จิต....คืออะไร? (๕)

           อำนาจจิต....

   จิต....นอกจากจะมีการรู้อารมณ์เป็นลักษณะแล้ว ยังมีกิจหรือหน้าที่เป็นประธานในธรรมทั้งปวง คือ ทำให้สำเร็จในการงานทั้งหลาย ทางกาย วาจา ใจ ดังในธรรมบทกล่าวว่า 

         มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา          มโนเสฏฺฐา มโนมยา

         มนสา เจ ปทุฏเฐน              ภาสติ วา กโรติ วา 

         ตโตนํ ทุกฺเนวฺติ                  จกฺกวํ วทโต ปทํ

     ธรรมทั้งหลายมีใจเป็นใหญ่ มีใจเป็นหัวหน้า สำเร็จได้ด้วยใจ ถ้าบุคคลใดมีใจชั่วแล้ว พูดอยู่ก็ตาม ทำอยู่ก็ตาม เพราะความชั่วนั้น ทุกข์ย่อมตามบุคคลนั้นไป ดุจล้อหมุนตามรอยเท้าแห่งโค ที่นำแอกไปอยู่ ฉะนั้น

           มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา          มโนเสฏฺฐา มโนมยา

         มนสา เจ ปสนฺเนน              ภาสติ วา กโรติ วา

         ตโตนํ สุขมาเนวฺติ               ฉายาว อนุปายินี

    ธรรมทั้งหลาย มีใจเป็นใหญ่ มีใจเป็นหัวหน้า สำเร็จได้ด้วยใจ ถ้าบุคคลใดมีใจดีแล้ว พูดอยู่ก็ตาม ทำอยู่ก็ตาม เพราะความดีนั้น สุขย่อมตามบุคคลนั้นไป ดุจเงาติดตามตน ฉะนั้น

    แสดงว่า การงานต่างๆของสัตว์ทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นการทำบาป ทำบุญ อย่างไรก็ตาม ล้วนสำเร็จได้ด้วยจิตใจทั้งสิ้น ถ้าไม่มีจิตแล้ว ก็ไม่อาจทำกรรมอะไรได้เลย จิตจึงมีอำนาจกระทำความเป็นอยู่ของสัตว์ทั้งหลาย ให้วิจิตรต่างๆ ดังวจนะว่า....

    จิตีกโรตีติ - จิตฺตํ   แปลความว่า  ธรรมชาติใด ทำความเป็นไปของสัตว์ทั้งหลายให้วิจิตร ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า "จิต"

    ฉะนั้น จิตจึงมีอำนาจ ทำให้ธรรมชาติทั้งหลาย เป็นไปโดยวิจิตร ประมวลความวิจิตรของจิตไว้ ๖ ประการ คือ..........

  (โปรดอ่านตอนต่อไป)