March 06, 2008

ปางมะผ้า ... ถ้ำน้ำลอด (5) .. ถ้ำผีแมน ..

การเดินทางจากถ้ำตุ๊กตามายังถ้ำผีแมน ต้องใช้วิธีนั่งแพไม้ไผ่ล่องมาตามลำน้ำลาง เพื่อมายังทางขึ้น

ปากถ้ำทางที่จะขึ้นไปยังถ้ำผีแมน มีบันไดสูงชันเป็นทางขึ้น .. ถึงตอนนี้หลายคนในหมู่พวกเรา สมัครใจที่จะรออยู่หน้าถ้ำด้านล่างค่ะ .. ปล่อยให้คนที่ยังพอมีกำลังวังชา และแน่นอนค่ะ .. ใจถึง .. ปีนป่ายขึ้นไปตามความสูงชันของบันไดไม้ที่พาดผ่านโตรกหิน ซึงอยู่สูงจากลำน้ำลางประมาณ 20 เมตร แล้วเดินเลี้ยวลดไปตามทางเดินเข้าสู่ส่วนของถ้ำด้านใน ซึ่งเป็นคูหาขนาดยาวประมาณ 60 เมตร กว้าง 15-25 เมตร เข้าไปยังด้านในของถ้ำ .. ข้างในมีหินงอก หินย้อย ม่านหิน และเสาหิน เช่นเดียวกับถ้ำอื่น

ส่วนสุดท้ายที่เราเข้าไปดูในส่วนของถ้ำลอด อยู่ด้านทางออกคือ  “ถ้ำผีแมน” อ่านเจอบทความบางบทความบอกว่า คำว่า “ผีแมน” ไม่ใช่ผีที่แมนมากๆ แต่เป็นชื่อและเป็นภาษาที่ชาวกะเหรี่ยงใช้เรียก “คนถ้ำ” ในสมัยโบราณ และมีหลักฐานว่าหลายพันปีมาแล้ว ที่นี่เคยมีมนุษย์มาอาศัยอยู่ .. ถูกผิดอย่างไร ต้องถามอาจารย์อิ๋วและลูกศิษย์อีกครั้งหากเจอกันในทริปหน้าค่ะ ..

อาจารย์อิ๋วเล่าว่า .. "มนุษย์ใช้ถ้ำเป็นสถานที่ทำกิจกรรมมาตั้งแต่อดีตแล้ว อย่างเช่นถ้ำหมอเขียว จังหวัดกระบี่ พบโครงกระดูกที่มีอายุประมาณ 30,000 ปี ที่กาญจนบุรี พบที่ถ้ำแล่งกำนัน อายุประมาณ 25,000 ปี และยังพบที่ออบหลวง จังหวัดเชียงใหม่ อายุราว 20,000 ปี นอกจากนี้ ตามแนวเทือกเขาตะวันตก เรามักพบหลักฐานทางโบราณคดีได้ตามถ้ำต่างๆ "

ทราบมาว่า .. แท้จริงแล้วอำเภอปางมะผ้ามีถ้ำผีแมนในลักษณะนี้ถึง 74 ถ้ำ แต่มีเพียงถ้ำน้ำลอดเท่านั้นที่สามารถเข้าชมได้อย่างสะดวกที่สุด

ที่ถ้ำผีแมน เราไม่ได้พบกับ “ผีแมน” ตัวจริงเสียงจริงหรอกนะคะ ... นอกจากมี  หินงอกหินย้อยสวยงามแล้ว ยังเป็นที่พบเศษภาชนะดินเผา  เมล็ดพืช เครื่องมือหิน ซีกฟันและกระดูกของมนุษย์ รวมทั้ง “โลงผีแมน” อีกด้วย โลงผีแมนนี้มีลักษณะเป็นท่อนไม้ที่ถูกขุดตรงส่วนกลางออกเป็นร่องคล้ายเรือ ซึ่งอาจจะหมายถึงเรือที่ส่งวิญญาณของผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว มีทั้งขนาดเล็กและใหญ่ โดยโลงขนาดใหญ่จะถูกวางอยู่บนคานโดยใช้เสา ๔-๖ ต้นตั้งกับพื้นถ้ำ และเสาแต่ละคู่จะถูกเจาะเป็นช่องเพื่อสอดคานไว้วางพาดโลงผีแมน

ไกด์ได้โชว์ให้พวกเราได้เห็นโลงไม้ที่มีอยู่ 3 หย่อม อาจารย์อิ๋วเล่าเพิ่มเติมว่า .. เดิมโลงไม้เหล่านี้มีอยู่กระจัดกระจายตั้งแต่ปากทางเข้าถ้ำ จนถึงส่วนลึกสุดของถ้ำทีเดียว .. โลงผีแมนที่พบที่นี่ มีขนาดแตกต่างกันไป สภาพโลงไม้สมบูรณ์ แตกหัก ผุพัง เสื่อมสภาพไปมากแล้ว จนบางชิ้นไม่สามารถระบุรูปทรงได้ชัดเจน หัวโลงก็พบบว่าแตกหักเช่นเดียวกัน มีโลงรวมกันทั้งหมดประมาณ 20 โลง ทำจากไม้สัก ความยาวประมาณ 3-4 เมตร ต่อมาได้ทำการจัดเป็นกลุ่มรวมกันไว้ เพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายมากขึ้นจากการรบกวนของนักท่องเที่ยวนั่นเอง

ในถ้ำผีแมนยังพบเศษของภาชนะดินเผาเนื้อดิน ตกแต่งด้วยลายเชือกทาบ ลายขูดขีด ลายกดประทับ และลายกดจุด สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นเครื่องเซ่นศพ

ที่ถ้ำแห่งนี้นี่ .. น้องมน ซึ่งเป็นนักวิจัยด้านมานุษยวิทยากายภาพ (กระดูกคน) เล่าให้ฟังว่า ได้พบกระดูกที่ยังไม่สามารถจำแนกบุคคลได้ แต่เป็นคนอย่างน้อยที่สุด 3 คน เป็นผู้ใหญ่ 1 คน และเด็ก 2 คน และยังพบฟันผู้ใหญ่อย่างน้อย 2 คนที่ได้รับการตกแต่งเขี้ยงด้วยการเจาะฟัน เพื่อฝังโลหะที่มีเนื้อประกอบด้วยเงินและทองเป็นหลัก … ซึ่งก่อให้เกิดคำถามว่า การตกแต่งฟันนี้มีความหมายเช่นไรในทางวัฒนธรรม เป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรม หรือเพื่อความสวยงาม หรือบ่งบอกสถานะทางสังคม และคนโบราณใช้เทคโนโลยี่ในการทำวัสดุและนำไปติดในเนื้อฟันให้ทนทานข้ามสหัสวรรษมานับพันปีได้อย่างไร .. เพราะแม้แต่เทคโนโลยี่ปัจจุบัน ทันตแพทย์ยังไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะสามารถยึดครอบฟันให้คนป่วยได้นานเกินกว่า 10 ปี .. ฟังแล้วทึ่งค่ะ กับภูมิความรู้ของคนโบราณ

น้องมนบอกว่า .. พบว่าวัสดุที่ใช้ในการประดับฟัน ประกอบด้วยเงินเป็นหลัก และเทคนิคการเจาะรูมีความลึกประมาณ 2 มิลลิเมตร และยังพบว่าบริเวณรูที่เจาะมีธาตุและสารบางอย่างที่แสดงให้เห็นว่าคนในวัฒนธรรมโลงไม้ มีเทคโนโลยี่สูงมากในการตกแต่งฟัน และมีความรู้ความชำนาญในเรื่องของโลหกรรมเป็นอย่างดี รวมถึงอาจจะอนุมานได้ว่าไม่น่าจะเป็นการรักษาฟัน และผู้ที่เจาะฟันในวัฒนธรรมโลงไม้น่าจะเป็นช่างฝีมือเยี่ยม

ถ้ำผีแมนแห่งนี้มีร่องรอยของคนโบราณที่เข้ามาใช้ถ้ำเป็นที่พักชั่วคราวในการนอน แบ่งเป็น 3 ช่วง คือช่วงระหว่าง 22,000 – 16,000 ปี ระยะ 13,000 ปี และ 500- 2,500 ปีที่ผ่านมา และหลักฐานทางโบราณคดีแสดงว่าคนโบราณมีความรู้เกียวกับธรรมชาติเป็นอย่างดี มีการเลือกใช้พื้นที่ใกล้กับแหล่งทรัพยากร คือ แหล่งอาหาร แหล่งวัตถุดิบ และแหล่งน้ำ ถ้ำลอด ในอำเภอปางมะผ้า เป็นพื้นที่อยู่ในทำเลที่ดี ใกล้น้ำ มีสัตว์ป่าและป่าไม้มากมาย และมีพื้นที่ราบหุบเขาที่เหมาะสำหรับการเพาะปลูก ..อย่างไรก็ตามยังมีร่องรอยของคนปัจจุบัน ที่ใช้เพิงผาเป็นที่พักแรมชั่วคราวเช่นเดียวกัน ..

อ่านมาถึงตอนนี้ อาจจะมีคนอยากจะถามว่า คุ้มไม๊ที่ดั้นด้น .. ปีนป่าย .. ขึ้นมาดูถ้ำลอด ถ้ำผีแมน .. ต้องขอบอกว่า .. ถ้าจะมาดูแค่ถ้ำ ก็อาจจะต้องชั่งใจถึงความยากลำบากในการเดินทาง เพราะมีถ้ำสวยๆมากมายเป็นตัวเลือก การเดินทางก็สะดวกสบายกว่ากันเยอะเลย .. ที่นี่ไม่มีหินงอก หินย้อยมากมายเท่าถ้ำเชียงดาว (เชียงใหม่) ไม่สวยมากเหมือนถ้ำผาไท (ลำปาง) ภาพเขียนก่อนประวัติศาสตร์ก็สวยสู้ถ้ำไวกิ้ง (กระบี่) ไม่ได้ ..

แต่หากอยากได้ประสบการณ์ที่แสนพิเศษ .. นั่งแพไม้ไผ่ไปตามลำธารในถ้ำ ที่ก่อเกิดจินตนาการล้ำลึก .. ความตื่นเต้นของเส้นทางในถ้ำ .. การวัดใจ วัดความพร้อมของร่างกายที่ต้องปีนป่ายสู่ถ้ำอันเป็นจุดหมายปลายทาง .. ความรู้เรื่องผีแมน .. คุ้มแน่ๆค่ะ และคุณจะหาประสบการณ์อย่างนี้ไม่ได้ในที่แห่งอื่นๆ .. ถ้ำน้ำลอดจึงเป็นจุดท่องเที่ยวที่น่าแวะที่สุดในเส้นทางแม่ฮ่องสอน-ปางมะผ้า-ปาย

Note : บทความในซีรี่ย์ .. ท่องถิ่นผีแมน แดนร้อยถ้ำ ย่ำเฮือนพี่น้องชนเผ่า .. จะมีออกมาเรื่อยๆ โปรดติดตามนะคะ .. ขอบคุณภาพและข้อมูลบางส่วนจาก Internet  อาจารย์อิ๋วและบทความของนักโบราณคดีและนักมานุษยวิทยาหลายท่าน