ไปเป็นนักเรียนอีกครั้ง ด้วยเพราะพี่น้องและน้าน้า  สายเศรษฐกิจจัดอบรมให้ความรู้ให้น้องๆรุ่นหลังรู้จักับข้อมูลใหม่ๆ  ให้ทันความสลับซับซ้อนของเล่ห์กล  และ ระบบใหม่ๆที่เกิดขึ้นบนโลกมนุษย์

เราเรียนกันทุกวันเสาร์   1 เดือน  กับหลากหลายหัวข้อ   ทั้งเรื่องน้ำมัน - การเงิน -ข้าว -สื่อกับการรับผิดชอบสังคม -หุ้นและการอ่านงบดุล-ระบบ และ โครงการสาธารณะและอีกมากกๆๆๆ   ตัวเราไม่ค่อยมีเวลาเท่าไหร่   ไหนจะงานประจำ  งานหลวง  งานราษฎร์  งานส่วนตัว   ร้าน  และ   อื่นๆ    ก็ต้องจัดสรรเวลามาเรียน  ไม่ยอมพลาด    ถ้าไม่ต้องระเห็จไปต่างจังหวัด   เราไปเรียนแน่ๆว่างั้น

แม้ว่าเรียนหลายวิชา   เราชอบการเรียนเรื่องข้าว กับท่านอาจารย์  ดร.นิพนธ์  พัวพงศกร   คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์  ธรรมศาสตร์  มาก  เพราะท่านทำให้นักข่าวไม่ฉลาดอย่างเราได้ปัญญามากขึ้นอย่างแรง    ท่านฉายภาพความเป็นจริงของระบบข้าวไทยให้เห็น
แกะรอยรากเหง้าระบบการค้าข้าวไทยให้เข้าใจการพึ่งพาอาศัยกัน ระหว่าง  ชาวนา  -  พ่อค้าข้าว ( ที่ดี) -  โรงสี ( ที่ดี)  - ผู้ส่งออก( ที่ดี)  ว่าแต่ละส่วนได้ - เสีย  กันแค่ไหนอย่างไร  

ในขณะที่ปี 2551 นี้  เราได้รู้จักคำว่าวิกฤตข้าว  ท่านถามว่าจริงๆแล้วมันวิกฤตหรือเปล่า (วะ) ให้พวกเราตอบท่านให้ได้ว่า 

" ทั้งๆที่ข้าวแพง  ส่งออกได้  แล้วทำไมต้องมีการจำนำข้าว  แถม  ชาวนาจะเดินขบวน ? "

คุณๆโปรดตอบด้วยนะ   อาจารย์ตั้งคำถามให้เราคิดต่อว่า  แล้วมันมีข้าวธงฟ้าได้ไง  มีได้ไงในช่วงข้าวเกวียนเป็นหมื่น  ตลาดต่างประเทศต้องการมากๆ  และ  ประเทศส่งออกข้าวต่างหยุดการส่งออก   จอยตอบว่ามันมีส่วนต่างราคาค่ะ  อาจารย์ถามว่า แล้วใครได้ประโยชน์จากส่วนต่าง      เท่านั้นแหละระบบคิดดิฉันรวนเลย      พยายามจับต้นชนปลาย  คิดดูทีละส่วนๆๆ  แต่ก็คิดไม่ออก

ความที่ท่านอาจารย์ทำวิจัยด้านเศรษฐกิจชนบทและการตลาดสินเชื่อเกษตร  และผลกระทบนโยบายพืชเศรษฐกิจ  หลายชนิดของไทย    จนได้รับการตีพิมพ์ในหนังสือรวบรวมงานวิจัยเล่มสำคัญ  ของ International Tax  and  Public  Finance และ   อื่นๆมาจนนับเล่มไม่ถ้วน    ท่านจึงไล่ตะเข็บทีละปม    ทีละปม  ให้ตั้งแต่    การปลูกแบบพึ่งพาเทคโนโลยีเกือบจะสุดกำลังของดินน้ำและชาวนา    พื้นที่ปลูกแบบนาปลังในเขตชลประทานซึ่งกระจุกอยู่ในแถบภาคกลางเป็นผู้ได้เงินจากการขายข้าวราคาเกวียนละหมื่นกว่า     ไม่ใช่ชาวนายากจนจริงๆที่เขาทำนาปีในแถบภาคอีสาน   การที่รัฐบาลโดดลงมาจัดการระบบขายข้าวเสียเอง 
   เมื่อการจำนำข้าวเกิดขึ้นแต่ไม่มีที่เก็บข้าว     เขาก็ให้โรงสีไซโลเก็บข้าวไว้   พวกโรงสีไซโลก็ชอบสิเพราะไม่ต้องควักกระเป๋าตัวเองมาจ่ายค่าข้าวให้ชาวนาในราคาเกวียนละหมื่นสี่      ดีเสียอีกที่ภาษีคนชั้นกลางจะมาช่วยจ่ายแทน    และป้องกันชาวนาเดินขบวนประท้วงได้ด้วย
 เมื่อมีข้าวใหม่เข้ามาแล้ว  ได้ข้าวจำนำมาก็สีขาย      ดีจังอยู่ๆก็มีรัฐบาลมาลงทุนให้   ขายข้าวขาวกำไรก็ได้    ค่าเช่าไซโลก็ได้       เขาทำแบบนี้กันสะดวกโยธินเพราะ   ช่วงนี้ไม่มี  กขช.  ( คณะกรรมการนโยบายข้าว แห่งชาติ)  ที่จริงเรื่องสำคัญแบบนี้ต้องผ่านกระบวนการที่รอบคอบและรักษาผลประโยชน์ของทุกฝ่ายเสียก่อน
 มันจึงทำให้ข้าวกองเดิมที่1ใน5เจ้าใหญ่เคยเตรียมส่งออกที่ติด Black  List ไง   ( จำได้ใช่ไหม) เขาก็ได้ทีสิ   เอาข้าวผิดนั่นมาขายออกให้หมดๆไป   แล้วเอาข้าวใหม่มาส่งออกแทน     หลักฐานหายไปแล้วจะเอาผิดกับใครต่อได้เล่า 
 ไล่กันทีละดอกแบบนี้   เห็นเลยว่า   ข้าราชการ  นักการเมืองท้องถิ่น    ระดับนโยบายในกระทรวง   นักธุรกิจใหญ่  ต้องรับผิดชอบที่ซื้อข้าวด้วยภาษีของเราแพงแต่ขายราคาถูก   โดยไม่พิจารณาจากราคาจริงในตลาด 

แม้ว่าบรรยากาศน่าตื่นเต้นที่เกิดขึ้นจากราคาข้าว1 เกวียน แพงเท่าทองคำ 1 บาท     ทำให้ชาวนารวยยิ่งรวยขึ้น   แต่สำหรับท่าข้าว  และ  ชาวนาในวิถีดั้งเดิมนอกเขตชลประทาน  กลับไม่ได้รับประโยชน์  และ  ตื่นเต้นไปด้วยเลย  เพราะเขาถูกกันออกจากวงจรธุรกิจค้าข้าวของรัฐนั่นเอง

คำถามที่อึ้งทำให้นักข่าวโง่ๆอย่างเราหน้าชาก็คือ  " เธอจะมีส่วนทำให้เกิดระบบค้าข้าวที่เป็นธรรมช่วยเหลือเกษตรกร ให้เดินต่อๆกันได้  โดยที่การเมืองไม่รบกวนได้ไหม"

แม้ประเทศไทยเป็นประเทศเกษตรกรรม   ขายข้าวได้มากที่สุด  มีข้าวหอมมะลิที่ดีที่สุดในโลก   แต่อะไรบางอย่างมายุ่งกับเรื่องข้าวจนเสียหาย   จากวันนี้จะมีคนเสียโอกาสมากขึ้นเรื่อยๆ  ถ้ายังรู้ไม่เท่าทัน   และถ้ายังมีระบบการเมืองที่ใหญ่คับบ้านเมืองและไม่ดูแลผู้คนให้เจริญแบบยั่งยืน   มาเป็นใหญ่เพื่อได้ผลประโยชน์ 

เราน่าจะเริ่มให้ชั้นเรียนประถม   สอนเรื่องข้าวให้น้องๆ  เรียนรู้เมล็ดข้าวจากนาสู่โรงสีถึงตลาดห้างซุปเปอร์มาเก็ตจนตักเข้าปาก   ให้ทันความสลับซับซ้อนกลเกมของคนโลภ   หวังคนรุ่นหน้าดีกว่าเปลี่ยนนิสัยคนเลว

ที่ทำได้ในวันนี้ศุนันทวดีจึงแวะซื้อข้าวโรงสีแถวจังหวัดรอบๆกรุงเทพ 

  วันหน้าใจหวังจะปลูกข้าวกินเอง