พิมพ์หน้านี้
|
ชวนอ่านสารคดี สำนักพิมพ์สายธารจ้า ![]() หลวงพระบาง บางสิ่งที่เปลี่ยนไป ใจไม่เปลี่ยนแปลง :สมิทธิ ธนานิธิโชติ รู้จักชื่อของสมิทธิ ธนานิธิโชติ ครั้งแรกจากหนังสือ 20 ปี 6 ตุลา ครั้งต่อมาเห็นชื่อในฐานะช่างภาพนิตยสาร OPEN และคุ้นตาในโปสการ์ดหลายใบที่ซื้อ โดยไม่รู้ว่าช่างภาพคนนี้ เป็นคนเดียวกัน กับสมิทธิคนข้างบนนั้น
แต่ครั้งแรกที่ได้อ่านผลงานสารคดีของเขาและจดจำได้ คือหนังสือเดินที่สูง ซึ่งสมิทธิ เป็นคนชวนเพื่อน ๆ มาเขียนหนังสือเล่มนี้ มีบทบาทอย่างเป็นทางการ คือบรรณาธิการ (อยากรู้จักหน้าตาและบางถ้อยคำของเดินที่สูงตามไปอ่านได้ที่ http://www.oknation.net/blog/print.php?id=29529 ) ต่อมาเมื่อเริ่มทำงานประจำที่บริษัท อมรินทร์ บุ๊ค ก็ได้เห็นหนังสือชื่อหลวงพระบาง: บางสิ่งไม่เปลี่ยนไป ใจที่เปลี่ยนแปลง (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 1 โดยสำนักพิมพ์ บูรพาวายุ เมื่อปี 2545 ซึ่งจัดจำหน่ายโดยอมรินทร์ บุ๊ค) สะดุดใจ เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวกับกับหลวงพระบาง เมืองที่วางแผนมาหลายครั้ง แต่ยังไม่เคยได้ไป สะดุดตากับภาพปกขาวดำ และชื่อเรื่องที่แสนยาว (และแฝงปรัชญาให้แอบงงบวกสงสัย ว่าอะไรไม่เปลี่ยนไป และใจใครที่เปลี่ยนแปลง?) ยืมที่ทำงานอ่านไปได้ค่อนเล่ม หนังสือได้อันตรธานหายไปอย่างไร้ร่องรอย ต้นปี 2551 ได้พบหนังสือเล่มนี้อีกครั้งที่สำนักพิมพ์สายธาร (ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 สำนักพิมพ์สายธาร เดือนตุลาคม 2547) กับปกที่เปลี่ยนไป แต่เนื้อในยังไม่เปลี่ยนแปลง เลยรีบหยิบยืมมาอ่านจนจบ แล้วพบว่ามีหลายท่อนฮุค (ประโยค) โดนใจ และคมความคิดในแง่มุมของนักแรมทางมากกว่านักท่องเที่ยว ที่กระตุกให้ฉุกคิดในมุมต่าง และเมื่ออ่านแล้วไม่ยักกะทำให้ใจแข็งแรง (เหมือนอย่างที่เจ้าของหนังสืออวยพรไว้ก่อนเข้าบทแรก) แต่กลับทำให้ใจอ่อนไหวอยากจะไปหลวงพระบาง แล้วดูว่ามีบางสิ่งเปลี่ยนไปสักเท่าใด การเดินทางของสมิทธิในเล่มนี้ เป็นการย้ำรอยจำให้กับตัวเอง ณ เมืองหลวงพระบาง ที่แม้ว่าเขาจะไปหลายครั้ง แต่ใจก็ไม่เคยเปลี่ยนไป ภาพของงานบุญปีใหม่ ช่วงวันพระ 15 ค่ำ เดือน 5 และเจ้าดวงจำปา ยังกระตุ้นใจให้เขาเดินทางไกล ซ้ำอีกในที่แห่งเดิม หน้าแรกกระแทกใจ 'ใกล้เที่ยงกลางฤดูร้อน ฟ้าไม่ได้ใสเป็นสีฟ้าเข้มสด ไม่มีปุยเมฆขาวลอยฟ่อง มีแต่หมอกแดดฝ้าและพร่าเลือน สายน้ำขุ่นดูกว้างและเชี่ยวแรง เรือลำหนึ่งกำลังนำพาผู้คนไปสู่จุดหมาย วันหนึ่งเมื่อรู้สึกถึงเวลาว่าต้องไปที่ไหนสักที่ ไม่มีความจำเป็นต้องหาเหตุผลให้มากกว่าการเก็บของใส่เป้แล้วออกเดินทาง มันไม่ใช่เรื่องซับซ้อนยิ่งใหญ่และไม่ใช่ภาระมอบหมายจากผู้ใด มันเป้นเพียงเสียงเรียกร้องจากภายในของมนุษย์ธรรมดาคนหนึ่ง แม้ข้อจำกัดจะมีมากมายก่อนการเดินทางแต่ผมเห็นว่าเป็นเรื่องสมควรต้องดิ้นรน หนทางข้างหน้าค่อยว่ากัน มันอาจฟังดูไม่มีเหตุผลนักสำหรับบางคน แต่ชีวิตบางครั้งก็เกิดมาเพื่อการนี้อยู่บ่อยครั้งมิใช่หรือ...' บางบทสนทนา ในวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 5 ณ หลวงพระบาง "นี่พี่รู้ไหม คนไทยกลุ่มที่เราพามาพักที่นี่เขาจะกลับกันแล้วล่ะ" รุ่นน้องที่เดินทางมาด้วยกัน พูดขึ้นตอนที่เรากินอาหารมื้อค่ำ "ทำไมล่ะ งานเพิ่งเริ่มต้น" ผมถาม "เค้าบ่น ๆ ว่าไม่สนุก ต้องแย่งกันกิน แย่งกันเที่ยว" "งานบุญก็อย่างงี้แหล่ะ" "เห็นบอกว่าไม่เหมือนกับที่อ่านมาในหนังสือเลย" "คนลาวไม่ดั้งเดิมแล้ว ใส่กางเกงยีนส์ ใส่สายเดี่ยว" "อ้าวเป็นงั้นไป" ความคาดหวังทำนองนี้มีที่มาอย่างไรผมไม่รู้แน่ชัด แต่แน่ละว่าบรรดานักเขียนสารคดีหลายคนคงสะดุ้งไปตาม ๆ กัน ผมเองก็เคยฝันและคาดหวังถึงดินแดนดั้งเดิมที่ว่า แต่เลิกคิดตามหานานแล้ว หลังจากพิจารณาตนเอง ตั้งแต่หัวจรดปลายเท้าและไม่พบอะไรที่บ่งบอกความดั้งเดิมของบรรพชน กระทั่งความคิดและจิตใจ แล้วจะไปคาดหวังอะไรกับผู้อื่น ความคาดหวังว่าคนอื่นควรเป็นอย่างที่เราอยากเห็น อยากสัมผัสไม่ใช่เรื่องผิดเสียทั้งหมด แต่ก็ควรเข้าใจและยอมรับว่าชีวิตไม่ได้เกิดมาเพื่อให้เราเที่ยวชม เสพสมอารมณ์ที่เราไม่มีชั่วครั้งชั่วคราวเท่านั้น พวกเขาควรมีสิทธิเลือกชีวิตของเขาเอง เลือกแต่งตัวอย่างที่เขาอยากแต่ง เลือกใช้ชีวิตทันสมัยกับเทคโนโลยีอย่างที่คนอื่นในโลกมีเหมือน ๆ กับที่เราเป็น (หน้า 112) ในวันนี้ สมิทธิได้ใช้ชีวิตบางเสี้ยวอยู่ริมคลองบางน้อย อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม กับบางน้อยคอยรักโฮมสเตย์ (http://bangnoikoyrak.multiply.com/) ที่น่าไปนอนพักเมื่อรักคลาย ผ่อนใจในวันว่าง หรือแม้แต่ไปนั่งทำงาน อาจทำให้บางวันโลกหมุนช้าลง 'สำหรับคนคนหนึ่งที่ชอบแม่น้ำเป็นการส่วนตัว แม่น้ำลึกลับ น่าค้นหา พอ ๆ กับทะเลและหญิงสาว' บางถ้อยคำที่อาจเป็นคำตอบของคำถามว่าทำไม เขาถึงหลีกไกล แล้วพาใจไปใกล้แม่น้ำ หากอยากรู้ว่าบางสิ่งยังเหมือนเดิมหรือไม่ ลองเข้าไปดูใจและภาพถ่ายของเขาได้ที่ http://burabhawayu.multiply.com/ การงานของสายลม... ปัจจุบันสมิทธิเป็นช่างภาพและมีผลงานเขียนในนิตยสารมนต์รักแม่กลอง สื่อชุมชนเพื่อสังคมอุดมคติ นิตยสารรายเดือนที่นำเสนอเรื่องราวรายรอบสายน้ำแม่กลองโดยร่วมกันทำกับเพื่อน คือภัทรพร อภิชิต (อดีตบรรณาธิการนิตยสารในเครืออมรินทร์ ปัจจุบันบรรณาธิการนิตยสาร VOYAGE และวีรวุฒิ กังวานนวกุล ช่างภาพและนักเขียนอิสระ) ในกรุงเทพฯ สามารถหาซื้อได้ที่ร้านหนังสือเดินทาง ถนนผ่านฟ้า และที่ร้านทุ่งนากาแฟ ตลาดน้ำอัมพวา จ.สมุทรสงคราม นอกจากนี้สมิทธิยังมีคอลัมน์ทีเล่นทีจริง กับโอเพนออนไลน์ http://www.onopen.com/?cat=32 ปล. เจ้าตัวฝากสายลมตะวันออกมาบอกว่า ชีวิตส่วนใหญ่ ยังคงตะลอน ๆ ไม่มีหัวนอนปลายเท้าเหมือนเดิม |