จากการที่เกิดพายุไซโคลนตวามเร็วเกือบสองร้อยกิโลเมตรต่อชั่วโมง พัดถล่มเมืองย่างกุ้งและอีกหลายเมืองเมื่อไม่กี่วันมานี้  และมีชาวพม่าเสียชีวิตไม่ต่ำกว่าสามร้อยคนแล้วเท่าที่ทราบเบื้องต้น  ตามข่าวต่างประเทศของสำนักข่าวอเมริกันรายงานว่า  พยากรณ์อากาศของพม่าได้เตือนแค่ว่าจะมีคลื่นสูง 3.5 เมตรถล่มชายฝั่งที่พายุขึ้น

            สงสัยว่าเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่วิเคราะห์และรายงานอากาศคณะนี้  คงจะจบมาจากสถาบันเดียวกับเจ้าหน้าที่กรมอุตุฯไทย  ที่รายงานในวันที่เกิดสึนามิว่า  ในวันนั้นน้ำทะเลจะขึ้นสูงผิดปกติราวหนึ่งเมตร  (ไม่เชื่อลองไปขอเทปคำสัมภาษณ์ออกอากาศสถานีวิทยุ จส.100 ในเช้าวันนั้นฟังดู)  ลองคิดดูซิครับ  ว่าคุณภาพนักวิชาการของเจ้าหน้าที่ที่ต้องคอยปกป้องชีวิตประชาชนให้พ้นจากภัยพิบัติของทั้งสองประเทศนี้  แตกต่างกันหรือไม่ เพียงไร

            โดยทั่วไปแล้ว  นักเรียนนักศึกษาที่เรียนจบแค่ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น  ก็ควรจะรู้ได้แล้วว่า  หากมีพายุในระดับความเร็วลมไต้ฝุ่น  สามารถก่อให้เกิดคลื่นสูงเท่ายอดต้นมะพร้าวเข้าถล่มเกาะหรือชายฝั่งได้  ซึ่งไทยก็เคยเจอมาแล้วในกรณีตะลุมพุก  และประเทศที่เจริญแล้ว  จะทำการอพยพผู้คนออกจากชายฝั่งก่อนพายุมาถึงอย่างน้อยหนึ่งถึงสองวัน  และการเตือนภัยก็จะเตือนกันแทบทุกชั่วโมง  ทุกวันนี้เวลาเกิดพายุ  ผมไม่เคยดูหรือฟังข่าวกรมอุตุนิยมวิทยาของไทยเลย  เข้าไปดูความเคลื่อนไหวในเวปไซต์ต่างประเทศตลอด  มีอยู่หลายเวปไซต์  อาทิเช่น  http://www.dwr.go.th/weblink/ThaiWeatherSat.html  หรือ  http://www.darasart.com/satellite.html  เพราะมีการupdate  จุดศูนย์กลางพายุทุกชั่วโมง  แต่พยากรณ์อากาศของไทยก็จะยังคงมีวันละสามเวลา  คืออยู่ในข่าวเจ็ดโมงเช้า  เที่ยง และหนึ่งทุ่ม  และการเตือนภัยพายุ  ก็จะเชื่อว่าพายุจะเดินทางเป็นเส้นตรงอยู่เสมอ  ผิดกับประเทศอย่างอเมริกา ที่เทคโนโลยี่ดีกว่าไทยมากมาย  เวลาเตือนภัยพายุจะเตือนเป็นบริเวณกว้างมาก  บางทีเตือนครั้งละสามสี่มลรัฐที่พายุมีโอกาสเบนไปถึงได้

                ผมรู้สึกประหลาดใจมากกับการเตือนภัยพายุไซโคลนนาร์กีสครั้งนี้   ด้วยเพราะก่อนหน้านี้เมื่อกลางเดือนเมษายน  ได้เกิดมีพายุก่อตัวขึ้นในมหาสมุทรแปซิฟิคและทวีกำลังแรงขึ้นจนเป็นพายุไต้ฝุ่น  พัดเข้าถล่มเกาะไหหลำทั้งที่ยังไม่ใช่ฤดูที่ควรจะมีพายุหมุนเขตร้อน  พอเมื่อพายุลูกนี้สลายไป   ผมก็เห็นการก่อตัวพายุในมหาสมุทรอินเดียขึ้นมา  จนกลายเป็นพายุไซโคลนที่มีกำลังรุนแรง  แล้วเคลื่อนตัวเข้ามาใกล้ประเทศพม่าและไทย   และที่จริงพายุลูกนี้หากไม่เปลี่ยนทิศเคลื่อนไปทางเหนือหลังจากถล่มปากแม่น้ำอิระวดีแล้ว  ประเทศไทยจะได้รับผลประทบมากกว่านี้อย่างมาก  ผมกล้าพูดได้เลยว่า  ผมเห็นมหันตภัยของพายุลูกนี้ที่จะเกิดขึ้นกับบริเวณปากแม่น้ำอิระวดีหลายวันก่อนพายุพัดขึ้นฝรั่งพม่า  และยังรู้สึกหวาดกลัวว่าหากพายุไม่เปลี่ยนทิศทาง และเกิดเบนลงใต้เพียงเล็กน้อย  อันตรายจะใหญ่หลวงมาก  จนอาจกระทบต่อภาคใต้ของไทยด้วยซ้ำไป  ดูลักษณะการเตือนภัยของกรมอุตุนิยมของไทยแล้ว  จะเห็นได้ชัดว่าตั้งอยู่บนความประมาทและล่าช้ามาก  มิหนำซ้ำทุกครั้งที่มีการเตือนภัย  กรมอุตุฯไม่เคยให้ความรู้ประชาชนประกอบเลย  ทำอย่างกับว่าคนไทยทั้งหมดเป็นผู้มีการศึกษาและรู้ดีเกี่ยวกับความรู้วิทยาศาสตร์  ซึ่งความเป็นจริงแล้วคนไทยจำนวนมากแทบไม่มีความรู้ที่จำเป็นอยู่ในตัวเลย  และมิหนำซ้ำยังเต็มไปด้วยความเชื่อทางด้านไสยศาสตร์  การให้การศึกษาแก่ประชาชนในการรายงานสภาวะอากาศจึงควรทำควบคู่กันไปด้วย   เช่น  ระดับความรุนแรงของพายุสามารถก่อความเสียหายได้ขนาดไหน  โอกาสเกิดน้ำท่วมฉับพลันมีในบริเวณใดบ้าง  โดยจะต้องกล้าที่คาดการณ์ล่วงหน้าด้วย  ไม่ใช่รอให้เหตุวิบัติเกิดขึ้นก่อนแล้วค่อยออกคำเตือนเหมือนดังเช่นที่ผ่านมา  ขณะเดียวกัน  กระทรวงศึกษาธิการของไทย  ก็ควรจะได้เน้นการสอนและสอบความรู้ที่จำเป็นต่อการดำรงชีพของประชาชนในหมู่นักเรียนนักศึกษาด้วย  แทนที่จะไปยัดเยียดให้เรียนมากมายแต่กลับไม่สามารถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันได้เลยอย่างทุกวันนี้   ทุกวันนี้ผมมีความรู้สึกว่า  ระบบการศึกษาของไทยเหมือนดั่งได้พยายามยัดเยียดให้เด็กเรียนและสอบวิชาคณิตศาสตร์แคลคูลัส  ทั้งที่เด็กยังบวกลบคูณหารเลขได้ไม่ดี   แล้วไม่รู้จักแก้โจทย์บัญญัติไตรยางค์ด้วยซ้ำไป

                จากทั้งเหตุการณ์ที่มีผู้คนล้มตายจำนวนมากจากคราวเกิดสึนามิและพายุไซโคลนในครั้งนี้  ทำให้รู้สึกได้ว่า  ประเทศที่อ้างตนเองว่าเป็นประเทศกำลังพัฒนาแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เหล่านี้   แท้จริงแล้วระบบการศึกษาไม่ได้สร้างภูมิปัญญาให้กับประชาชนเลย  ผิดกับเด็กนักเรียนในยุโรปที่แม้กระทั่งเรียนแค่ชั้นประถมศึกษา  ก็ยังพอจะรู้และตักเตือนพ่อแม่ของเขาได้   ว่าให้รีบหนีขึ้นจากทะเลเมื่อเห็นน้ำทะเลลงผิดปกติหลังเกิดแผ่นดินไหว  ก่อนเกิดสึนามิตามมา  ผมเชื่อว่าหากมีพายุระดับไต้ฝุ่นกำลังเข้ามาสู่บริเวณที่อยู่อาศัย  ชาวยุโรปและอเมริกันส่วนใหญ่ก็จะหนีภัยหรือเตรียมตัวป้องกันภัยกันอย่างเต็มที่  โดยไม่ต้องรอคำเตือนจากหน่วยราชการ  เพราะรู้ดีว่ากำลังลมที่แรงเกินกว่าร้อยกิโลเมตรต่อชั่วโมง  สามารถทำลายสิ่งปลูกสร้างได้อย่างกว้างขวาง  หรือแม้กระทั่งประชาชนที่อาจไม่ได้เรียนหนังสือมาสูง   ก็ย่อมจะรู้ดีถึงภัยที่กำลังจะมาถึง  เพราะคงเคยดูข่าวหรือสารคดีที่เกี่ยวกับภัยธรรมชาติมาก่อนหน้า   ผมเคยดูทีวีมากว่าสิบประเทศ  พบว่าประเทศส่วนใหญ่ที่เจริญแล้ว  ภาคข่าวและสาระความรู้จะมีไม่น้อยกว่าภาคบันเทิง  แต่ที่เมืองไทยนี้  เราคงจะคาดหวังว่าไม่ได้เลยว่าประชาชนคนไทยจะได้รับความรู้จากวิทยุโทรทัศน์  เพราะรายการโทรทัศน์เกือบทั้งหมด  ได้ใช้เวลาไปกับละครไทยที่ไม่เคยประเทืองปัญญา  มีแต่เรื่องชิงรักหักสวาทตบตีกัน  หรือไม่ก็เป็นรายการบันเทิงบ้าๆบอๆ  จนแทบจะหาสาระข้อคิดอันใดไม่ได้เลยจากการเสียเวลาดู  (จากผลการวิจัยยังพบว่าคนไทยใช้เวลาดูโทรทัศน์มากกว่าชาติอื่น  แต่อ่านหนังสือน้อยมาก)   และที่น่าผิดหวังที่สุดก็คือ  ผมพบว่านักเรียนนักศึกษาไทยจำนวนมาก  ที่จบจากสถาบันการศึกษาในระดับกลางถึงสูง  แทบจะไม่ได้จดจำและไม่สามารถเข้าใจในเนื้อหาวิชาการที่ได้ร่ำเรียนมาหลายสิบปีได้เลย  ผมเชื่อว่า  หากทดลองนำคำถามที่เราเคยเรียนมาในระดับประถมศึกษาตอนปลาย  ถามผู้ที่จบการศึกษามาแล้วแค่ปีสองปี  ว่าพายุดีเปรสชั่น โซนร้อน  ไต้ฝุ่น  หรือไซโคลนต่างกันอย่างไร   ก็จะมีเปอร์เซ็นค์คนไทยน้อยมากที่ตอบได้อย่างถูกต้องชัดเจน  มาประจวบเหมาะกับคุณภาพการทำงานของหน่วยราชการไทยที่ห่วยแตกด้วยแล้ว  ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอย่างรุนแรงต่อทั้งชีวิตและทรัพย์สินคนไทยอันเนื่องมาจากภัยธรรมชาติในอนาคต  จึงยังคงมีอยู่อย่างสูงมากต่อไปอีกนาน

                อ่านข่าวความเสียหายในพม่าครั้งนี้แล้ว  รู้สึกอดสมเพชกับคุณภาพทั้งข้าราชการที่ทำงานกรมอุตุ และทั้งคุณภาพการศึกษาของทั้งสองประเทศไม่ได้    และที่สำคัญกว่านั้น  ผมกำลังห่วงว่า  ในอนาคตหากมีพายุพัดเข้าประเทศไทย  คนไทยก็อาจจะตายเป็นเบือแบบเดียวกับพม่าในครั้งนี้  โปรดระวัง !