คงมีคนเขียนไว้ในที่ต่าง ๆ แล้ว ว่าดนตรีคลาสสิกคืออะไร  แต่คนอ่านอาจจะอ่านแล้วอยากฟังหรือไม่เห็นจะอยากฟังก็เป็นได้  เลยลองเขียนบล็อกนี้ พูดคุยกันตามประสาชาวบ้าน  แบบไม่ต้องดัดจริต  คุณ ๆ ทั้งหลายก็ไม่ต้องตัวเกร็งเสียก่อนละครับ

ตามที่ขึ้นต้นไว้ว่ามาปีนบันไดฟังดนตรีคลาสสิกนั้น  ก็เป็นคำเชิญชวนธรรมดาแหละครับ  เพียงแต่ไม่อยากให้เข้าใจบางอย่างผิด  เพราะบางคนที่อยู่ในแวดวงดนตรี เขาก็อาจจะพูดว่า “ไม่ต้องปีนบันไดหรอก ดนตรีคลาสสิกไม่ได้ฟังยากอย่างนั้น”  แต่แหม คำพูดนี้มีทั้งถูกและไม่ถูกนะครับ

ที่ผมบอกว่าต้องปีนบันไดนั้น ไม่ได้ต้องการจะยกฐานะของดนตรีให้เป็นของไฮโซสำหรับพวกไฮซ้อหรอกครับ  ดนตรีมันก็ของธรรมดาให้เรา ๆ ท่าน ๆ ฟังกันนี่ละ  คนแต่งมันก็คนธรรมดา ไม่ใช่เทวดามาจากที่ไหน  เพียงแต่ว่ามันมีหลักมันมีเกณฑ์อยู่บ้าง แล้วก็เป็นการแสดงออกในทางศิลปะแบบหนึ่งเท่านั้น 

ทีนี้พอเป็นเรื่องศิลปะ คุณ ๆ ก็คงเข้าใจได้ใช่ไหมครับว่า ศิลปะก็จะมีรูปแบบหรือแนวคิดต่าง ๆ กันไป  ยกตัวอย่างเช่นภาพเขียนดีกว่านะครับ คิดว่าคงทำให้มองเห็นภาพ  อันว่ารูปภาพมันก็เป็นสิ่งที่มีอยู่ทั่วไปใช่ไหมครับ  หนังสือการ์ตูนก็เป็นรูปภาพ  โฆษณาก็เป็นรูปภาพ  ข้าวของเครื่องใช้บางทีก็มีตัวการ์ตูนติดอยู่  ภาพแบบนี้ก็เป็นภาพ “ทั่วไป”  ดีบ้างน่าเกลียดบ้างก็แล้วแต่  แต่ก็จะมีภาพอีกประเภทหนึ่งที่มีคุณค่าทางศิลปะ  เป็นภาพที่ผู้เขียนตั้งใจจะแสดงออกซึ่งบางสิ่งบางอย่าง  ไม่ว่าจะเป็นเทคนิคการวาด อารมณ์ของภาพ เรื่องราวที่ต้องการเสนอ ฯลฯ  ภาพเหล่านี้ถ้ามีโอกาสดีก็ได้แสดงในแกลอรี่  ถ้าไม่มีโอกาสก็อาจจะต้องรอคอยเวลาที่จะมีใครสักคนมองเห็นคุณค่า 

แต่ก็อีกนั่นแหละ  ของธรรมดาทั่วไปก็กลายเป็นของมีค่าได้  ภาพโฆษณาเก่า ๆ ก็กลายเป็นของที่มีคุณค่าทางศิลปะได้  ดังนั้น ความเป็นศิลปะจึงอยู่ที่คนมอง  เพียงแต่ในชั้นต้นเราแยกออกคร่าว ๆ ว่าอะไรเป็นศิลปะ อะไรไม่เป็น  ซึ่งต่อมาก็สามารถเปลี่ยนแปลงเป็นอีกอย่างหนึ่งได้  ดนตรีก็เหมือนกันละครับ  มีทั้งแบบฟังกันเพลิน ๆ ดิ้นกันมัน ๆ  หรือฟังกันซึ้ง ๆ ตอนอกหัก ก็มีทั้งนั้น  เหมือนกับอ่านนิตยสารหรือเรื่องบันเทิงเริงรมย์นั่นแหละครับ  คุณค่าของดนตรีนี้ก็ได้ตอบสนองโดยทำหน้าที่ของมันอย่างเต็มที่  ทีนี้ในร้านหนังสือ (ที่ดี ๆ)  ยังมีมากกว่านั้นอีก  จะเอาอะไรละครับ นิยายแปล ตำรา ดิกชันนารี สารคดี คู่มือการจัดสวน ศาสนา หนังสือเด็ก หรือหนังสือปรัชญาหนัก ๆ 

ดนตรีคลาสสิกก็เหมือนกันกับภาพเขียนหรือหนังสือนี่แหละครับ  ทุกคนอ่านหนังสือกันทั้งนั้น ตื่นเช้ามาก็อ่านหนังสือพิมพ์แล้ว  เด็กก็อ่านการ์ตูน  แต่ไม่ได้เป็นการอ่านเอารส หรือเรียกว่าเป็นการอ่านแบบนักอ่าน  ดนตรีก็เหมือนกัน ฟังเพลิน ๆ สบายใจ ไม่ต้องทำความเข้าใจอะไรกับมันนัก ก็คงเป็นป๊อปหวาน ๆ  อยากขยับร่างกายก็ต้องแนวแดนซ์หน่อย  แต่ถ้าคุณจะฟังอย่าง “นักฟัง”  เช่นเดียวกับนักอ่านที่อ่าน “เอาเรื่อง”  จะอ่านดอสโตเยฟสกี้, เฮมิ่งเวย์ หรือจะ ป.อินทรปาลิต ก็ตาม  นี่ละครับ  เรากำลังจะก้าวเข้าสู่โลกคลาสสิกแล้ว 

(ต่อภาคสอง)