ในอุ่นไอของสายแดดเช้า ฉันเดินดุ่มไปในสวนสันติไชยปราการที่เงียบเหงาเพื่อลัดเลาะสู่ท่าเรือบางลำพู เช้านี้ฉันรับหน้าที่ไกด์พาเด็กหนุ่มนักดนตรีจากเชียงรายสองคนเที่ยวเกาะเกร็ดตามคำขอตั้งแต่ก่อนมาถึง อาจเพราะยามค่ำคืนฉันพาน้องๆ ทำความรู้จักถนนข้าวสารเพลินไปหน่อย เช้านี้น้องจึงมีอาการเมาค้างปรากฎที่นัยน์ตาคู่หวาน

                เมื่อคืน ระหว่างเมาได้ที่น้องหน่องที่สุดแสนจะเฉยชากับทุกสิ่งรอบตัวบอกว่า ‘ฉันเปลี่ยนไป’ เพื่อนอีกหลายคนพากันสำทับตามคำพูดน้อง ทำเอาสะอึกเล็กน้อย แต่น้องมารถที่นั่งข้างฉันกลับแย้งทุกคนว่า ไม่หรอกฉันไม่ได้เปลี่ยน เพียงแต่ฉันแปลกไปจากที่เคยรู้จัก เพราะแต่ก่อนไม่ว่าฉันจะเอาแต่ใจตัวเองมากยังไง ฉันก็ยังเอาใจและใส่ใจคนรอบข้างมากด้วยเช่นกัน แต่ฉันวันนี้ที่น้องเห็นกลายเป็นฉันที่ไม่เอาใจใครสักคนเลย ฉันยิ้มให้กับคำบอกของน้องแม้จะรู้ว่าน้องประชด ก่อนบอกทุกคนในโต๊ะว่า “ปัญญาดูแลหัวใจตัวเองยังไม่มี ฉันคงไม่มีน้ำหน้าไปดูแลความรู้สึกใครได้หรอก”

       เกาะเกร็ดเป็นเกาะขนาดใหญ่กลางแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งแต่เดิมเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นดินรูปโค้งลักษณะเป็นแหลมยื่นไปตามความโค้งของแม่น้ำเจ้าพระยา มีชื่อเรียกแต่เก่าก่อนว่า ‘บ้านแหลม’ ครั้นสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระแห่งกรุงศรีอยุธยา ปี พ.ศ. ๒๒๖๕ ได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลอง ‘เตร็ดน้อย’ขึ้น (เตร็ด หมายถึง ลำน้ำเล็กลัดเชื่อมลำน้ำสายใหญ่สายเดียว) โดยลัดคุ้งปากคลองบางบัวทองซึ่งอ้อมมากให้เป็นเส้นตรง จากบริเวณใกล้ๆ ท่าเรือปากเกร็ด ตรงไปผ่านหน้าวันดสนามเหนือ วัดกลางเกร็ด ไปทางวัดเชิงเลน เพื่อให้การสัญจรสะดวกรวดเร็วขึ้น ซึ่งแต่แรกขุดนั้นมีขนาดกว้างเพียง ๖ วา ลึก ๖ ศอก ยาว ๒๙ เส้น แต่เนื่องจากแรงของกระแสน้ำที่ไหลพัดผ่านนั้นแรงมาก จึงได้เซาะตลิ่งพังและขยายความกว้างขึ้นมา สภาพความเป็นเกาะจึงเห็นเด่นชัดเรียกกันในครั้งแรกว่า ‘เกาะศาลากุน’ ตามชื่อวัดบนเกาะ ฉันร่ายยาวให้น้องชายทั้งสองฟังขณะกำลังไปท่าเรือข้ามฟากวัดสนามเหนือ ก่อนจะบอกต่อว่า

                เกาะเกร็ดเป็นชุมชนที่มีความเจริญมาตั้งแต่สมัยอยุยาตอนปลาย เป็นทั้งชุมทางการค้าขาย และเป็นที่ตั้งด่านตรวจเรือต่างๆ ที่จะเดินทางผ่านไปมายังกรุงศรีอยุธยา บริเวณคลองลัดเกร็ดตอนใต้จึงมีชื่อเรียกว่า ‘บ้านปากด่าน’

                ระหว่างรอเรือข้ามฟาก ภาพที่เคยเกิดขึ้นที่นี่เมื่อปีที่แล้วก็ฉายชัดในใจ ฉันเกิดอาการกลัวขึ้นมาเล็กน้อย เคยมีคนบอกว่า สิ่งที่น่ากลัวที่สุดก็คือการสำรวจจิตใจตน แต่สำหรับฉันวันนี้สิ่งที่น่ากลัวยิ่งตรงหน้าคือ การเดินย้อนกลับไปที่เก่าโดยไร้เงาคนที่เคยเคียงข้าง  บนพื้นที่ ๒,๘๒๐ ไร่ บรรจุความทรงจำที่หวานชื่นมากเกินไป แม้การไม่เคยเสียน้ำตาให้ใครเห็นจะเป็นเครื่องบ่งชี้ว่าฉันเข้มแข็ง แต่มันก็ไม่ได้หมายความว่า ฉันจะเดินในเกาะเกร็ดแบบไม่รู้สึกรู้สาอะไร ช่วงความคิดวูบหนึ่ง ฉันอยากเป็นอย่าง คิม ซูจิน ที่ในหัวมียางลบก้อนใหญ่ ลบความทรงจำทุกอย่างในสมอง!!!  

              ฉันยกกล้องถ่ายรูปเล็งไปที่เจดีย์สีขาวริมน้ำ นิ้วนางซ้ายที่เผลอวางผิดตำแหน่งทำเอาสะดุ้งวูบ รอยแผลเป็นที่ข้อนิ้วขีดบนสุดจางจนแทบมองไม่เห็น ทว่าฉันยังรู้สึกเจ็บ สองเดือนกว่ามาแล้วที่รอยแผลเป็นนี้มาประทับบนร่างกายฉัน วันนั้นมือข้างหนึ่งถือโทรศัพท์ถามคนปลายสายถึงสิ่งที่ฉันค้นหา ส่วนอีกข้างควานหาบางอย่างใต้เครื่องเสียง จังหวะที่ดึงเจ้าสิ่งที่ต้องการออกมานิ้วซ้ายถูกบางอย่างครูดจนเป็นแผลยาว แต่อารามดีใจที่สิ่งที่ความรักกลับมาอยู่ในมือทำให้ความเจ็บตรงนั้นไม่มีความหมาย กระทั่งแผลเริ่มตึงและฉันเริ่มเจ็บ แผลนั้นหายไปนานแล้ว แต่ทุกครั้งที่เผลอไปแตะมันเข้าอาการเจ็บแปลบก็วิ่งตรงสู่หัวใจ แล้วจู่ๆ อีกเช่นกันที่ฉันนึกถึงคำสอนของท่านติช นัท ฮันห์ที่ให้ใช้ชีวิตอยู่กับปัจจุบัน ท่านว่า ภาระกิจสำคัญหนึ่งเดียวในชีวิตเราคือการทำให้คนที่อยู่ตรงหน้าเรามีความสุข จริงสิ...ถ้าเพียงแต่ฉันไม่ไปแตะแผลในใจ และให้ความสำคัญตรงหน้ามากกว่าสิ่งใด ฉันก็จะเดินเล่นบนเกาะนี้ได้โดยไม่รู้สึกเจ็บปวดแต่อย่างใด

ฉันชี้ให้น้องชายทั้งสองดูเจดีย์ทรงรามัญ ของวัดปรมัยยิกาวาส หรือวัดปากอ่าวพลางบอกว่านี่คืออีกหนึ่งสัญลักษณ์ของเกาะเกร็ดที่เคียงคู่ชมุชนชาวมอญ โดยเจดีย์นี้จำลองแบบมาจากพระธาตุเจดีย์มุเตา เมืองหงสาวดี ซึ่งภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ

ที่ท่าเรือหน้าวัดฉันพาน้องไปดูปราสาทไม้ห้ายอดซึ่งเคยเป็นที่ตั้งเหมหรือโลงศพมอญ ของอดีตเจ้าอาวาสตั้งตระหง่านอยู่  ส่วนพระอุโบสถมีการตกแต่งด้วยวัสดุนำเข้าจากอิตาลี ที่พระองค์ทรงปฎิสังขรณ์ขึ้นมาใหม่ในปีพ.ศ.๒๔๑๗ แม้ศิลปะจะเป็นแบบยุโรปแต่กระนั้นพระองค์ยังรักษาธรรมเนียมเดิม โดยรับสั่งให้ที่นี่ริเริ่มการสวดเป็นภาษามอญ และปัจจุบัน ที่นี่เป็นวัดเดียวที่ยังเก็บรักษาพระไตรปิฏกภาษามอญไว้ พระประธานในพระอุโบสถนั้นเป็นพระปางมารวิชัย   ฝีพระหัตถ์ของพระองค์เจ้าประดิษฐานวรการ ผู้สร้างพระสยามเทวาธิราช รัชกาลที่ 5 ทรงยกย่องว่าพระประธานองค์นี้งามด้วยฝีพระพักตร์ดูมีชีวิตชีวาเหมือนคนจริง