นักประวัติศาสตร์เป็นกลุ่มบุคคลที่ชอบทำลายความโรแมนติกที่อยู่ในใจประชาชนอยู่บ่อยๆ  มีหลายเรื่องที่รุ่นพ่อเราได้รับการบอกเล่าอย่างหนึ่ง แต่ปัจจุบันบอกไม่ใช่แล้ว เพราะมีหลักฐานใหม่ เริ่มจาก อักษรไทยไม่ได้ประดิษฐ์ขึ้นในปี พ.ศ. 1826  ศิลาจารึกหลายๆหลัก รวมทั้งอันที่สำคัญที่สุดเป็นของปลอม ชนชาติไทยไม่ได้อพยพมาจากเทือกเขาอัลไต ศรีปราชญ์ไม่มีตัวตนอยู่จริง (โห ธรณีนี่นี้ … เป็นโคลงสี่ที่ฮิตที่สุดเลยนะ) และไม่มีลอยกระทงกับนางนพมาศในสมัยสุโขทัย

อย่างหลังนี่สร้างทำลายความรู้สึกประทับใจออกไปจากผมเยอะเลย มันเป็นจะการดีถ้าเก็บเรื่องแบบนี้ไว้ในใจบ้าง  นึกถึงผู้หญิงเรียบร้อยอ่อนหวาน (ก็ต้องแบบ “เธอ” อยู่แล้ว) มาประดิษฐ์ประดอยทำกระทงสวยๆ ให้พ่อขุนกรุงสุโขทัยได้ลอย เพื่อเป็นการสักการะ และบอกแก่พระแม่คงคาว่า ปีนี้มีน้ำพอแล้วนะ ไม่ต้องปล่อยสายน้ำมาอีก บ้างก็ว่าเพื่อลอยทุกข์โศก

แต่อย่างไรก็ตามการเอาไฟมาลอยน้ำ และการประกวดนางนพมาศก็ยังจะคงมีอยู่คู่สังคมไทยไปอีกนานแสนนาน จนกว่าเมืองไทยจะไม่มีสายน้ำ

เนื่องในโอกาสที่เทศกาลลอยกระทงปี 2550 จะมาถึงในอีกไม่ถึงหนึ่งเดือนข้างหน้า ในฐานะที่ผมได้มีโอกาสร่วมงานลอยกระทงที่เชียงใหม่ติดต่อกันเป็นเวลาสามปี ถึงแม้จะไม่ได้ลอยกระลงเลยแม้แต่ใบเดียวเพราะหาที่ลงไม่ได้ แต่ก็ได้มีโอกาสไปร่วมชมขบวนแห่กระทงใหญ่ทุกปี  จึงขอนำภาพถ่ายขบวนแห่นี้มาให้พวกเราชมกัน

ทุกปีในช่วงเทศกาลยี่เป็งของคนเมืองเค้า ทางจังหวัดเชียงใหม่จะจัดให้มีการแห่รถประดับประดาด้วยโคม  และมีชายหญิงแต่งตัวสวยๆ มาเดิน และฟ้อนรำกัน โดยเค้าจะมีขบวนแห่อยู่  2 วัน ในคืนก่อนลอยกระทงจะแห่กันเล็กๆ เรียกว่า แห่กระทงเล็ก วันต่อมาถึงจะเอาจริงเรียกว่า แห่กระทงใหญ่ มีหลายสิบขบวน เริ่มตั้งแต่หกโมงเศษ บางปีก็ยื้อไปถึงห้าทุ่มเที่ยงคืนโน่น 

การบรรยายผมจะไม่มีลำดับนะครับ เป็นภาพสามปีติดต่อกัน เพื่อนผมที่เคยได้มีโอกาสดูภาพทั้งหมด พร้อมใจกันจะมาบีบคอผมหลายรอบแล้ว เนื่องจากมีแต่รูปสาวๆ ไม่ค่อยมีรูปรถประดับด้วยโคมเลย ซึ่งผมก็จะขอแก้ตัวในปีนี้แหละครับ J

พอได้เวลาขบวนรถก็จะเริ่มออกเดินทางตั้งแต่ข่วงประตูท่าแพมุ่งหน้าสะพานนวรัฐนะครับ จะกลับกันกับขบวนแห่สงกรานต์ หากพวกเรามาถึงเร็ว แนะนำให้นวดเท้าซักครึ่งชั่วโมงนะครับ เพราะราตรีนี้ยาวแน่นอน ประชาชนนับหมื่นก็จะมาเบียดเสียดกันอยู่สองฝั่ง ยิ่งไกลสะพานนวรัฐคนจะยิ่งมาก ยืนบังกันหมด และเหมือนตกอยู่ในสมรภูมิเพราะเล่นประทัดกันหนักมาก เมื่อสองปีก่อนเคยมีคนตายแถวๆริมน้ำด้วย แนะนำให้มาปักหลักใกล้ๆประตูท่าแพ นอกจากนี้การมาถ่ายภาพที่จุดเริ่มต้นยังมีข้อดีที่นางแบบตัวน้อยๆของเรายังสดชื่น ยิ้มได้ตลอด พอไปถึงกลางทางจะเริ่มโยเยครับ  ส่วนนางแบบรุ่นใหญ่หน่อยก็จะเงื่อไหลไคลย้อย ถ่ายรูปแล้วไม่สวย เพราะลอยกระทงที่เชียงใหม่ช่วงหลังๆไม่เคยหนาวครับ เสื้อกันหนาวไม่มีประโยชน์ซักปี

ระหว่างที่ขบวนยังไม่มาก็ต้องยึดที่นั่งไว้ก่อน แบบนี้ อย่าดื่มน้ำมาก จะเป็นทุกข์เปล่าๆ

ขอเตือนก่อนว่า ถ้าเห็นคนแต่งตัวสวยๆออกโป๊ๆหน่อย ฟ้อนรำแบบสุดฤทธิ์สุดเดชชนิดนึกไม่ถึงว่าพวกเธอจะบิดตัวท่านั้นได้ เช่นเป็นตัว S หรือ W ส่วนใหญ่เป็นเพศทางเลือกที่ 3 นะครับ ไม่ควรถ่ายรูปไปมาก เดี๋ยวกล้องจะพัง  แต่บางทีพวกหล่อนก็สวยดีครับ J

ขบวนก็จะมีทั้งที่ใช้แรงคน แรงรถ ไปจนถึงแรงเครื่องไถนา รถคันใหญ่แบบนี้ก็ต้องใช้คนเป็นสิบ แต่ส่วนใหญ่จะเป็นแบบมีรถอยู่ภายในครับ บางคันทำมาเนียนมาก หนัง Transformers ยังอาย เพราะแปลงร่างจนดูไม่เหมือนรถเอาซะเลย

น้องนี่มาในปี 2547  เด็กๆเหล่านี้ก็มักจะมากับขบวนของโรงเรียนหรือของมหาวิทยาลัย หลายคนจะมีผู้ปกครองเดินตามประกบนะครับ ควรมองซ้ายมองขวาโค้งให้ท่านสักเล็กน้อยก่อนกด shutter  น้องคนนี้นอกจากจะหน้าตาดีแล้วยังความอดทนสูงมาก ทั้งๆที่ในมือมีเทียนจุดไฟอยู่ และเดินเกือบกิโล การจะได้รูปที่ดีคือ รอให้รถหยุดจึงค่อยถ่ายนะครับ เค้าจะหยุดเป็นระยะๆ แต่ไม่ซ้ำจุดเดิม ผมจะใช้วิธีหมายตาก่อน แล้วเดินตาม ขบวนหยุดค่อยเข้าไป  การที่คนเดินไปเดินมานี้ก็สร้างความวุ่นวายสองข้างทางพอสมควร แต่ไม่มีวิธีอื่นครับ ต้องระวังไปบังคนที่นั่งอยู่ด้วย เดี๋ยวมีเคือง

บางขบวนก็ดูอลังการมาก หรือใหญ่มากจนต้องทำยอดให้พับได้ มิฉะนั้นจะไม่ลอดสายไฟที่พาดข้ามฝั่งถนน จากประสบการณ์หลายปี ผมว่าถนนท่าแพช่วงก่อนถึงซอยกำแพงดินแคบไปหน่อย เวลาจัดงานใหญ่ๆแล้วเบียดเสียดยัดเยียดมาก แห่จากสถานีรถไฟเข้ามาสะพานนวรัฐน่าจะดีกว่า

หนูน้อยขวัญใจช่างภาพปี 2548 ครับ น่ารักจริงๆ  การถ่ายภาพเด็กๆมักไม่ค่อยผิดหวัง เพราะตัวจริงน่ารักยังไงก็ได้ภาพแบบนั้น ส่วนสาวๆ มักต้องลบทิ้งเป็นประจำ หลังจากมานั่งดูตอนเช้า ไม่รู้เป็นอะไร J 

White balance ผิด? หุหุ ผมเป็นนักท่องเที่ยวครับ ไม่ได้ประกอบอาชีพด้านนี้ ใส่เสื้อกั๊กไม่ได้ มันคัน ปีนี้ว่าจะหันมาถ่ายแนวนี้ให้มากๆ แต่ไม่รู้จะทำได้จริงหรือเปล่า เพราะเห็นสาวๆทีไรถอด wide เก็บใส่ tele ทุกที

น้อง Lily เจอเมื่อปี 2549 เป็นเด็กลูกครึ่งที่แต่งชุดไทยได้น่ารักมาก ที่ผมรู้ว่าน้องชื่ออะไร เพราะมีแม่เค้าคอยยืนบอกให้ยิ้มอยู่ข้างๆ ส่วนใหญ่ถ้าเป็นเด็กเล็กก็จะต้องมีพ่อแม่มากำกับแบบนี้

ทุกคนที่มาและอายุน้อยๆ จะได้ทำงานหมด เช่นถือกระทง ถือโคม ถือร่ม ฟ้อนรำ เป่าปี ตีกลอง ลากรถ ไปจนถึงพ่นไฟ (เห็นมีอยู่ปีเดียว) น่ากลัวมาก

งานประเพณียี่เป็งที่เชียงใหม่เป็นจุดหมายปลายทางที่สำคัญมากของนักท่องเที่ยวในช่วงลอยกระทง แต่บางปีก็ไม่ค่อยมีอะไรเลยครับ เช่นปีที่แล้ว นักท่องเที่ยวบางตา คาดว่าปีนี้มีโอกาสจะกลับมาครึกครื้นเหมือนเดิมอีกครั้ง แล้วเจอกันที่หัวถนนท่าแพ คืนวันลอยกระทง เวลา 19:00 นะครับ ผมจะใส่ jacket สีแดงไป

ข้อมูลอื่นๆ

- ควรเข้าแถวๆนั้นมาก่อน 18:00 หาที่จอดให้ได้ก่อน

- หากจะไปแถวสะพานนวรัฐ เตรียมสำลีอุดหูไว้บ้างก็ดี เพราะจะมีคนบ้าโยนประทัดมาเหนือหัวท่าน ใส่เท้าท่าน ตามแต่ที่พวกนั้นจะคิดได้

- โคมลอยต้องไปดูที่อื่นครับ ถ้าไม่มีเวลาไป … ก็ลองบุกเข้าไปในโรงแรมใหญ่ๆก็ได้ครับ แต่เอาแบบเล็กๆเชิงสะพานนวรัฐมักจะมีคนจุด ตั้งแต่มาอยู่เชียงใหม่ผมยังไม่เคยไปดูโคมลอยแบบปล่อยที่ละเยอะๆ เพราะรถจะติด และอยากดูขบวนแห่ในเมืองมากกว่า

- หากจองร้านพวก Goodview และ Riverside ได้ ซึ่งอยู่กลางสนามรบอย่างที่บอก ท่านอย่าเพิ่งดีใจนะครับ รู้ว่าจองยาก แต่เชื่อผมเถอะว่าท่านจะไม่มีความสุขกับอะไรทั้งสิ้น  อยากได้บรรยายกาศ มีริมน้ำที่อื่นๆอีกมากมาย