คุณสมบัติของบุคคล...ผู้เป็นพระโสดาบัน (๑)

ใน สังยุตตนิกาย มหาวรรค ปฐมสารีปุตตสูตร แสดงว่า

สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตร กับท่านพระอานนท์ อยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี ท่านพระอานนท์ถามท่านพระสารีบุตรว่า ดูก่อน ท่านพระสารีบุตร เพราะเหตุที่ประกอบด้วยธรรมเท่าไหร่? หมู่สัตว์นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงจะพยากรณ์ว่า เป็นพระโสดาบัน ท่านพระสารีบุตร ตอบว่า ดูก่อนผู้มีอายุ เพราะเหตุที่ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ คือ

๑. ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว ในพระพุทธเจ้า

๒. ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว ในพระธรรม

๓. ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว ในพระสงฆ์

๔. ประกอบด้วยศีล ที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว

เพราะเหตุที่ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล หมู่สัตว์นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงพยากรณ์ว่า เป็นพระโสดาบัน

อธิบายว่า บุคคลผู้สำเร็จเป็นพระโสดาบัน จะเป็นผู้มีศรัทธามั่นคง ไม่หวั่นไหวคลอนแคลนในพระรัตนตรัย ที่เรียกว่า อจลศรัทธา อันสำเร็จด้วยอำนาจอริยมรรค ท่านเชื่อโดยแน่นอนว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งเป็นผู้ประกอบด้วย พระพุทธคุณ ๙ ประการมีอยู่จริง พระธรรมอันเป็นธรรมนำสัตว์ ออกจากสังสารวัฎฎ์ โดยแน่นอน

พระอริยสงฆ์ ๔ คู่ ๘ บุคคล ซึ่งเป็นผู้บริสุทธิ์ หมดจดจากกิเลส เป็นผู้ประกอบด้วยคุณ ๙ ประการ มีสุปฏิปันโน เป็นต้น เป็นผู้ควรแก่การรับทักขิณาทาน มีอยู่.