ผญา..ปรัชญาอีสาน 

..คนอีสานโบราณ จะออกเสียง  ผ  แทนเสียง   ปร ในภาษาไทยภาคกลาง  เช่น

       ภาษากลางออกเสียง  โปรด        อีสานออกเสียงเป็น     โผด
       ภาษากลางออกเสียง  เปรต        อีสานออกเสียงเป็น      เผด
       ภาษากลางออกเสียง  ปราสาท    อีสานออกเสียงเป็น     ผาสาท
       ภาษากลางออกเสียง  ปรัชญา     อีสานออกเสียงเป็น     ผญา(ผะหยา)

..ผญา  ออกเสียงว่า  ผะหยา  เป็นสำนวนโบราณ ที่แฝงแง่คิดที่คมคาย ล้ำลึก มีถ้อยสำเนียงเสียงร้อยเรียง ที่มีท่วงทำนองคล้ายเสียงดนตรี  บางสำนวนก็มีสัมผัสสระ,สัมผัสอักษร  ที่ไพเราะเพราะพริ้ง

..ผญา เป็นวรรณศิลป์อีสาน ที่แฝงแง่คิด มีภาษิตเตือนใจ สื่อสารแบบสื่อความหมายแบบเปรียบเทียบเปรียบเปรย  ไม่กล่าวถึงโดยตรง   คำผญามีทั้งผญาภาษิต   ผญาเกี้ยวพาราศี  และผญาอวยพร ฯลฯ

..ดึกวันจันทร์ วันที่พันธมิตรย้ายเวที จากหน้าทำเนียบ มาปักหลักที่ถิ่นเดิมสะพานมัฆวารรังสรรค์ หาผญามาฝากได้๓ สำนวน..

..งัวควายช้างถิ่มฮางวางป่า           เขางาหน้าซื้อขายยังได้
ปัดว่าคนเฮานี้ตายไปเปล่าๆ          เนาแต่ดีชั่วฮ้ายค่าค้างแผ่นดิน..
(วัวควายช้างทิ้งร่างวางในป่า    เขางาหัวกระโหลกยังซื้อขายได้
ครั้นคนเรานี้ตายไปเปล่าๆ          มีเพียงความดี,ชั่วเหลือฝากไว้ในแผ่นดิน)

..นักปราชญ์ฮ้าย ให้หมอบให้คลาน
คนพาลเว้านำดี  ให้หนีสิบโยชน์..
(นักปราชญ์ดุด่าว่ากล่าว  ให้ยอมรับ
คนพาลพูดกับเราดีๆ  ก็ให้หลีกหนีไกลๆ)

..ควมตายนี่แขวนคอทุกบาดย่าง   
ไปกะแขวนอ้อนต้อนเสมอดังดั่งกัน..
(ความตายติดตามเราทุกก้าวย่าง
ไปไหนก็แขวนติดตัวเสมอกันทุกคน)

..ตาเอกบ่ให้เข้าฮ่วมเฮียน
ตาเบียนบ่ให้เข้าฮ่วมบ้าน
คนขี้คร้านบ่ให้ฮ่วมหลังคา..
(คนตาเอก อย่าให้เข้าบ้าน
คนตาเหล่ อย่าให้อยู่ร่วมบ้าน
คนขี้เกียจอย่าให้ร่วมหลังคา..)

เห็นไหม? ว่าทันสมัยมาก  นพดวย ติ้งเหล่ ยังโดนผญาอีสานโบราณเข้าเต็มๆ..

                                                                       Taimk

                                                                www.taimk.net