เมื่อผมมาเชียงใหม่ในปีแรกๆ ซึ่งมันก็เป็นเวลา 5 ปีมาแล้วล่ะ รู้สึกทึ่งมากที่เมืองนี้มีนิตยสารแจกฟรีหรือ Free Copy ให้ดูหลายเล่มด้วยกัน ถึงแม้ว่าเมื่อเปิดดูภายในพบว่า บางฉบับนั้นมากกว่า 80% ของหน้ากระดาษเป็นโฆษณา เพราะนั่นคือเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงพวกเค้าให้มีชีวิต

Free Copy ของเชียงใหม่มีเยอะมากอย่างน่าทึ่ง ส่วนใหญ่ก็มีเนื้อหาในแนวแนะนำสถานที่ต่างๆที่จะมาดูดเงินของคุณ รูปแบบในการให้เค้าดูดเงิน หรือที่เค้าเรียกว่า Lifestyle นั่นเอง  แต่หลายเล่มก็แทรกข่าวสารที่น่าสนใจ ความรู้เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรม และที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจต่างๆ  Free Copy ในเชียงใหม่แทบทุกฉบับต้องมีบทความหรือบางส่วนของบทความเป็นภาษาอังกฤษ เพราะเชียงใหม่มีชาวต่างชาติมากทั้งผู้มาเยือนและผู้อยู่อาศัยตามที่ทราบกันดี

ในตอนนี้ผมจะพาพวกคุณลองพลิกๆ ดูๆ Free Copy ที่เล็ดลอดมาถึงที่ทำงานผม บอกตรงๆ ว่าผมไม่เข้าใจกระบวนการเผยแพร่ของเค้าเท่าไหร่ว่าเค้าเอาไปแจกยังไง เพราะบางทีก็ไปอยู่ผิดที่ หรือไม่ไปในที่ควรจะไป

1. HIP

Free Copy ฉบับนี้ผมเพิ่งเห็นเป็นครั้งแรกเมื่อสัปดาห์ที่แล้วนี่เอง ทั้งๆที่เค้าทำมาจนถึง Vol 4 หรือ 4 ปีกว่าแล้ว รูปเล่มเต็มขนาด Magazine ทั่วไป แต่หนาประมาณ 80 หน้า กระดาษมันทั้งเล่มและมีสีค่อนเล่ม   HIP ย่อมาจาก Highly Individual People ทำให้ชวนคิดว่าเป็นนิตยสารสำหรับฝูงชนที่ชอบทำอะไรตามใจฉัน หรือเป็นพวกออกแนวๆ พอเปิดดูก็แนวจริงๆ และเป็นแนวแบบเด็กมีตังค์ด้วยดูได้จากการนำเสนอและบรรดา Sponsor ที่ลงเต็มหน้าของเค้า เช่น Central Plaza  iStudio (Mac,Ipod) Black Canyon Coffee Air Asia หรือแม้แต่ Nokia แต่งงๆว่า Mandarin Daradevi Oriental โรงแรมหกดาวนี่มาลงโฆษณาผิดที่หรือเปล่า  รูปบนเป็นหน้าปก HIP ฉบับสวัสดีปีหนู ดูแค่หน้าปกก็บ่งบอกความเป็น “แนว” พอสมควร

ส่วนนี่คือหน้า Contents ต้องมี Fashion อยู่แล้ว เพราะเป็นที่สนใจของกลุ่มเป้าหมาย HIP ไม่น่าจะลงเรื่องวัดโดยเด็ดขาด

ลองเปิดๆดูก็ OK นะครับ โฆษณาก็ไม่เยอะมาก ชอบตรงที่เค้าจะพาไปเข้าร้านโน้นร้านนี้ หลายๆร้านเราก็ไม่รู้จักมาก่อนเพราะมีร้านเยอะมากๆ และเปิดใหม่กันทุก 2-3 วัน ผมอ่านฉบับเดือนนี้แล้วก็ตั้งใจจะไปฟังเพลง Jazz ที่ร้าน North Gate ตามที่เค้าแนะนำ นอกจากนี้มี Mini Concert ที่ร้านไหนในเชียงใหม่บอกหมด หรือพวกงานนิทรรศการศิลปะตามมหาวิทยาลัย และข่าวสารเกี่ยวกับกิจกรรมต่างๆของบรรดาห้างร้าน

เนื้อหาของหนังสือ เกินครึ่งเลยที่ไม่เกี่ยวกับเชียงใหม่ เช่น design ถ่ายแฟชั่น (นิตยสาร Mars มีคู่แข่งเรื่องถ่ายภาพเบลอแล้วครับ ล่าสุดมาถ่ายน้องลีเดียเบลอนี่เคืองมากเลย)  แนะนำหนังสือ แนะนำหนังต่างประเทศ  แนะนำ Album ใหม่ของศิลปินต่างประเทศ (แบบแนวๆ) ขอวิจารณ์หน่อยว่า มีเนื้อหาเกี่ยวกับหนังต่างประเทศมากไปนิดนึง หนังหลายเรื่องไม่เคยได้มีโอกาสมาฉายเชียงใหม่  ที่ Major Cineplex หนังไม่ดังจริงๆ เข้าแป๊บเดียวออก หนังที่ขายได้ที่นี่ส่วนใหญ่เป็นหนังตลกไทยๆหรือหนังผีไทยๆ J หนังแนวๆไม่มีทางได้ดู หรือแนะนำเพลงแนวๆ ซึ่งถ้า B2S ไม่มีขายก็ไม่รู้จะไปหาซื้อที่ไหน เนื้อหาพวกนี้ไปอยู่ใน Free Copy ที่แจกในกรุงเทพน่าจะดีกว่า   แต่อย่างว่าแหละ ไม่ควรประมาทเด็กเชียงใหม่เกี่ยวเรื่องแบบนี้

ถ้าสนใจจะอ่านแบบ Online ก็มี Website อยู่ที่ http://www.cmhipmag.com นะครับ

2. Paszo  

หน้าปกเค้าจะมีตัวหนังสือไทยตัวโตๆเลยว่า ปาธโซะ คงกลัวคนจะอ่านชื่อผิด ปัดโซ๊ะเป็นคำอุทานในภาษาเหนือ ประมาณว่า Oh My God อันนี้ตามความเข้าใจของผมนะครับ   Slogan เค้าคือ It’s all about choice. แต่ผมว่าไม่ค่อยเข้ากับเนื้อหาข้างในเท่าไหร่ เพราะไม่ใช่แนวชิมไปบ่นไป ปกสวยทุกฉบับ รูปเล่มเป็นแนวนอน เล็กกว่า และบางกว่าเล่มแรก หนาประมาณ 70 หน้า มีสีทุกหน้า แต่กระดาษข้างในจะด้านๆ ไม่มันเหมือนเล่มแรก และ Sponsor ส่วนใหญ่ก็จะเป็นรายเล็กๆ ร้านก๋วยเตี๋ยวก็มี J Paszo ไม่ได้มาเยือนออฟฟิศผมนานพอสมควร หรือไม่ก็ได้รับความนิยมากจนเด็กเก็บเอากลับบ้านไปหมด ฉบับที่ใหม่ที่สุดที่ผมมีคือ Issue 19 ปี 2006 โน่น แต่ปัจจุบันเค้าย่างเข้าสู่ปีที่ 5 แล้ว

ถ้าหยิบสองเล่มนี้มาเทียบกันเนื้อหาจะต่างจาก HIP อย่างชัดเจน ซึ่งทำให้แต่ละฝ่ายก็อยู่กันได้ มิฉะนั้นคงตีกันน่าดู Paszo จะเน้นเรื่องการท่องเที่ยว ทั้งธรรมชาติ ศิลปวัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ล้านนา รวมไปถึงประเทศเพื่อนบ้านด้วย ซึ่งฉบับล่าสุดเค้าก็พาไปไหว้พระธาตุที่เวียงจันทน์มา ถ้าคุณชอบแนวนี้หยิบ Paszo ขึ้นมาน่าจะไม่ผิดหวัง

บางฉบับก็มีสอนทำอาหารพื้นบ้าน ประมาณว่าไปทำใต้กอไผ่แล้วจะได้อารมณ์มาก หรือสอนทอผ้าพื้นเมือง ทำไซดักปลา (จริงดิ)

เนื่องจากผมมาตั้งรกรากอยู่ที่เชียงใหม่ได้หลายปีแล้ว สาระต่างๆที่ Paszo นำเสนออาจจะไม่ค่อยตรงตามความต้องการของผมหรือคนที่ใช้ชีวิตในเชียงใหม่มานานเท่าไหร่ Free Copy ฉบับนี้จึงน่าจะเหมาะกับนักท่องเที่ยวที่มาเยือนมากกว่า การที่มี Sponsor จำนวนมากเป็นธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวก็เป็นเครื่องยืนยันจุดขายของเค้าตรงนี้

ไปมาๆ ได้แค่สองเล่มก็ทำท่าจะยาวไป ขออนุญาตตัดตอนไป Episode 2 ครับ ตอนแรกว่าจะเขียน 3 เล่มก่อน แต่ Scan หนังสือเมื่อยมือมาก

และขอขอบคุณบรรดาเจ้าของ Free Copy ทั้งหลายที่ไม่ได้ขัดขวางการนำหนังสือของท่านมาแนะนำให้คนไทยรู้จัก ถึงแม้จะไม่ได้บอกยินยอมก็ตาม ผมอ่านหนังสือของท่านอย่างตั้งใจยิ่งทุกฉบับที่หลุดเข้ามาในชีวิตครับ เผื่อวันหน้าจะมีเป็นของตัวเองซักฉบับ