อภิญญาวิถี

     อภิญญา  หมายถึง ปัญญาที่มีการรู้อารมณ์ ๖*** เป็นพิเศษ

      อภิ  แปลว่า  ยิ่ง หรือ พิเศษ

    ญา  แปลว่า รู้อารมณ์ ๖ 

     ดังพระบาลี ที่แสดงว่า 

      วิเสสโต ชานาตีติ - อภิญฺญา 

      แปลว่า ปัญญาใดย่อมรู้อารมณ์ ๖ เป็นพิเศษ ปัญญานั้นชื่อว่า อภิญญา 

     อภิญญาจิต  หมายถึงจิตที่ประกอบด้วยปัญญา ซึ่งมีอำนาจในการรู้อารมณ์ ๖ เป็นพิเศษ ได้แก่ รูปาวจรปัญจมฌาณกุศล หรือรูปาวจรปัญจมฌาณกิริยา ที่ประกอบด้วยปัญญา ซึ่งมีความรู้ความสามารถอย่างน่าอัศจรรย์ เนื่องจากอำนาจของสมาธิ ที่มีกำลังแก่กล้าอย่างยอดเยี่ยม

      กล่าวคือ รูปาวจรปัญจมฌาณกุศล หรือรูปาวจรปัญจมฌาณกิริยา ที่เกิดพร้อมกับปัญญาที่รู้อารมณ์ ๖ เป็นพิเศษนั่นเอง ที่ชื่อว่า อภิญญาจิต

    อภิญญาวิถี หมายถึง วิถีที่มีอภิญญาจิตเกิดขึ้นในวิถีจิตนั้น

     รูปาวจรปัญจมฌาณกุศล หรือกิริยา ที่เกิดพร้อมกับอภิญญาได้นั้น จะต้องเป็นรูปาวจรปัญจมฌาณ ที่เกิดจากกสิณบัญญัติ ๑๐ อย่างใด อย่างหนึ่ง เพราะการเจริญกสิณ ๑๐ ประการนั้น ที่กำลังแรงกว่ากรรมฐานอย่างอื่นอีก ๑๖ อย่างที่เหลือ

     ผู้ที่จะกระทำอภิญญาจิตให้เกิดขึ้นได้นั้น จะต้องเป็นผู้ที่ได้ฌาณสมาบัติทั้ง ๙ คือ รูปฌาณ และอรูปฌาณ เว้นแต่ผู้ที่มีบารมีเป็นพิเศษเท่านั้น หมายถึงผู้ที่ไม่ได้ฌาณสมาบัติ ๙ แต่ก็ได้อภิญญาด้วยอำนาจที่เป็นผู้เคยได้อภิญญามาแล้วในภพก่อน ที่ใกล้กันกับภพนี้ เมื่อได้เจริญกสิณ ๑๐ อย่างใดอย่างหนึ่ง จนถึงรูปปัญจมฌาณแล้ว อภิญญาก็เกิดขึ้นได้ ดังเช่น พระสารีบุตร เป็นต้น เมื่อเจริญกสิณจนได้รูปปัญจมฌาณ อภิญญาก็สำเร็จด้วย ทั้งนี้ เพราะท่านเคยได้อภิญญาในภพก่อนที่ใกล้กันกับภพชาติปัจจุบันนี้นั่นเอง

   (ตอนต่อไป จะนำเสนอเรื่อง อภิญญาที่มีความรู้อารมณ์ ๖ เป็นพิเศษ)

  อารมณ์ ๖ คือ รูปารมณ์(รูป)  สัททารมณ์(เสียง)  คันธารมณ์(กลิ่น)  รสารมณ์(รส)  โผฏฐัพพารมณ์ (สัมผัส)  และธรรมารมณ์(ทางใจ) 

   (สมาบัติที่มีอยู่ ๙ ได้แก่ รูปสมาบัติ ๔  อรูปสมาบัติ ๔  และนิโรธสมาบัติ ๑)

  (ภาพพระพุทธเจ้า ได้รับการเอื้อเฟื้อจาก คุณก้อนหิน8887)