"บ้านเอื้ออาทร” เป็นเผือกร้อนอีกลูก ที่กำลังระอุอยู่ในมือผู้เกี่ยวข้องอย่างเลี่ยงไม่ได้ ทั้งที่จุดเริ่มต้นโครงการนี้ น่าจะเป็นอะไรดีๆๆ ที่รัฐบาลทำให้กับผู้มีรายได้น้อย... แต่เมื่อวันเวลาผ่านไป ผลประโยชน์กลับรั่วไหล เรี่ยราดระหว่างการจัดทำโครงการ สร้างกำไรที่อธิบายไม่ได้ ให้กับผู้เกี่ยวข้อง  

ทำให้วันนี้ บ้านเอื้ออาทร กลายเป็นปัญหาที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออก  เพราะยิ่งสอบยิ่งผิด ยิ่งตรวจยิ่งเจอ  เหมือนที่คณะกรรมการคตส. ให้ข้อมูลไว้ ในการตรวจสอบโครงการนี้ตอนแรกๆๆ 

มาวันนี้ การตรวจสอบใกล้ถึงข้อสรุป  และทำให้ผู้บริหารกคช. ต้องยอมรับความผิดพลาด และกำลังโยงใย ไปยังเบื้องบนผู้สั่งการ และผู้เกี่ยวข้อแบบ หายใจรดต้นคอ เข้ามาทุกขณะ มาดูความคืบหน้า และผลสอบโครงการบ้านเอื้ออาทร  ตั้งแต่เริ่มต้นถึงปัจจุบัน เกือบ 4 ปีที่โครงการเดินมาต่อเนื่อง ... ท่ามกลางปัญหา ที่ซนปมอยู่ภายใน 

 ภาพรวม โครงการบ้านเอื้ออาทร นโยบายนี้เริ่มมาตั้งแต่ปี 2546 ภายใต้รัฐบาล “ทักษิณ ชินวัตร” เวลาล่วงมาเกือบ 4 ปี สรุปความคืบหน้าตามเนื้องาน ได้ดังต่อไปนี้ ....  (ข้อมูลจากผลสอบของบอร์ดกคช. ที่เปิดแถลงข่าวเมื่อวันที่ 27 เม.ย.ที่ผ่านมา)

โครงการบ้านเอื้ออาทร จำนวน 600,000 กว่าหน่วย ที่การเคหะแห่งชาติได้รับมอบหมายจากรัฐบาลชุดที่แล้วให้ดำเนินการตั้งแต่ปี 2546 เป็นต้นมานั้น คณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาฯ ได้แบ่งโครงการเป็น 3 กลุ่ม พร้อมสรุปสภาพปัญหาเป็นดังนี้คือ

1.กลุ่มที่ก่อสร้างแล้วเสร็จ จำนวน 65,293 หน่วย ผู้ซื้อโครงการได้รับอนุมัติสินเชื่อจากสถาบันการเงินแล้ว 30,324 หน่วย อยู่ระหว่างพิจารณาของสถาบันการเงิน 17,081 หน่วย กำลังขายอยู่ 17,888 หน่วย สาเหตุที่มีบ้านว่างจำนวนมากเนื่องจาก ผู้จองไม่ได้รับสินเชื่อจากธนาคารเป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากไม่ผ่านการตรวจสอบเครดิตบูโร ดังนั้น การเคหะแห่งชาติจึงขอเชิญชวนให้ผู้มีรายได้น้อย  และมีคุณสมบัติครบถ้วน  ไปจองบ้านเอื้ออาทรที่ก่อสร้างแล้วเสร็จ พร้อมเข้าอยู่ได้ทันที  ซึ่งโครงการดังกล่าวอยู่ในย่านบางบัวทอง  พุทธมณฑล  ศาลายา  นครปฐม / เทพารักษ์  แพรกษา  บางนา  บางพลี  สมุทรปราการ / นนทบุรี และปทุมธานี  

2.กลุ่มที่กำลังก่อสร้าง  334,291 หน่วย เป็นกลุ่มที่เป็นปัญหามากที่สุด จำนวน 284 โครงการกระจายอยู่ทั่วประเทศ  ผลการก่อสร้างตั้งแต่ 10 - 90 % ปัญหามีทั้งเรื่องทำเลที่ตั้ง ปัจจัยความต้องการทางด้านการตลาด ความคืบหน้าการก่อสร้าง และปัญหาความไม่รับผิดชอบของผู้ประกอบการ  

3.กลุ่มที่ผู้ประกอบการได้โควตาแล้ว แต่ยังไม่ได้ทำสัญญาผูกพัน   จำนวน 209,417  หน่วย  กลุ่มนี้จะหาทางยุติโครงการทั้งหมด หรือเกือบทั้งหมด หรือหาทางพัฒนาเป็นรูปแบบ ตามหลักปฏิบัติเดิมการเคหะแห่งชาติที่ใช้วิชาชีพและวิชาการมาใช้ในการทำโครงการ

ปัญหาที่พบนั้น ใหญ่และซับซ้อนมาก เนื่องจากความเร่งรีบที่จะผลิตบ้านเอื้ออาทรให้ได้ตามเป้าหมายที่กำหนด ตามนโยบายรัฐบาลชุดที่ผ่านมา การแก้ไขปัญหาหากล่าช้าออกไปทุกนาทีที่ผ่านไป จะมีผลกระทบแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งประชาชนคนจองบ้านที่ไม่ได้บ้าน ผู้ประกอบการที่ไม่สามารถดำเนินการได้ตามสัญญา สถาบันการเงินที่ค้ำประกันให้ผู้ประกอบการ การเคหะแห่งชาติ ที่ต้องเสียดอกเบี้ยทุกวัน ขณะนี้วันละประมาณ 1.5 ล้านบาท หากปล่อยเช่นนี้อีกไม่กี่ปี การเคหะแห่งชาติอาจมีฐานะถึงขั้นล้มละลาย  รัฐบาลที่ไม่สามารถดูแลปัญหาที่อยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อย

แนวทางการแก้ไขปัญหาในกลุ่มที่ 2  กลุ่มที่กำลังก่อสร้าง จำนวน  334,291 หน่วย  ใน 284 โครงการทั่วประเทศ  ในช่วงเวลาอันจำกัดการเคหะแห่งชาติจะแก้ปัญหา โดยวิธีสร้างเครือข่ายสู่ชุมชน  โดยขอความร่วมมือจากทีมนักวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ 13 สถาบัน  ซึ่งถือได้ว่าเป็นผู้มีประสบการณ์  ความรู้  และความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยตรง  จากสถาบันการศึกษาของภาครัฐ  และเอกชน เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาตามข้อเสนอแนะ ในการปรับเปลี่ยนโครงการนั้นๆ  ให้เหมาะสมกับสถานการณ์

ทุกสถาบันมีกรอบเวลาทำงาน ดังนี้

30 เม.ย.50  -   ส่ง ข้อเสนอเทคนิคในการทำงาน

8 พ.ค.50   -   ลงนามสัญญาตามข้อกำหนดการจ้าง

30 พ.ค.50   -   นำเสนอผลงานพร้อมรายงานโครงการที่รับผิดชอบทั้งหมด

15 มิ.ย.50    - การเคหะแห่งชาติสรุปรายงานเสนอต่อ ครม. ถึงโครงการเอื้ออาทรทั่วประเทศ   

ปัญหาของบ้านเอื้ออาทรสำหรับผู้มีรายได้น้อย คือ ระบบการเงิน ดังนั้น การเคหะแห่งชาติจะเสนอเรื่องระบบการเงินเพื่อที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อย (Housing Finance) ต่อครม.

การเคหะแห่งชาติ มีข้อเสนอแนวทางที่มาของแหล่งเงินสินเชื่อที่อยู่อาศัยดังนี้

1.แหล่งเงินจากกองทุนต่างๆที่มีอยู่ในระบบของประเทศ เช่น กองทุนเพื่อผู้ใช้แรงงาน  กองทุนประกันสังคม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ โดยแนวคิดนี้ให้กองทุนรับผิดชอบให้สมาชิกของตนเองกู้เพื่อการซื้อที่อยู่อาศัย

2.การใช้แนวคิดแบบการตอบแทนกลับคืนทางสังคม โดยขอให้ธุรกิจต่างๆที่มีธุรกิจ หรือธุรกรรมเกี่ยวเนื่องกับการให้สินเชื่อที่อยู่อาศัย เช่น ธนาคารพาณิชย์หรือสถาบันการเงินต่างๆที่ให้สินเชื่อที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้สูงจะต้องมีส่วนในการจัดสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำให้ผู้มีรายได้น้อยควบคู่ไปด้วย

3.นำรายได้จากธุรกรรมหรือกิจกรรมที่ได้มาจากผู้มีรายได้น้อยหรือผู้ซื้อที่อยู่อาศัยมาจัดเป็นกองทุนเพื่อที่อยู่อาศัย เช่นเดียวกับกองทุน สสส. 

4.แหล่งเงินทุนโดยตรงจากรัฐบาล เช่น การออกพันธบัตรเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำจากธนาคารแห่งประเทศไทย

5.รัฐให้การอุดหนุนสำหรับดอกเบี้ยส่วนเกินกว่าที่ผู้มีรายได้น้อยรับภาระได้ โดยจะเป็นการจัดสรรเงินงบประมาณเป็นรายปี มาชดเชยให้กับธนาคารผู้ให้สินเชื่อ 

เบื้องต้นเขาสรุปได้ตามนี้..แต่การแก้ปัญหาจริงหนทางแก้ไขยังอีกยาวว...