๖๘.

ซาติวายืนอยู่ใกล้บึงน้ำที่ป่าบน  เธอหลับตาและสูดลมหายใจเข้าไปภายในร่าง

ของเธอก่อนที่จะลืมตามองลงไปสู่เบื้องล่าง 

เบื้องล่างยังคงเป็นท้องนาสีเหลืองทองของฟางข้าวหลังฤดูกาลเก็บเกี่ยว 

เพียงแต่มันถูกตัดแบ่ง  แบ่งแยกด้วยคันดินสูงเลยหน้าแข้ง  ดูเหมือนอย่างอื่นมากกว่า

  ไม้ใหญ่กลางท้องนาสงบนิ่งเฝ้าดูการเปลี่ยนแปลง 

ควายสามตัวถูกบังคับให้เดินหากินอยู่ในแปลงนาของสม  มุและผู้มาใหม่เท่านั้น

สายลมแผ่วพลิ้วพัดโชยมาจากตีนเขา  ซาติวาหันหลังให้สิ่งที่ปรากฏอยู่เบื้องหน้า 

เธอหยิบเมล็ดพันธ์ข้าวเปลือกสีเหลืองทองในถุงผ้าไหม  ใส่ลงในถ้วยดินเผา

ของมารดาเธอจนเต็ม   และไม่ลืมที่จะหว่านโปรยทั่วบริเวณริมบึงและป่าชื้น

เหมือนที่เธอเคยทำ 

พ่อหมอตุ๊จากไปสองปีแล้ว  แกจากไปหลังจากที่ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงของคำ

  ที่คนเมืองลุ่มใช้เรียกแกว่า “  ชาวนา  ”

คนโตในชุมชนอพยพสู่เมืองลุ่ม  พวกเขาไปเป็นแรงงานรับจ้าง...รับจ้างปลูกข้าว

ในผืนดินที่ตนเองมิได้เป็นเจ้าของ

พ่อหมอตุ๊สิ้นลมหายใจอย่างสงบ  เมื่ออายุ  73  ปี 

  ๗๐.

คนขนเกลือและครอบครัวโยกย้ายที่อยู่จากทางเหนือมาอาศัยอยู่ในชุมชน 

 และเริ่มปลูกข้าวในผืนนาผืนเดียวกันกับจะปุ๊  ที่ยังพอมีเหลืออยู่จากการ

ตัดแบ่งจากผู้อื่น

จะปุ๊บอกกับซาติวาอยู่บ่อยครั้งว่าเขาจะไม่ไปไหน

“  ข้าเกิดและจะตายที่นี่  กับแม่ของเจ้า ”

น้ำในแม่น้ำด้านท้ายหมู่บ้านที่เคยกว้าง  แห้งขอดเกือบเดินข้ามไปอีกฝั่งได้

  แต่น้ำจากลำห้วยทั้งสิบสามห้วยยังคงไหลริน  ใสและเย็นอย่างสม่ำเสมอ

จะปุ๊  ซาติวา  คนขนเกลือและครอบครัวเดินทางขึ้นไปป่าบน  ทั้งหมดเดิน

ข้ามลำห้วยที่หนึ่ง...สอง...สาม..สี่...ห้า...จนครบทั้งสิบสามห้วย  ตื้น 

 ลึกเป็นบางช่วง  ทุกคนรู้ว่ามันลำห้วยสายเดียวกัน  ที่ไหลคด  เลี้ยวไปมา

ตามผาแนวหินและความสูง  เดินต่อไปในทางที่เกือบจะเป็นแนวตั้งเลาะ

ริมผาจนถึงยอดเขา  ที่ที่มีบึงน้ำอยู่ด้านบน 

จะปุ๊  ซาติวา  คนขนเกลือและครอบครัวมองทอดสายตาสู่เบื้องล่าง  ผืนนา 

 บ้านและชุมชน  คนแปลกหน้าในท้องนากำลังปลูกข้าว

ข้าวพันธ์ซาติวาพริ้วไหวตามแนวป่าและริมบึงน้ำ  เช่นเดียวกับบนผืนนาของ

จะปุ๊และซาติวา  ถึงแม้ว่ามันจะคงเหลือพื้นที่จากการตัดแบ่งไม่มากเท่าใดนัก 

 แต่มันก็เพียงพอในการกินและปันกันในบางส่วน

ซาติวาหยิบเมล็ดพันธ์ข้าวสีเหลืองทองพันธ์ดั้งเดิมที่มีชื่อเหมือนเธอใส่ลงใน

ถ้วยดินเผาของแม่จนเต็ม  เธอไม่ลืมที่จะโปรยหว่านไปทั่วแนวป่าและริมบึงน้ำ 

 พร้อมกับดอกหญ้าสีขาว  เธอทำเพื่อมานีมารดาของเธอ  และคนอื่น ๆ ที่จากไป

   ๗๑.

ซาติวาโบกสะบัดผ้าทอจากใยไหมที่ยาวมากกว่ากว้าง  ขับไล่ฝูงนกที่โฉบลงมา

กินข้าวเปลือก  เสียงกระทบกันของกำไรข้อมือที่ทำจากหินสี  ดังราวกับลูกไม้

หล่นลงบนพื้นดินยามต้องลมแรง  ทุกครั้งซาติวาจะโบกสะบัดผ้าที่ทอจากใย

ไหมโดยมีวาซีเพื่อนสาวของเธอจับอยู่อีกปลายด้านหนึ่ง  เพราะทั้งสองผึ่งเมล็ด

ข้าวเปลือกบนลานดินเดียวกัน  แต่วันนี้ไม่มีวาซี  เธอและครอบครัวของเธอเดิน

ทางไปไกล  ไกลกว่าที่ปลายของผ้าไหมอีกฟากหนึ่งจะยาวพอที่วาซีจะจับ

และโบกสะบัดถึง

.................................

หมาของพวกเราเฝ้ารอคอยใครบางคนจะกลับมา  หรือเฝ้าหวังให้ทุกคนกลับมา...

กลับมาดั่งเดิม  รวมทั้งควายสามตัวของสม  มุและผู้มาใหม่     

จบ.