ไม่ได้เข้ามาเขียนเรื่องตั้งนานเนื่องจากมีงานและไม่สะดวกที่จะเขียนเรื่อง นานๆ ทีผมจะเข้ามาแสดงความคิดเห็นบ้าง พอดีเห็นว่า มีรูปงานนวราตรี ก็เลยอยากเล่าแบ่งปันกันฟังเรื่องงาน "วันวิชัยทัสมิ" ซึ่งถือเป็นไฮไลท์ของประเพณี "ดูเซร่า" หรือ "นวราตรี" แห่ง "วัดพระศรีมหาอุมาเทวี " หรือ วัดแขกสีลม ให้ได้ทราบกันครับ

ก่อนอื่นเลยครับ ก็มาดูกำหนดการกันครับว่ามีอย่างไรบ้าง

กำหนดการจัดงานพิธีบูชา ประจำปี ๒๕๕๐
วัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขก สีลม)

งานแห่ประเพณีวัดพระศรีมหาอุมาเทวี ประจำปี ๒๕๕๐
๑๑ ตุลาคม ๒๕๕๐ พิธีบูชาองค์บรมครู พระพิฆเณศวร (Ganapathi Bhoojah)

พิธีบูชาเช้าเริ่มเวลา ๙.๓๐ น.

พิธีบูชาเย็นเริ่มเวลา ๑๗.๐๐ น.

องค์พระพิฆเนศวรออกแห่รอบโบส์ถวัดพระศรีมหาอุมาเทวี 

พิธีนวราตรีประจำปี ๒๕๕๐ (Annual Navarathri Festival)
๑๒ ตุลาคม ๒๕๕๐ วันเริ่มพิธีนวราตรี และอัญเชิญธงขึ้นสู่ยอดเสา

และพิธีบูชาองค์พระแม่ศรีมหาอุมาเทวีเป็นกรณีพิเศษ

พิธีเริ่มเวลา ๑๗.๐๐ น. เป็นต้นไป

๑๒ ตุลาคม ๒๕๕๐- ๒๐ ตุลาคม ๒๕๕๐ พิธีบูชาองค์พระแม่ศรีมหาอุมาเทวีในภาคบูชาต่างๆ กัน

รวม ๙ คืน พิธีเริ่มเวลา ๑๙.๓๐ น. ของทุกวัน

งานแห่ประจำปี องค์พระแม่ศรีมหาอุมาเทวีและองค์เทวะต่างๆ
วันอาทิตย์ที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๕๐ ขบวนแห่ฯ ออกจากวัดพระศรีมหาอุมาเทวี

ไปตามเส้นทางที่กำหนดได้ในเวลา ประมาณ ๑๙.๓๐ น.

วันอังคารที่ ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๐ พิธีอัญเชิญ ธงลง และอาบน้ำคนทรง และ

พราหมณ์ เพื่อจบงานแห่ประจำปี ๒๕๕๐

๘พฤศจิกายน ๒๕๕๐ พิธีบูชาองค์พระแม่ลักษมี (Mahalaxmi Bhoojah "Deepawali")

เทพเจ้าแห่งโชคลาภและความมั่นคง

พิธีบูชาเช้า เริ่มเวลา ๐๙.๓๐ น.

พิธีบูชาเย็น เริ่มเวลา ๑๗.๓๐ น.

๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๐ วันบูชาองค์พระขันธกุมาร เนื่องในวันเผาใบลาน

(Thiruvannamalai Deepam)พิธีเริ่มเวลา ๑๗.๓๐ น.

ผมขอพูดถึงงานในวันอาทิตย์ที่ 21 ตุลาคม 2550 ที่ผ่านมาก็แล้วกันครับ เพราะว่า หลายท่านอาจยังไม่เข้าใจว่า เอ้ะ เขาแห่เจ้าทำอะไรกัน และก็ไม่รู้ว่า แล้วทำไมต้องมีผงสีแดง สีขาว สีเหลืองอะไรโปรยกันจนเลอะเทอะ โปรยอะไรกันก็เลยอยากเล่าให้กันฟังครับ เล่าอย่างย่อๆ ครับ

ประเพณีดูเซร่า หรือ "นวราตรี" จะเป็นช่วงที่พระแม่อุมา หรือ "มารีอามัน" (ชายาของพระอิศวร หรือ ศิวะ)  และขบวนเทพเสด็จลงมายังโลกเพื่อประทานพรให้กับมนุษย์ทั้งหลาย โดยเฉพาะวันสุดท้าย เรียกกันว่า "วันวิชัยทัสมิ"  (วันแห่งชัยชนะ) ซึ่งจะเป็นวันที่ฉลองชัยขององค์พระแม่ที่มีต่ออสูรและหมู่มารร้าย

เกร็ดนิดหน่อยครับ ถ้าไปบอกคนอินเดียว่า "พระแม่อุมา" เขาจะไม่รู้จักนะครับต้องบอกว่า "มารีอามัน" เขาถึงจะรู้จัก

ทีนี้ข้ามช๊อตมาพูดถึงตอนแห่เลยนะครับในหลายๆ ปีที่ผ่านมามักจะตรงกับวันธรรมดา แต่ปีนี้พิเศษคือ ตรงกับวันอาทิตย์ทำให้มีคนมาเข้าร่วมกันมากกว่าปีก่อนๆ กว่าขบวนจะผ่านมาจนถึงที่ผมยืนอยู่ก็ประมาณเกือบ 3 ทุ่ม ปีก่อนๆ เร็วกว่านี้ครับ โดยขบวนจะออกจากวัดเข้าถนนสีลม แล้ววกเข้าถนนปั้น ออกสาทร แล้วกลับเข้ามาทางถนนมเหศักดิ์ผ่านสถานีรถไฟฟ้าบีทีเอสสุรศักดิ์ และวกเข้าถนนสีลมกลับวัดอีกครั้ง

ในขบวนแห่จะสังเกตเห็นว่า มีโคมไฟเป็นตะเกียงเจ้าพายุนำมาก่อน 1 คู่ ซึ่งจะสงสัยกันว่า ทำไมต้องมีตะเกียงเจ้าพายุ ตะเกียงเจ้าพายุนั้นเปรียบเสมือนประทีปที่ส่องนำองค์เทพ คือ แสงสว่างนั่นเอง จะเห็นตะเกียงนำองค์เทพไปเสมอ

สำหรับร่างทรงแรกที่มาก็คือ พระแม่อุมา หรือ มารีอามันนั่นเอง ให้สังเกตให้ดีจะพบว่า ไม่มีการแทงตะขอ ของแหลมตามตัว ประมาณว่า ไม่โชว์อิทธิฤทธิ์ แต่จะทูนหม้อทองเหลืองซึ่งบรรจุทราย น้ำ และเหรียญเอาไว้บนหัวประมาณว่า น้ำหนักนั้นก็หลายสิบกิโลอยู่ เห็นเพื่อนบอกว่า ถึง ห้าสิบกิโลกรัมแต่ผมคิดว่า ไม่ถึง เพื่อนผมบอกว่า เป็นหม้อทองเหลืองตันๆ เลยนะ น้ำหนักเท่าไรล่ะ แล้วร่างทรงองค์พระแม่ในขณะที่เดินประทานพรไปนั้นก็ยังร่ายรำไปด้วย บางครั้งถ้าสังเกตให้ดีจะเห็นว่า เดินแบบร่ายรำไปบนปลายเท้าด้วยในบางช่วง

ประชาชนสองข้างทางที่ตั้งโต๊ะบูชาเพื่อขอพรก็จะทำการล้างหน้าโต๊ะบูชาตนเองด้วยน้ำมะพร้าวก่อนที่ร่างทรงจะมาถึงโดยมีเจ้าหน้าที่ของทาง วัดแขก สีลม มาเฉาะมะพร้าวให้เพื่อล้างหน้าโต๊ะ และเจ้าของโต๊ะบูชาก็จะโปรยดอกไม้บริเวณหน้าโต๊ะ พร้อมกับโรยผงขมิ้น หรือผงไม้จันทน์ หรือทั้งสองอย่างผสมกัน ซึ่งเขาจะเรียกผงนี้ว่า "มินดี" การโปรยดอกไม้ ล้างพื้นด้วยน้ำมะพร้าวนี้ก็เพื่อให้เกิดความบริสุทธิ์และรอรับองค์เทพที่อยู่ในร่างทรงจะเข้ามาประทานพรยังผู้ที่ตั้งโต๊ะบูชานั่นเอง

ส่วนผงที่เป็นสีเหลือง สีขาว สีแดงที่ร่างทรงใช้โปรยนั้นเพื่อให้พรแก่ผู้ที่มาบูชาผงสีแดงจะเรียกว่า “กุมกุม” ส่วนสีเหลืองก็คือ มินดี ดังที่เคยบอกก่อนหน้านี้ ส่วนสีขาวจำชื่อไม่ได้ครับ 555

หลังจากร่างทรงพระแม่อุมาผ่านไป ก็คือ ราชรถของ "กัตตรวรายัน" ซึ่งเป็นทหารหรือองครักษ์ของพระแม่อุมา ประชาชนสองข้างทางที่ตั้งโต๊ะบูชาเพื่อขอพรก็จะนำพานซึ่งมีเครื่องบูชาอันได้แก่ ผลไม้ ดอกไม้ มะพร้าว ส้ม ฯลฯ แล้วแต่ แต่ที่สำคัญก็คือจะมีมะพร้าวที่ได้เฉาะเอาไว้ตั้งแต่ตอนแรกที่เอามาล้างนั้น แบ่งสองซีกใส่ไปด้วย โดยในซีกหนึ่งจะใส่การบูร กำยานเครื่องหอมต่างๆ ลงในมะพร้าว และจุดไฟนำออกไปถวายให้กับ "กัตตรวรายัน" ที่ราชรถและพราหมณ์ก็จะทูนถวายให้และก็ดับไฟในมะพร้าวนั้นและผู้ถวายก็จะนำกลับมา

ต่อมาก็จะเป็นร่างทรงของพระขันธกุมาร ซึ่งท่านจะเริ่มโชว์ออกแนวบู๊แล้วครับ มีการแทงปาก เอาตะขอเกี่ยวหนัง มีตรีศูร และมีของที่แบกมาเป็นหางนกยูงตามที่เห็น เรียกว่า "กาวาดี" จะถอดออกเมื่อเข้ามายังโต๊ะบูชาและให้พรพร้อมกับโปรยผงสีเหลืองสีแดง หรือใช้ตบลงบนศรีษะ (อันนี้ใครได้เขาถึอว่า เฮงๆ ครับเทพประทานพร อย่างแรง!! 555) พร้อมกับพรมน้ำมนต์ด้วย

ถัดมาก็จะเป็นราชรถของพระขันธกุมาร ซึ่งเป็นองค์เทวรูป ซึ่งเราเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "การ์ติเกยะ"

เมื่อราชรถของพระขันธกุมารผ่านมาประชาชนก็จะบูชาโดยการนำพานใส่ของพร้อมจุดการบูรในมะพร้าวที่เฉาะเอาไว้ดังที่เล่าให้ฟังในตอนแรกโดยถวายแบบเดียวกันกับที่ถวายให้กับ "กัตตรวรายัน"

จากนั้นก็จะเป็นร่างทรงของพระแม่กาลี ซึ่งจะแสดงอิทธิฤทธิ์แบบเดียวกับพระขันธกุมาร หรือ "การ์ติเกยะ" โดยมีการแทงตามร่างกายและปากเช่นเดียวกัน พระแม่กาลีนี้ก็คือปางหนึ่งของ "มารีอามัน" นั่นเอง

และร่างทรงก็จะเข้ามายังโต๊ะบูชาเพื่อประทานพรให้กับประชาชนที่มาเฝ้าและตั้งโต๊ะบูชา พร้อมทั้งโปรยผงสีแดง "กุมกุม" สีเหลือง (ผงขมิ้น หรือผงไม้จันทน์อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือว่า ผสมกัน) "มินดี" ส่วนผงสีขาว อย่างที่บอกครับ จำชื่อไม่ได้

จากนั้นก็จะเป็นการทุ่มมะพร้าวที่ผู้ที่ตั้งโต๊ะบูชา หรือว่า ผู้ที่มาร่วมงานทุ่มลงพื้นเพื่อเป็นการล้างพื้นที่ราชรถของพระแม่อุมา หรือ "มารีอามัน" พระพิฆเนศวร และพระกฤษณะจะเสด็จผ่าน บางคนก็มีการบนบานเอาไว้ตั้งแต่ปีก่อนว่า ถ้าได้ตามที่ขอพรจะมาถวายมะพร้าวเท่าไร เป็นต้น ก็ซื้อมาทุ่มกัน ว่าก็ว่า ครับ ช่วงนี้ล่ะครับมันสุดๆ ทุ่มกันจนถนนปั้นท่วมไปด้วยน้ำมะพร้าวแต่ว่า ก็ระวังหน้าหน่อยเพราะว่า ถ้าน้ำมะพร้าวจากถนนกระเด็นขึ้นหน้า วันรุ่งขึ้นมีสิทธิ์สิวขึ้นหน้าเอาได้ง่ายๆ

จากนั้นก็จะมีเจ้าหน้าที่ถือไม้มากวาดเอามะพร้าวเข้าสองข้างถนน และราชรถขององค์เทพทั้ง 3 ก็จะผ่านมา ผู้ที่บูชาก็จะนำถาดหรือพานใส่เครื่องบูชาไปถวายและก็จุดการบูรในมะพร้าวไปถวายครับ

ในราชรถนี้เทวรูปที่นำมาแห่จะเป็นคนละองค์กับที่อยู่ในวัดพระศรีมหาอุมาเทวีครับ องค์พระแม่ที่อยู่ภายในวัดนั้นเป็นหินดำครับ องค์ที่เห็นจะเป็นองค์สำหรับเอาไว้แห่เพียงอย่างเดียวครับ

สุดท้ายของงาน ไม่ใช่เจ้าหรือราชรถครับ เป็นคาราวานรถขนขยะและเจ้าหน้าที่ของ กทม. มาสุดท้าย เคลียร์ทั้งถนนแบบมหกรรมทำความสะอาดเลย เห็นแล้วเหนื่อยแทนครับ แต่ผู้ที่ตั้งโต๊ะบูชา และเจ้าของบ้านละแวกนั้นก็ใจดีครับ จะนำเอาของบูชาอันได้แก่ ผลไม้ ฯลฯ มอบให้แก่พนักงานทำความสะอาด กทม. ก็เป็นสินน้ำใจกันเล็กน้อย และก็ดูน่ารักดีครับ เหนื่อยแต่ก็ได้เห็นรอยยิ้มและความเอื้ออาทรกัน ต่างคนต่างมีความสุขแยกย้ายกันกลับบ้านไป

ผมพบว่า ถ้าเราดูงานเหล่านี้ หรืองานประเพณีต่างๆ แม้แต่แห่เจ้าจีนตอนกินเจก็เหมือนกัน ดูด้วยความรู้ เข้าใจความหมาย และรายละเอียดต่างๆ จะทำให้สนุก และมีความเข้าใจพร้อมทั้งมองเห็นอะไรๆ อีกมากมายเลยครับ

สำหรับโต๊ะหมู่บูชาอะไรต่างๆ ที่แต่งส่าหรี ร้องเพลงภาษาฮินดี (ซึ่งคนแขกที่รู้จักกันแถวนั้นบอกว่า ฟังไม่รู้เรื่องเหมือนกันว่า ร้องอะไร ร้องเพี้ยนๆ บางคำก็ฟังออกบ้าง แต่ส่วนใหญ่แขกเองยังมึน) หรือว่า ทำท่าแบบเจ้าเข้าทรงนั้น ไม่เกี่ยวอะไรกับงานประเพณีดูเซร่าครับ อันนี้ก็ต่างจิตต่างใจเขาอยากจะทำอะไรก็ทำกันไปครับ ผมกลัวอย่างเดียวว่า ประเพณีที่ดีงามนี้จะถูกเข้าใจผิดไปได้ว่า เป็นศาสนาเข้าทรง ทั้งๆ ที่เนื้อแท้ของศาสนาฮินดู หรือพราหมณ์ของไทยเรานั้นมีความหมายหรือนัยยะ ฯลฯ อะไรที่แฝงอยู่อีกมากมาย