๑.

     จะปุ๊บรรจงคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ข้าวเปลือก  สีเหลืองประกายทองทีละเมล็ด  ทีละเมล็ด 

     เพื่อเก็บรักษาเอาไว้เพาะกล้าในครั้งต่อไป  ทุกบ้านก็ทำเช่นเดียวกัน  ซาติวานั่งช่วยจะปุ๊อยู่

     ใกล้ ๆ  เธอเห็นจะปุ๊ทำเช่นนี้มายาวนานแล้ว

     ซาติวาเป็นลูกสาวของจะปุ๊

     เธออายุ  13 ปี

      ซาติวาโบกสะบัดผ้าทอจากใยไหมที่ยาวมากกว่ากว้าง  ขับไล่ฝูงนกที่โฉบลงมากินข้าวเปลือก 

     เสียงกระทบกันของกำไรข้อมือที่ทำจากหินสี  ดังราวกับลูกไม้หล่นลงบนพื้นดินยามต้องลมแรง 

     ทุกครั้งซาติวาจะโบกสะบัดผ้าที่ทอจากใยไหมโดยมีวาซีเพื่อนสาวของเธอจับอยู่อีกปลายด้าน

     หนึ่ง  เพราะทั้งสองผึ่งเมล็ดข้าวเปลือกบนลานดินเดียวกัน  ซาติวากับวาซีดูมีความสุข  แต่

     ซาติวาชอบช่วงเวลาของการนวดข้าวมากกว่า   

     ซาติวาเก็บเมล็ดพันธุ์ข้าวเปลือกหนึ่งกำมือใส่ถุงผ้าไหมเก่า ๆ  เธอทำเช่นนี้ทุกช่วงปีไม่รู้ว่าทำไม...

     ในตอนเด็กเมล็ดข้าวเปลือกงอกออกมาจากถุงผ้าไหมที่มารดาเธอเย็บให้  เธอลืมไปว่าเธอเก็บ         เมล็ดข้าวเปลือกเอาไว้ในนั้น  จากนั้นมาเธอไม่เคยลืมอีกเลย

                            ๓.

     ซาติวารักที่นี่  เธอเกิดในวันที่น้ำหลากเอาตะกอนแห่งความสมบูรณ์ลงมาจากป่าบน  พร้อมกับ

     เมล็ดพันธุ์ข้าวที่งอกงามในเวลาต่อมา  ตอนนั้นคนในชุมชนเรียกข้าวชนิดนี้ว่า  “ ซาติวา ” 

     เหมือนกับชื่อของเธอตอนนี้  บิดาของเธอก็ไม่รู้เหมือนกันว่าเพราะเหตุใด......

     แต่มันไม่สำคัญเท่ากับว่า  เมล็ดพันธุ์ข้าวนั้นได้เติบโตมาจนถึงทุกวันนี้

     มันเติบโตมาพร้อมกับเธอ

     ทิวเขาด้านหน้าคือป่าบนที่คนในชุมชนนี้เรียกต่อกันมา  ซาติวาเคยไปที่นั้นกับบิดาของเธอ 

     จะปุ๊บอกซาติวาว่า  มานีมารดาของเธอชอบมาที่นี่

     จะปุ๊กับซาติวาต้องเดินข้ามห้วยน้ำสิบสามห้วย  ตื้น  ลึกเป็นบางช่วง  และเดินต่อไปในทางที่

     เกือบจะเป็นแนวตั้งเลาะริมผาจนถึงยอดเขา  ที่ที่มีบึงน้ำอยู่ด้านบน  มองเห็นผืนนาและชุมชน

     ด้านล่าง  บ้านของเธอและคนอื่นๆ  โดยมีภูเขาโอบกอดเอาไว้

     ซาติวาเก็บดอกหญ้าสีขาวโยนโปรยไปพร้อมกับเมล็ดพันธ์ข้าวเปลือกสีเหลืองทองตามสายลม 

     เธอทำเพื่อมานีมารดาของเธอ

                                                          ๔.

     จะปุ๊และมะนูไปจับปลาจากแม่น้ำ  ตรงที่ลำห้วยทั้งสิบสามห้วยไหลลงมารวมกันที่แม่น้ำ 

     ลำห้วยที่ไหลลงมาจากภูเขา  ใสและเย็น  จะปุ๊และมะนูยืนมองเลือกขนาดของปลาที่จะจับไป

     เป็นอาหาร  ก่อนที่จะมุดลงไปใต้น้ำจับมันขึ้นมา 

     ซาติวาคอยเตรียมอาหารอยู่ที่บ้าน  รอบิดาของเธอกลับมา  และเธอคงต้องตากแห้งปลาเอาไว้

     กินไปได้อีกสองสามวัน

                         ๕.

     เรือขนเกลือจากทางเหนือล่องลงมาแวะที่หมู่บ้าน  คนเหล่านั้นมองมาที่ปลาแห้งของซาติวา 

     และเอ่ยปากขอแลกกับเกลือ 

“   ฉันแลกกับปลานั่นด้วยได้ไหม  มันดูน่ากินดี  ”  เขาบอก

     จะปุ๊ว่าไม่ต้องแลกให้แบ่งเอาไปกิน  เราแลกก็แต่ข้าวกันก็พอ  คนพวกนั้นไม่ได้ว่าอะไรแต่จะปุ๊

     ก็ได้เกลือเพิ่มมากขึ้นกว่าการแลกข้าวครั้งก่อนๆ