ร.ต.อ. เฉลิม อยู่บำรุง ในวันแรกของการเข้ารับตำแหน่งที่กระทรวงมหาดไทย

   .....................

วิเคราะห์:ตั้งเขตปกครองพิเศษ3จว.โมเดลแก้ปัญหาไฟใต้สูตร เฉลิม อยู่บำรุง
โดย  - สมชาย สามารถ

ข้อเสนอของร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย  ต่อการที่จะผลักดันให้เกิดเขตปกครองพิเศษ เพื่อที่จะนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการแก้ปัญหาความไม่สงบ กลายเป็นปฏิกริยาที่สร้างแรงกระเพื่อม ให้ขยายตัวออกไปได้อย่างรวดเร็ว ด้านหนึ่งนั่น ก็คือการเสนอแนวคิดที่มาจากบุคคลในระดับสำคัญ ที่ถือว่ามีส่วนสำคัญต่อการที่จะขับเคลื่อนการแก้ปัญหาความไม่สงบ

ขณะที่แรงสะท้อนที่ออกมาอีกฟาก จากนายสมัคร สุนทรเวช นายกรัฐมนตรี  นั่นคือเรื่องนี้คือความละเอียดอ่อน และไม่เห็นด้วยต่อการที่จะนำ ประเด็นนี้มาอธิบายต่อสังคมในแบบที่ด่วนสรุป  กล่าวสำหรับแนวคิดที่นำมาสู่การตกผลึก กับนิยามของ"เขตปกครอง"พิเศษ นั่นก็คือ ความต้องการที่จะให้ ยะลา ปัตตานี และนราธิวาส เป็นพื้นที่เคร่งศาสนา ห้ามมีสถานบริการ ซึ่งแนวคิดที่ว่าจะดำเนินการหลังฝ่ายการระดมความเห็นจากทุกฝ่ายแล้ว  แนวคิดของเขตปกครองพิเศษ  ยังครอบคลุมไปถึง  การให้บทบาทของผู้ปฏิบัติงานในสายปกครอง ที่จะได้รับการพิจารณาเลื่อนขั้นเป็นพิเศษ ขณะที่ในส่วนของผู้นำศาสนาอิสลาม  ก็จะได้รับการสนับสนุนจากฝ่ายรัฐมากกว่าที่เป็นอยู่

ดร.ศรีสมภพ จิตรภิรมย์ศรี นักวิชาการ  จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (วิทยาเขตปัตตานี)   สะท้อนว่า  แนวทางที่เสนอมาจาก ร.ต.อ. เฉลิม เป็นทางออกของการแก้ปัญหาความไม่สงบ  โดยใช้การเมือง การปกครอง ในรูปแบบของเขตปกครองพิเศษมาขับเคลื่อน หลังจากที่ผ่านมาการแก้ปัญหาโดยใช้การทหารนำ อยู่ในสภาพที่ไม่ประสบความสำเร็จ  แต่การที่จะให้ทุกอย่างประสบความสำเร็จได้นั้น  ก็คือการที่ต้องเร่งทำความเข้าใจและเปิดพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนรวมในการกำหนดรูปแบบของเขตปกครองพิเศษนี้  

อย่างไรก็ตามสิ่งที่น่าเป็นห่วงก็คือ การทำความเข้าใจกับสังคมให้ยอมรับ ถึงรูปแบบการปกครอง เพราะลำพังเงื่อนไขในพื้นที่ซึ่งมีอยู่คือความแตกต่างทางศาสนา ก็ยังคงเป็นปัจจัยที่มีส่วนต่อการฉุดรั้ง การแก้ปัญความไม่สงบ

ขณะที่ในมุมมองของนายมันโซ สาและ ผู้อำนวยการศูนย์การเรียนรู้จังหวัดยะลา ประเมินว่า  แนวคิดข้างต้นจะเป็นการทำลายกำแพง เพราะเป็นสิ่งที่คนในพื้นที่เรียกร้องมานาน แต่รัฐบาลไม่ให้ความสำคัญ เนื่องจากมีกระแสต่อต้านจากข้าราชการในพื้นที่ และประชาชนคนไทยส่วนใหญ่ที่วิตกว่าการกำหนดเป็นเขตปกครองพิเศษ จะนำไปสู่การแยกเป็นรัฐอิสระ

นายมันโซ กล่าวว่า เขตปกครองพิเศษเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นในประเทศเพื่อนบ้าน อย่าง อินโดนีเซีย หรือแม้กระทั่ง มาเลเซีย ที่แม้ว่าจะไม่เรียกเขตปกครองพิเศษ และเป็นการกระจายอำนาจให้กับท้องถิ่นมีอำนาจบริหาร กำหนดทิศทางการพัฒนาของตัวเอง ซึ่งกลายเป็นจุดแข็งในการรักษา อัตตลักษ์ ภาษา และวัฒนธรรมท้องถิ่น ตรงกันข้ามกับของไทยที่มีโครงสร้างการเมืองการปกครองแบบศูนย์รวมอำนาจส่วนกลาง
 

ส่วนตัวเห็นว่าหากรัฐบาลต้องการใช้แนวทางนี้ เพื่อแก้ปัญหาใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จะต้องศึกษารายละเอียด และจัดสัดส่วนเรื่องของการกระจายอำนาจที่เหมาะสม ที่ตอบสนองความต้องการของคนในพื้นที่ เช่น ภาษา และวัฒนธรรม  แต่สิ่งรัฐบาลจะต้องเผชิญหากใช้แนวทางนี้ คือการต่อต้านซึ่งมาจาก 2 กลุ่มที่จะเกิดขึ้น 1.กลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่ประกาศต้องการให้เป็นรัฐอิสสระ  2.ไทยพุทธทั้งข้าราชการในพื้นที่ และประชาชนทั่วไป ซึ่งเป็นภาระที่หนักของรัฐบาล   นายมันโซ  กล่าว

บทสรุปในเรื่องนี้ที่น่าสนใจนั่นก็คือ แม้ว่าแนวคิดทั้งหมด จะอ้างถึงที่มา จากการประสบความสำเร็จในต่างประเทศ แต่การซับซ้อนของปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่สั่งสมมายาวนาน  ไม่สามารถนำมาเป็นหลักประกันได้เลยว่าจะหยุดยั้งความรุนแรงลงได้  ในเมื่อสถานการณ์ความไม่สงบ ที่เกิดขึ้นมานับตั้งแต่มกราคม  2547 ต่อเนื่อง มาจนถึงขณะนี้ นั่นคือการสะสมปมเงื่อนของทุกอย่างเข้าไว้ด้วยกัน

------------