อุปสรรคของการอนุรักษ์มรดกสีรุ้งในประเทศไทย

- -ข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์เผยให้เห็นนัยยะที่ว่าสังคมไทยมีเรื่องราวเกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศมาช้านาน กระทั่งราวปี 2517 เป็นต้นมา สังคมไทยได้เสพสื่อเกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศอย่างแพร่หลาย ส่วนในแง่วิชาการถือได้ว่าการวิจัยเกี่ยวกับความหลากหลายในเพศภาวะและเพศวิถีนั้นกำลังเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วภายใต้การศึกษาค้นคว้าของไทยและประเทศตะวันตก ทว่าแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวกับความหลากหลายทางเพศซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของมรดกประจำชาติไทยที่มีค่าสำหรับผู้สนใจศึกษาประเด็นดังกล่าวนั้นกลับถูกคุกคามด้วยมายาคติว่าเป็นสื่อลามก และตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะถูกทำลาย เนื่องจากความละเอียดบอบบางทางวัฒนธรรมรวมถึงอคติเชิงต่อต้านคนรักเพศเดียวกันส่งผลให้หอสมุด, หอจดหมายเหตุ, กระทั่งองค์กรสาธารณะที่รวบรวมเอกสารสำคัญต่างมองข้ามหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับเกย์ เลสเบี้ยน และคนที่ปรับเปลี่ยนความเป็นเพศข้ามพ้นจากเพศกำเนิด

          ประเด็นปัญหาข้างต้น นับเนื่องให้เกิดการก่อตั้งศูนย์ข้อมูลความหลากหลายทางเพศแห่งประเทศไทยขึ้น เพื่อกระตุ้นเตือนว่านโยบายจัดระเบียบสังคมและการกวาดล้างสื่อลามกนั้น บางส่วนถือได้ว่าเป็นการจู่โจมประวัติศาสตร์ชุมชนเกย์, เลสเบี้ยน, และกะเทยไทย ทั้งนี้ตั้งแต่วันที่ 6 มกราคม 2550 มีการประชุมร่วมกันระหว่างองค์กรต่างๆ รวมทั้งนักวิชาการทั้งไทยและต่างประเทศที่ทำงานเกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางเพศ เพื่อก่อตั้งศูนย์ข้อมูลความหลากหลายทางเพศแห่งประเทศไทยขึ้น และเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2550 ได้จัดมหกรรมหนังสือสีรุ้งขึ้นเป็นกิจกรรมแรกของศูนย์ข้อมูลฯ เพื่อสื่อสารให้สาธารณะรับรู้เกี่ยวกับภารกิจของศูนย์ว่าดำเนินการภายใต้วาระเร่งด่วนที่จำป็นต้องรวบรวมและรักษาสื่อที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์สีรุ้ง ซึ่งมีความสำคัญแต่ถูกทิ้งขว้าง เราควรจัดเก็บสื่อเหล่านั้นเสียใหม่ในที่ที่มั่นใจว่าปลอดภัยและเข้าใช้ได้โดยสาธารณะ ก่อนที่มันจะสูญหายตลอดกาล

                กระทั่งบัดนี้ ศูนย์ข้อมูลความหลากหลายทางเพศแห่งประเทศไทยดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่องมาได้ราว  5 เดือน และได้รับความสนใจจากนักวิชาการ, นักวิจัย, นักกิจกรรม, รวมทั้งสื่อมวลชนตีพิมพ์ และนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับศูนย์ข้อมูลฯ อย่างล้นหลาม ทว่าศูนย์ข้อมูลฯ กำลังเผชิญกับข้อจำกัดที่ว่ากลับตัวไม่ได้ไปไม่ถึง เนื่องจากงบประมาณจากสภาวิจัยแห่งชาติออสเตรเลีย และเงินบริจาคจากผลกำไรในการจัดงาน เพศวิถีศึกษาและสิทธิมนุษยชนในเอเชีย: การประชุมระดับนานาชาติของกรณีศึกษาเควียร์ชาวเอเชีย, กรุงเทพฯ, กรกฎาคม 2548 ที่จัดโดยเครือข่าย   เควียร์แห่งภาคพื้นเอเชียแปซิฟิกนั้น ไม่เพียงพอที่จะพัฒนาสถานที่ให้เหมาะสมสำหรับรองรับผู้ที่สนใจจะขอเข้าใช้ประโยชน์จากสื่อที่รวบรวมไว้ในศูนย์ และ “ยังไม่มีองค์กรสาธารณะแห่งใดแสดงเจตน์จำนงที่จะแบ่งปันพื้นที่และความรับผิดชอบเพื่อบริหารจัดการกับมรดกสีรุ้ง” 

                ข้อจำกัดนี้กลายเป็นอุปสรรคที่ต้องเชิญชวนให้หลายฝ่ายร่วมใคร่ครวญเพื่อหาทางออก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คนที่อยู่กับประสบการณ์ข้ามเพศ ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่มีพลังมากขึ้นเรื่อยๆ ทางศูนย์ข้อมูลจึงหวังใจว่าจะได้รับความร่วมมือผลักดันให้ประวัติศาสตร์และมรดกสีรุ้งถูกรักษาและหยิบใช้ในทางที่เหมาะสม, ราบรื่น, รอดพ้นจากอุปสรรคทั้งสิ้น

                สนใจมีส่วนร่วมกับศูนย์ข้อมูลความหลากหลายทางเพศแห่งประเทศไทย ติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

                www.tqrc.org