จิต...คืออะไร? (๒๒)

                 คตินิมิตอารมณ์

     คตินิมิตอารมณ์ หมายความว่า อารมณ์แห่งภพชาติที่จะพึงถึง คืออารมณ์ที่จะไปเสวยในภพถัดไป.

                คติยา   นิมิตฺตํ  -  คตินิมิตฺตํ

     แปลความว่า อารมณ์ของภพชาติที่จะพึงถึง ชื่อว่า คตินิมิต

     คตินิมิตก็ได้แก่ อารมณ์ ๖ นั่นเอง  อารมณ์ ๖ นี้ หาใช่อารมณ์ ๖ ที่เกี่ยวข้องภพชาตินี้ไม่ แต่เป็นอารมณ์ ๖ ที่จะได้พึงพบเห็น และได้เสวยในภพหน้าส่วนเดียว.

      คตินิมิตอารมณ์นี้ มี ๒ อย่าง คือ..

    ๑. อุปลภิตพฺพคตินิมิต  หมายความว่า อารมณ์ ๖ ของภพชาติที่จะพึงพบเห็น เช่น

     ถ้าจะไปเกิดในเทวโลก จะเห็นราชรถ วิมาน เทพบุตร เทพธิดา เครื่องประดับ สวนสวรรค์ พันธุ์บุปผาชาติ เป็นต้น

     ถ้าจะไปเกิดเป็นมนุษย์ จะเห็นครรภ์มารดา ห้อง เรือน เห็นเครื่องใช้ บ้านเรือน หมู่บ้าน เป็นต้น

     ถ้าจะไปเกิดเป็นดิรัจฉาน ย่อมเห็นสัตว์ต่างๆ เช่น ช้าง ม้า วัว ควาย แมว สุนัข นก ปลา กา ไก่ เป็นต้น หรือเห็นที่อยู่ของดิรัจฉาน เช่น ห้วย หนอง คลอง บึง ป่าไม้ ต้นไม้ ถ้ำ เหล่านี้ เป็นต้น

     ถ้าจะไปเกิดเป็นเปรต และอสุรกาย ย่อมจะเห็นป่าทึบ เหว ทะเล แม่น้ำ ภูเขา สถานที่อันสงบเงียบ - น่าหวาดเสียว อันเป็นที่อยู่ของพวกเปรต พวกอสุรกาย เป็นต้น

     ถ้าจะไปเกิดในนิรยภูมิ (สัตว์นรก) ย่อมเห็นเครื่องประหัต ประหาร เห็นสุนัข กา นก แร้ง ที่เป็นสัตว์นรกที่น่ากลัว เห็นพระยายม เห็นนายนิรยบาล และสถานที่เหล่านี้ มีเปลวเพลิง ควันที่ฟุ้งตลบ เหล่านี้ เป็นต้น.

      (โปรดอ่านตอนต่อไป)