พลเอก สนธิ บุญยรัตกลิน

ชนวนที่นำมาสู่รัฐประหาร
รัฐประหารครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเมือง โดยมีสถานการณ์รอบด้านหลายประการรุมเร้าพลเอก สนธิ บุญรัตกลิน เปิดเผยว่าได้ใช้เวลาประมาณ 7 เดือนในการเตรียมการก่อรัฐประหาร ซึ่งหมายความว่าเริ่มวางแผนในราวเดือนกุมภาพันธ์ 2549 ซึ่งเป็นห้วงเวลาเดียวกับที่มีการเปิดตัวพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย อมธ.เปิดล่ารายชื่อ 50,000 ชื่อเพื่อถอดถอนนายกรัฐมนตรี การเข้าพบ พล.อ.สนธิ ของนายสนธิ ลิ้มทองกุล เพื่อเรียกร้องให้ทหารออกมายืนข้างประชาชน การเสนอให้ใช้มาตรา 7 นายกฯ พระราชทาน และการประกาศยุบสภาของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร

พฤศจิกายน 2549 สองเดือนหลังจากรัฐประหาร คมช. ได้ออก "สมุดปกขาว"[8] ชี้แจงสาเหตุของการก่อรัฐประหารยึดอำนาจโดยมีสาระสำคัญ ได้แก่ การทุจริตผลประโยชน์ทับซ้อน การใช้อำนาจในทางมิชอบ การละเมิดจริยธรรมคุณธรรมของผู้นำประเทศ การแทรกแซงระบบการตรวจสอบทางการเมืองตามรัฐธรรมนูญ ข้อผิดพลาดเชิงนโยบายที่นำไปสู่การละเมิดสิทธิเสรีภาพ และการบ่อนทำลายความสามัคคีของคนในชาติ

อย่างไรก็ตาม บทวิเคราะห์จากหลายฝ่ายชี้ให้เห็นว่ายังมีสาเหตุอีกบางประการนอกเหนือจากเหตุผลของ คมช. ที่นำมาสู่รัฐประหาร เช่น ความขัดแย้งทางอำนาจที่เห็นได้จากการโยกย้ายนายทหารประจำปี รวมไปถึงความขัดแย้งระหว่าง พ.ต.ท.ทักษิณ กับ ประธานองค์มนตรี

การที่ พลเอก สนธิ ทำการรัฐประหาร ตามหลักทางกฎหมาย หลังจากที่มีการยึดอำนาจก็เท่ากับว่าเป็น"รัฐาธิปัตย์"ไปแล้ว ถือว่ามีความชอบธรรมในการบริหารประเทศ ดังนั้น การกระทำที่ผ่านมาถือว่าไม่มีความผิด อีกทั้งรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว ปี 2549 ก็ให้ความคุ้มครอง

รัฐาธิปัตย์ หมายถึง บุคคลหรือคณะบุคคลที่มีอำนาจที่จะออกกฎเกณฑ์ คำสั่งหรือข้อบังคับใช้กับบุคคลอื่นที่อยู่ภายในรัฐที่ปกครองอยู่ รัฐาธปัตย์อาจจะเป็น บุคคล เช่น ราชาสมัยสมบูรณาฯ หรือ กลุ่มบุคคล เช่น คณะรัฐบาลก็ได้ แม้แต่คณะปฏิวัติที่ยึดอำนาจการปกครองแบบเบ็ดเสร็จก็ถือว่าเป็นรัฐาธิปัตย์เช่นกัน

จึงถือว่าการยึดอำนาจที่ผ่านมาและได้อำนาจไป เป็นการใช้อำนาจของรัฐ เป็นอำนาจที่เรียกว่ารัฐาธิปัตย์ ถือว่ามีความชอบธรรมอยู่แล้ว เพราะสมัยก่อนหลังมีการยึดอำนาจก็ไม่มีการเขียนบทนิรโทรกรรมไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

การที่ พลเอก สนธิได้ทำการรัฐประหารในครั้งนี้ เราสามารถยกทฤษฎีผู้นำเข้ามาเชื่อมโยงกับการทำรัฐประหารครั้งนี้ได้ด้วยเหตุผลที่ว่า พลเอก สนธิ เป็นแกนนำหลักในการทำรัฐประหารซึ่งต้องมีความเป็นผู้นำสูงเพื่อที่จะทำให้การทำรัฐประหารในครั้งนี้บรรลุเป้าหมาย