ฮิญาบ- หนังสั้นรางวัลออสการ์สเปน

กับคำถามคาใจเสรีภาพมีจริงหรือในโลกตะวันตก

ฮิญาบ(Hiyab) เป็นหนังสั้น 8 นาที ที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัล หนังสั้นยอดเยี่ยม (Best Short Film Award) ในปี 2006 ณ เทศกาลหนังโกญ่า หากเปรียบเทียบเทศกาลหนังโกญ่ากับรางวัลออสการ์ ก็ถือได้ว่าเป็นออสการ์แห่งสเปน เนื้อหาในหนังสั้นได้ถ่ายทอดความกดดันรอบด้านที่เกิดขึ้นต่อการคลุมฮิญาบ หรือสวมผ้าคลุมศรีษะในยุโรป โดยผ่านตัวเอกของเรื่องคือ เด็กหญิงวัยรุ่นมุสลิมชื่อฟาติมา ซึ่งแสดงโดย โลเรนา โรซาโด (Lorena Rosado)

หนังได้เริ่มเรื่องโดยการให้เห็นวิถีชีวิตในเมืองใหญ่ที่มีคนหลากหลายเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ และชีวิตอันวุ่นวายในเมืองใหญ่ พร้อมกับภาพผู้หญิงคลุมฮิญาบตามถนนหนทาง โอ....ประเทศแห่งเสรี

ภาพตัดมาที่ ฟาติมา เด็กสาวที่เพิ่งย้ายมาเรียนในโรงเรียนแห่งนี้ เธอยืนจังก้าท้าทายกับครูใหญ่ ที่พยายามโน้มน้าวให้ถอดฮิญาบก่อนที่จะเข้าไปในชั้นเรียน เธอเถียง ตอบโต้ ด้วยเหตุผล ทำให้ครูใหญ่พ่ายแพ้ไปในทุกครั้ง

ครูใหญ่ – ไม่เอาน่า ถอดฮิญาบออกเถอะ

ฟาติมา – แต่หนูเป็นมุสลิม นี่ค่ะ

ครูใหญ่ – ฉันก็เป็นคาทอลิก เราไม่อยากให้เกิดความแตกต่างระหว่างนักเรียนในโรงเรียนด้วยเรื่องศาสนา เข้าใจ? เราไม่แบ่งแยก เลือกปฏิบัติไม่ว่าพวกเขามาจากที่ใด

เด็กสาวยืนฟัง ท่าทีไม่ยอมรับ

ครูใหญ่ – จะเกิดอะไรขึ้นถ้าทุกคนเข้ามาในโรงเรียนด้วยเครื่องแต่งตัวทางศาสนา ประเทศเราเป็นประเทศ อิสระนะ อิสระทางการนับถือศาสนา อิสระทางความคิด เธอเข้าใจไหมว่า เราไม่ต้องการให้เหตุการณ์เลวร้ายเกิดขึ้น ในโรงเรียนของเรา


เด็กสาวยืนฟังเฉยเมย เธอรู้สึกอึดอัด เธอแสดงออกสายตาและท่าทีว่าไม่ยอมรับ
ครูใหญ่ – เธอจะคลุมผ้าหรือทำอะไรก็แล้วแต่ที่ตามถนน หนทาง หรือที่บ้านเธอโน่น แต่ไม่ใช่ที่นี่

ฟาติมา – แต่ที่บ้านหนูไม่ได้คลุมนี่ค่ะ

ครูใหญ่ – งั้นเธอก็ต้องถอดมันออก ที่นี่ด้วย


ดูราวกับว่าเด็กหญิงไม่ยอมท่าเดียว และไม่มีที่ว่าจะเชื่อฟังครูใหญ่
ครูใหญ่ – เธอกำลังทำผิดกฎของโรงเรียน ถอดมันออกซะ มันจะดีต่อเธอและนักเรียนคนอื่นๆ

ฟาติมา- แต่หนูไม่ได้เป็นคนเขียนกฎนี้ขึ้นนี่ค่ะ

ครูใหญ่เริ่มหมดความอดทน ถอนหายใจเสียงดัง

จนกระทั่ง

ครูใหญ่- พ่อ แม่ให้เธอคลุมศรีษะเหรอ

ฟาติมา- ท่านบอกว่าให้ถอดออก แต่หนูไม่เคยไปใหนมาใหนโดยที่ไม่คลุมศรีษะ

ครูใหญ่เริ่มรุก

ครูใหญ่ – เธอจะดูสวยขึ้นนะ ถ้าเธอถอดมันออก

ฟาติมา- แต่หนูชอบสวมมันนี่ค่ะ

ครูใหญ่- ได้สิ แต่ไปสวมนอกโรงเรียนโน่น

ครูใหญ่พยายามใช้วิธีใหม่ แยบคายขึ้น

ครูใหญ่งัดไม้ตาย

ครูใหญ่ – เชื่อฉันซิ ถอดมันออก เธอไม่อยากเป็นคนแปลกประหลาดต่อหน้าเพื่อนในโรงเรียนหรอกนะ

ฟาติมาเริ่มลังเล เอื้อมมือไปที่ผ้าคลุมศรีษะผืนน้อย ค่อยๆ คลี่มันออกจากศรีษะ พับมันเก็บไว้ในกระเป๋านักเรียน ที่สะพายอยู่ด้านหลัง

เธอได้รับอนุญาตให้เข้าชั้นเรียน ครูที่กำลังสอนอยู่ในชั้นแนะนำเธอให้เพื่อนๆ รู้จัก แม้ว่าในที่สุดอำนาจของครูใหญ่จะใช้ได้ผล ในการถอดผ้าคลุมออกจากศรีษะของเธอ จนเธอได้รับอนุญาตให้เข้าชั้นเรียน ทุกคนมองมายังเธอ เธอค่อยๆ มองไปที่เพื่อนร่วมชั้นทีละคน ที่โพกผ้าบ้าง แต่งตัวประหลาดๆบ้าง ตามสมัยแฟชั่นบ้าง ด้วยดนตรีประกอบเป็นเสียงกลองจังหวะหนักๆๆ

และแล้วก็เกิดขึ้นแต่ความเงียบ ไม่มีคำพูดใดๆ ไม่มีใครรู้ว่าเธอคิดอะไร แต่สิ่งบอกเราทางสายตาได้ก็คือ เธอเริ่มคิด

หากว่า มันเป็นประเทศที่มีอิสระเสรีจริงแล้ว ทำไมเธอจึงไม่อาจสวมฮิญาบได้...

หนังเรื่องนี้กวาดรางวัลต่างๆมากมายทั่วโลก เขียนบทและกำกับโดย ซาวี ซาลา (Xavi Sala)เกิดที่เมือง อัลคานัท ( Alcanat) ประเทศสเปน ปัจจุบันอายุ 36 ปี ซาลา คว้าใบปริญญาด้านสื่อสารมวลชนในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในสเปน


หนังของเธออีกเรื่อง คือ THE PARABOLIC DISH (2007, Xavi Sala,) เคยได้รับรางวัลรางวัลชมเชยภาพยนตร์นานาชาติ ในเทศกาลหนังภาพยนตร์กรุงเทพ ครั้งที่ 11 โดยเนื้อหาของเรื่องโยงกับภาพที่ขึ้นมาในจอทีวีหลายๆภาพมีเนื้อหาเกี่ยวกับศาสนาเป็นส่วนใหญ่ อย่างเช่นภาพแม่ชีทำมาสเตอร์เบชั่น, SOUTH PARK ตอนล้อเลียนบาทหลวง, I will survive เวอร์ชันศาสนา, เหตุการณ์ 9/11, ฮิตเลอร์ ซึ่งฆ่าคนนับถือศาสนายิว ภาพหลายๆภาพที่ขึ้นมาในจอทีวีมันให้ภาพของสถาบันศาสนาที่แตกต่างอย่างสิ้นเชิงจากภาพโป๊ปที่ครองจอทีวีในหมู่บ้านแห่งนี้ในตอนแรกๆ ไม่รู้ว่ามันโดนแบนในประเทศอื่นๆหรือปล่าว