใช้ดินสอเกรด HB ก็พอแล้วครับ

         ๖. เมื่อเน้นเส้นเก็บรายละเอียดครบถ้วนหมดแล้ว  ก็เป็นอันเสร็จสมบูรณ์ของการเขียนลายเส้นดินสอ  เพื่อให้เกิดความชำนาญควรลองใช้พู่กันตัดเส้นและถมพื้นด้วย  อันจะทำให้เราเห็นถึงรายละเอียดของส่วนต่าง ๆ ของลายที่เราเขียนขึ้น  โดยเฉพาะบากกับยอดลายเมื่อเราถมพื้นแล้วจะเห็นได้ชัดเจนเลยว่า ยอดกุดหรือไม่ เป็นการฝึกทักษะการ “เลี้ยงยอด” ด้วย

         เมื่อเราผูกลายเถาเลื้อยได้แล้ว หากต้องการจะผูกลายเถาไขว้  ก็ให้นำเถาเลื้อยสองเถามาไขว้กันโดยปรับรายละเอียดตามจังหวะของตัวกระหนก กับพื้นที่ว่างหรือช่องไฟ  และควรจะอยู่ในรูปทรงสี่เหลี่ยมเพราะจะมีพื้นที่มากยิ่งขึ้น  ในสามเหลี่ยมจะแน่นเกินไป 

         ต่อไปจะเป็นเถาลายแบบก้านขด  ผมจะลดขั้นตอนให้เหลือเพียง ๓ ขั้นตอนแล้วเสร็จ เนื่องจากวิธีการต่าง ๆ ก็เหมือนกันกับลายเถาเลื้อยที่กล่าวมาแล้วข้างต้น  พร้อมแล้ว... ลุยเลยครับ

         ๑. เดินเส้นเถาลายก้านขดลงในรูปทรงสามเหลี่ยม “จัดและดัด” ให้ได้รูปทรงกลมไล่จากข้างล่างขึ้นบนแล้วสะบัดสู่ปลายยอด

         ๒. ร่างโครงสร้างของส่วนประกอบต่าง ๆ บนเถาลายให้ครบทุกส่วน  โดยจัดวางขนาด จังหวะช่องไฟให้เหมาะสมสวยงาม  ตรวจสอบ แก้ไข ก่อนลงรายละเอียด

         ๓. ใส่รายละเอียดต่าง ๆ ในส่วนของบาก ไส้ใน และยอดลาย จากนั้นก็เน้นน้ำหนักของเส้นคัด เส้นแร  ก็เป็นอันว่างานแล้วเสร็จสมบูรณ์

         ภาพรวมแต่ละขั้นตอนจากด้านขวามาทางด้านซ้าย  อาจจะดูแล้วงงนิดหน่อยนะครับ เนื่องจากผมถนัดซ้ายจึงเขียนภาพจากทางด้านนั้นมา แต่ถ้าเขียนตัวหนังสือก็ปกติครับ 

         หากท่านได้ปฏิบัติตามขั้นตอนต่าง ๆ ข้างต้นตามลำดับแล้ว  ท่านจะพบว่าการเขียนลายหรือผูกลายนั้น  “ง่ายนิดเดียว”  ใช่หรือไม่...ขอรับ...กระผม