วันหนึ่งในหลายสิบปีมาแล้ว  ผมไปยืนออร่วมกับคนอื่น ๆ ณ ตึกแถวสองชั้นแบบโบราณ  ซึ่งใคร ๆ ในจังหวัดต่างรู้กันดีว่าเจ้าของตึกหลังนี้ชื่อ  เถ้าแก่เทียน  ฐานะร่ำรวยมีกิจการโรงหนังเกษมพานิช  ซึ่งอยู่ฝั่งตรงกันข้ามกับตึกแถวแห่งนี้เคยเป็นโรงหนังฉายทั้งหนังไทยและหนังเทศ  สร้างด้วยไม้สีเขียวอ่อน  มีเพียงพื้นเท่านั้นที่เป็นปูน       และเคยเจริญรุ่งเรืองในยามค่ำคืน   ซึ่งต่อมาได้เลิกกิจการไปแล้ว   วันที่ผมไปยืนอยู่นั้น  โรงฉายหนังแห่งนี้ ได้กลายมาเป็นโรงถ่ายหนังชั่วคราว  ถูกดัดแปลงเป็นซ่องโจร และกำลังถูกตำรวจเข้ามาทะลายในตอนจบ   ครับ ผมกำลังไปยืนดูดาราที่พักการถ่ายทำในเวลากลางวัน  และนางเอกหนังไทย ที่กำลังยืนชมความสวยของเธอในวันนั้นคือ คุณภาวนา ชนะจิต นางเอกหนังไทยคนดังคนหนึ่งในยุคนั้น  เธอสวมกางเกงสามส่วนสีขาว เสื้อเชิ๊ตสีน้ำเงิน  เธอนั่งชิงช้าโปรยยิ้มให้กับแฟน ๆ หนังไทยที่กำลังมุงชื่นชมความงามของเธอราวกับนางงาม  หนังไทยเรื่องที่กำลังถ่ายทำในจังหวัดของผมนั้น คือเรื่อง "เลือดข้น" เธอแสดงคู่กับ ไชยา สุริยัน   ผมจำภาพที่เคยไปยืนชื่นชมเธอติดตามาจนถึงวันนี้

ภาวนา ชนะจิต  ดูเหมือนเธอจะเป็นนางเอกหนังไทยคนเดียว ที่ประกาศความเป็นเชื้อสายจีนเต็มตัว  ด้วยการพูดภาษาจีนได้อย่างคล่องแคร่ว  และได้ถูกขนานนามว่าเป็น "ไข่มุกแห่งเอเซีย"

ผมจำไม่ได้แม่นนัก ว่าเธอเล่นเรื่องอะไรเป็นเรื่องแรก  จำได้แต่ว่าเธอแสดงเรื่อง แสงสูรย์  ผมไม่ได้ดูในขณะนั้น ผมมารู้จักเธอดี เมื่อเธอแสดงเรื่อง "สุรีย์รัตน์ล่องหน"   เธอแสดงเป็นหญิงสาวที่น่าสงสาร ถูกแม่เลี้ยงรังแกแล้วรังแกอีก จนในที่สุด  เธอเข้าไปดื่มน้ำชนิดหนึ่ง ที่นักวิทยาศาสตร์ผสมไว้ เธอเลยล่องหนไปไหนต่อไหนได้  ภาวนามีงานแสดงนานๆ ครั้งในยุคที่มิตร เพชรา ครองแฟนหนังไทยไปทั้งหมด  มีอยู่เรื่องหนึ่งที่ผมชอบมาก คือ "แว่วเสียงยูงทอง" เธอแสดงคู่กับคุณสมบัติ เมทะนี    เธอมาโด่งดังอีกครั้งหนึ่งในเรื่อง "พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ" จากบทประพันธ์ของคุณสุวรรณี สุคนธา  เธอแสดงเป็น นิอร เด็กสาวนุ่งกระโปรงสั้น ศีรษะทุย ตรงกับบุคลิกตัวละครในเรื่อง  คู่กับยอดชาย เมฒสุวรรณ   หนังเรื่องนี้ทำเงินได้ทีเดียว  ทำให้ภาวนาจับคู่แสดงกับยอดชายหลาย ๆ เรื่อง  หลังจากนั้นคุณเปี๊ยก โปสเตอร์  ซึ่งในขณะนั้นกำลังมีชื่อเสียง  สร้างเรื่องไหนดังเรื่องนั้น  จับภาวนามาคู่กับพระเอกใหม่ อุเทน บุญยงค์

ภาวนา ชนะจิต  เป็นนางเอกหนังไทยคนหนึ่ง ที่ถูกจารึกชื่อไว้ในทำเนียบนางเอกหนังไทย ดูเหมือนเธอจะเป็นนางเอกหนังไทยคนแรกกระมัง  นอกจากงานแสดงแล้ว เธอยังมีกิจการร้านอาหารชื่อ ชนะจิต อยู่ใกล้ ๆ สี่แยกราชเทวี