หลายเรื่องที่เกิดขึ้นในชีวิตนั้น เราไม่เพียงแต่ควบคุมไม่ได้หรือตั้งรับได้ทันท่วงทีเท่านั้น หากเรายังไม่สามารถจัดวางตำแหน่งแห่งหนที่ชีวิตตัวเองสังกัดได้อีกด้วย ซึ่งก็ไม่ต่างจากเรื่องที่เกิดขึ้นเมื่อยามสายของวันนี้

เราอยู่ในศูนย์กีฬาเยาวชนเทศบาลจังหวัดลำปาง เสียงโทรศัพท์จากเพื่อนสำนักข่าวเนชั่นโทรมาเล่าเรื่องปัจจุบันทันด่วนของชายเฒ่าให้ฟังและถามต่อจากนั้นว่ารู้เรื่องนี้แล้วหรือยัง?

“ปู่เย็นอายุเท่าไหร่? แล้วเธอจะทำอย่างไรต่อไป?”  เราหันหลังให้กับสนามเซปักตะกร้อ ซึ่งทีมของเด็กหนุ่มขาพิการคนหนึ่งกำลังฟาดรบกับทีมนักกีฬาขาดีตีนครบ!

นับถัดแต่นั้นโทรศัพท์ก็บรรจุจำนวนมิสคอลและข้อความปรากฎเป็นระยะๆทั้งสอบถามและเช็คข่าวจาก“ไอ้เหน่ง”ซึ่งเป็นคำเรียกติดปากของชายเฒ่าผู้นี้ที่บังเอิญได้มีโอกาสกินนอนอยู่ในแม่น้ำและเรือลำเดียวกันเพื่อบันทึกภาพเล่าเรื่องออกมาสู่จอโทรทัศน์

เรื่องเล่าอันหลากหลายปรากฎนับเนื่องจากวันนั้น!!

เธอจะทำอย่างไรต่อไป? ไม่เพียงเป็นคำถามที่เหวี่ยงฟาดลงสู่หัวจิตหัวใจเท่านั้น หากยังเป็นคำถามที่โยงไปถึงผู้คนอีกจำนวนไม่น้อยที่ร่วมกันเล่าเรื่องของปู่ให้ออกมาสู่การรับรู้ของผู้คนในสถานะสารคดีโทรทัศน์ เหตุเช่นนี้ย่อมปฏิเสธไม่ได้ว่าพวกเราไม่ต่างใดกับญาติมิตรหรือ“พวกกัน”ในความหมายจากปากคำของปู่เย็น

กล่าวโดยไม่ดัดจริต! ไม่เพียงปู่เท่านั้นหรอกที่มีที่อยู่ที่ยืนให้ผู้คนเกือบทั้งประเทศเห็นศักดิ์ศรีในธาตุทระนงและวิถีชีวิตของความพอดีอันน่าอภิรมย์ของชีวิตในลำน้ำเพชรบุรี

มากกว่านั้นเรื่องของปู่ยังสร้างที่มั่นที่ยืนของตัวตนให้คนผลิตสารคดีโทรทัศน์จนได้เนื้อได้แต้ม กระทั่งมีอยู่มีกินกันมาจนถึงทุกวันนี้! เราเนรคุณ/และหรือปฏิเสธไม่ได้จริงๆ 
 

สี่ปี ห้าปีหรือว่ามากกว่านี้ก็จำไม่ได้เสียแล้ว?

เรื่องของคนแก่เฒ่าธรรมดาๆคนหนึ่งซึ่งมีอายุมากกว่าร้อยปีก็เท่านั้น? และไม่น่าจะมีเรื่องราวสลักสำคัญให้น่าสนใจมากไปกว่านี้?ซึ่งนั่นเป็นความคิดวูบแรก แต่ลงเมื่อเป็นหน้าที่งานการย่อมปฏิเสธการเรียนรู้และทำความรู้จักชายเฒ่าที่มักนั่งอยู่เงียบๆและงุนงงสงสัยต่อเราว่ามาผูกเปลจับจ้องพฤติกรรมทั้งวันทั้งคืนของแกทำไม? 
 

สัปดาห์แรกในบ้านหลังย่านอำเภอท่ายางเราแทบไม่พูดคุยอะไรกัน ไม่เพียงเรื่องการสื่อสารกับปู่ที่ค่อนข้างจะยากลำบาก ที่เราต้องพูดเสียงดังๆ ขณะเดียวกันการจะใช้ถ้อยคำยากๆหรือสมัยปัจจุบันนั้นปู่ก็จะฟังไม่ค่อยจะรู้เรื่อง เพราะคำพูดในห้วงชีวิตของปู่ยังไม่มีถ้อยคำหลากหลายและมากมายเหมือนในปัจจุบัน ฉะนั้นหากจะคุยกับปู่ต้องใช้คำง่ายๆไม่ซับซ้อนหรือรูปประโยคสวยหรู ยาวยืดอะไรทำนองนี้

กระทั่งเมื่อเราจับรูปประโยคการพูดของปู่ได้แล้ว

ที่สุดเราก็พบว่าการพูดแต่เพียงการท่าอ้าปากเฉยและไม่มีเสียง คล้ายๆการใช้ภาษาใบ้พูดคุยกันเป็นเรื่องที่ดีที่สุด เราอ้าปากโบ้ยกันไปโบ้ยกันมา ฮ่า ฮ่า.. นึกถึงตอนนี้ก็ช่างสนุกดีเหลือเกิน เมื่อคิดถึงว่าเราต่างฝ่ายต่างอ่านปากของกันและกัน ซึ่งไม่เพียงเราทั้งคู่จะเหนื่อยกันน้อยลงแล้ว เราสองคนยังเข้าใจกันมากยิ่งขึ้นอีกด้วย

< 

จำได้ว่าหลายครั้งจำต้องเป็นล่ามให้กับบรรดาแฟนคลับที่ไปเยี่ยมเยือนปู่ทั้งที่ใต้สะพานลำใย หรือสักสี่ห้าวาระที่ปู่เข้ามาโชว์เนื้อโชว์ตัวในกรุงเทพฯ บรรดาแฟนคลับและแม่ยกก็งุนงงสงสัยว่าทำไมเราอ้าปากคุยกับปู่แบบไม่มีสุ้มมีเสียง ข้อนี้ทำให้กลุ่มแฟนคลับของปู่มองเราด้วยความงุนงงสงสัยอยู่ไม่น้อย

ข้อนี้!ไม่เพียงจะลดความเหนื่อยล้าให้ชายชราอายุกว่าร้อยปี หากยังทำให้การสนทนาเต็มตื้นการมีส่วนร่วมและความรื่นรมย์ที่หลายๆคนจดจำรอยยิ้มเปิดกว้างของชายเฒ่าผู้นี้ได้

ภาพของผู้เฒ่ากับปลาตัว ข้าวสารหนึ่งกำมือ คืออาหารมื้อหนึ่งบนลำเรือที่ใช้กินอยู่หลับนอนและล่องหาปลาเลี้ยงชีพอยู่กลางลำน้ำเพชรบุรีมายาวนาน... 

ภาพจำของชายเฒ่าชื่อ“เย็น แก้วมณี”ติดตาตรึงใจจนเป็นที่รักใคร่ศรัทธาของผู้คนผ่านมาอีกหลายปี คำพูดหลายคำเป็นถ้อยคำกราฟฟิคอยู่ในอินเตอร์เน็ต เสื้อยืด แผ่นพับ หรือกระทั่งในงานโฆษณาจอโทรทัศน์ นายแบบอายุมากที่สุดคนนี้ทำให้ผู้คนหันกลับมาตรวจสอบศักดิ์ศรี วิถีชีวิต และหัวใจของตัวเอง

ความยืนหยัดในธาตุทระนงชนิด“นิ่งเหมือนมด อดเหมือนหมา”หรือที่ว่า“หอยไม่มีมือมีตีนยังหากินได้ เราจะกลัวอะไร?”  

ชีวิตของปู่เกิดขึ้นและดำเนินมาอย่างง่ายๆนับแต่ชายชาวปาทานผู้ซื่อสัตย์กับอาชีพเลี้ยงวัว ก่อนวันเวลาจะค่อยๆเก็บกลืนทุกสิ่งทุกอย่างไปจากชีวิตชายเฒ่าผู้นี้

ผ่านห้วงเวลากว่าร้อยปีต่อมา...

ปู่ถือกำเนิดก่อเกิดขึ้นมาอย่างเรียบง่าย ใช้ชีวิตอย่างสมถะงดงาม และสำแดงธาตุของมนุษย์ที่แท้มาอย่างอย่างนาน ความทระนงและการไม่เบียดเบียดผู้อื่นอยู่ทุกลมหายใจ ซึ่งผู้คนเช่นนี้มีหรือที่ผู้คนที่เหลือชีวิตอยู่จะไม่เศร้าอาลัยและค้อมหัวใจลงวางคารวะ! 
 

บัดนี้ร่างของปู่ซึ่งเกิดจากเนื้อดินก้อนเดียวของอัลเลาะฮ์และอีกไม่ช้านานก็จะสูญหายร่วมกับชีวิตอื่นๆในกุโบร์จังหวัดเพชรบุรี

อัชชดุ อัลลาร์อิชลาร์ ฮัลเลาะฮ์!!

................................................................................................................................................................................................... 

เช่นนี้แล้ว! ผู้คนที่มีชีวิตเหลืออยู่บน“ดาวเคราะห์ชั่วคราว”แห่งนี้ พวกเขามีปัญญาและสมองอ่านออกเขียนได้มากกว่า ก.ไก่ ข.ไข่ หากที่สุดแล้วการมีชีวิตอยู่ก็ไม่ได้ยืนหยัดความเป็นมนุษย์ที่แท้แห่งความกรุณาและเมตตาธรรมต่อชีวิตอื่นๆเลย ซ้ำร้ายไปกว่านั้นยังสร้างทั้งเงื่อนไขและเงื่อนงำเพื่อนำความชอบธรรมมาก้องประกาศให้แก่ตนเองและพ้องพวกบริวาร?? เช่นนี้แล้วผู้คนที่มิใช่ญาติ มิใช่บริวารที่เหลืออยู่มากมายในประเทศชาติแห่งนี้ล่ะ? 
 

ชีวิตที่สุดแล้วก็นับว่าเป็นสิ่งมีชีวิตชั่วคราวประเภทหนึ่ง ทว่าทำไม?ผู้คนบางชนิดนี้จึงยินดีที่จะมีชีวิตที่แสนสั้นอยู่ท่ามกลางโศกนาฎกรรมและความหายนะของชีวิตอื่น  ชีวิตชั่วคราวของพวกเขาเกิดมาเพื่อยืดหยัดต่อสิ่งเหล่านี้ล่ะหรือ?? 

[บัดนี้! คำถามของเพื่อนสำนักเนชั่นต่อที่ว่าจะทำอย่างไรต่อไปกับเรื่องที่เกิดขึ้น เวลาเพียงยี่สิบสี่ชั่วโมงนับจากที่ปู่จากไปเราไม่สามารถเดินทางจากจังหวัดลำปางมาทันเวลาโรยผงดินกลบหน้ากลืนร่างของปู่ตามหลักศาสนาอิสลามอย่างแน่นอน หากเชื่อว่าก่อนเข็มวินาทีครั้งสุดท้ายจะเคาะครบรอบยี่สิบสี่ชั่วโมง เชื่อแน่ว่าบริเวณจวนผู้ว่าฯริมลำน้ำเพชรฯและบุโบร์ท่าแร้งคงมีผู้คนจำนวนไม่น้อยมาคารวะชีวิต“ผู้ที่เป็นที่รักของผู้อื่น”เป็นแน่แท้ ]