ทันทีที่ไซโคลน นาร์กีส ถล่มพม่า มีคำถามว่า เราจะช่วยเขาอย่างไร ?

          ...

          คำตอบที่ได้รับกลับมา มีทั้ง น่าสงสารต้องหาทางช่วยเหลือเร่งด่วน และไม่อยากช่วย

          คำตอบแรก แน่นอนเป็นเรื่องของมนุษยธรรมสำนึกที่มนุษย์มีให้กัน ไม่มีเขตแดนหรือชาติพันธุ์มากีดกั้นเราได้

          ...

ส่วนคำตอบหลัง เป็นเรื่องของการกล่อมเกลาทางสังคม เพราะเราเรียนวิชาประวัติศาสตร์ วิชาสังคมศึกษาระดับประถมที่มีเนื้อหาปลุกระดมอุดมการณ์รักชาติ ด้วยการสั่งสมความรู้ที่ทำให้เพื่อนบ้านเป็นศัตรู เพื่อเชิดชูชาติให้ยิ่งใหญ่เหนือเพือนบ้านมายาวนาน

ดูสิ ถ้าอยากเห็นศัตรูของสยามให้หันไปทางพม่า เห็นไหมว่า ความคลั่งชาติมันใหม่หมาดเสมอเมื่อนึกถึงการเผากรุงศรีอยุธยาเมื่อกว่าสองร้อยปีที่แล้ว อยากเห็นลูกไล่เพื่อประกาศความเกรียงไกให้มองข้ามไปฝั่งลาว เจ้าอนุวงศ์ถูกปลงชีพชนม์ด้วยน้ำมือวีรสตรีแห่งทุ่งสัมฤทธิ์ อยากเห็นความเคลือบแคลงไม่น่าไว้วางใจ จงมองไปที่ฝั่งเขมร และมาเลเซีย

นั่นคือ สิ่งที่ครู ตำรา (ที่ใครผูกขาดการเขียน) เสี้ยมสอนเราให้รักชาติ รักกันโดยการเกลียดชังเพื่อนบ้าน ทำเพื่อนบ้านให้เป็นคนอื่น

...

ในที่สุด

ขณะทีนักวิชาการบางคนหลับตาสาธยายทุกอณูของเอเธนส์ ลอนดอน นิวยอร์ก ซิดนีย์ ปารีส เวียนนา อัมสเตอร์ดัมได้แม่นยำ แต่ถามว่า เรารู้จักเพื่อนบ้านของเราเพียงใด เข้าใจถ้อยสำเนียงเพื่อนบ้านใกล้เรือนเคียง บ้างไหม ผมไม่แน่ใจในคำตอบของพวกเขา รวมทั้งผมด้วย

...

หรือเพียงข้ามจากไทยไปลาว เรายังต้องเอาภาษาของเจ้าอาณานิยมเป็นสื่อกลางกระนั้นหรือ  หรือว่า นั่นคือ ความล้มเหลวของการศึกษาที่มีคนผูกขาดอยู่ส่วนกลาง ?

วันนี้ (16 มิถุนายน 2551) ศูนย์วิจัยอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี จัดสัมมนาทางวิชาการเรื่อง พม่า : ทหาร การเมือง และนาร์กีส ขึ้น ผมได้บันทึกข้อมูล ตัวเลขน่าสนใจบางส่วนเกี่ยวกับพม่ามาฝาก อยากให้ทุกท่านหาความรู้โดยพลัน

 ...

·         1 ลำ คือ จำนวนเฮลิคอปเตอร์ช่วยเหลือเหยื่อนาร์กีสในพื้นที่ที่การคมนาคมเข้าไม่ถึงซึ่งรัฐบาลทหารพม่าอนุญาต และเพิ่มเป็น 4 ลำ แต่ต้องไปตั้งต้นที่ย่างกุ้งก่อนเข้าพื้นที่ประสบภัย โดยต้องผ่านการอนุญาตจากทหารเป็นเที่ยว ๆ ไป

·         1,400 หมู่บ้าน ถูกนาร์กีสถล่มราบเป็นหน้ากลอง

·         10,000 ล้านดอลลาร์ คือ จำนวนเงินที่รัฐบาลทหารพม่าเรียกร้องจากนานาชาติ เพื่อนำไปฟื้นฟูประเทศหลังนาร์กีส โดยไม่สนใจรายงานสถานการณ์ว่า ประชาชนจะเป็นอย่างไร ตายกี่มากน้อย

·         15,000 ศพ คือ จำนวนผู้เสียชีวิตทันทีที่นาร์กีสเข้าที่โบกาเลย์ ขณะที่ลาบุตตาคาดว่าเฉียดหมื่นเหมือนกัน

·         1.9 ล้านตัน คือ ประมาณการผลผลิตข้าวที่พม่าจะสูญเสียจากนาร์กีสในปีนี้ แน่นอน ทุพภิกขภัย คือ มหาพายุระลอกใหม่ของคนพม่า

·         1824 คือ ปีที่กองทัพเรืองอังกฤษมาปิดปากอ่าวแล้วยึดเอาพม่าเป็นอาณานิคม

·         1948 เป็นปีที่พม่าได้รับเอกราชคืนจากอังกฤษ

·         1962 พม่าเริ่มใช้การปกครองแบบสังคมนิยมวิถีทหาร

·         1988 เป็นปีที่ประชาชนชาวพม่าลุกฮือขึ้นเรียกร้องประชาธิปไตย แต่ก็ถูกล้อมปราบ และรัฐบาลทหารพม่าก็มีอำนาจมาจวบจนปัจจุบัน

·         1997 เป็นปีที่พม่าเข้าเป็นสมาชิกอาเซียน แต่อาเซียนไม่เคยช่วยพม่าได้เลย และแต่ละประเทศ ทั้งอาเซียนและมหาอำนาจทั่วโลกล้วนจ้องจะหาผลประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติทั้งไม้ แร่ธาตุ ก๊าซธรรมชาติ จนปัญหาสิทธิมนุษยชนกลายเป็นเรื่องแสนธรรมดาที่รับกันได้เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น

·         1,000,000  คือ ประมาณการจำนวนแรงงานพม่าที่ทะลักเข้าไทยในปัจจุบัน และคาดว่า อีก 1,000,000 คนอพยพแรงงานจะตามมาในเร็ววัน

·         1,200,000 คน ไร้อนาคตหลังนาร์กีส

·         134,000 ศพ คือ ตัวเลขประมาณการผู้เสียชีวิตของสหประชาชาติ

·         150,000 ศพ คือ ตัวเลขเหยื่อนาร์กีสที่องค์กรพัฒนาเอกชนสากลประมาณไว้

·         190 -200 กิโลเมตรต่อชั่วโมง คือความเร็วของพายุไซโคลนนาร์กีส

·         2 คือ อันดับของกำลังทหารในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่พม่ามี เป็นรองก็แต่เวียดนาม (จากเดิมมีกำลังทหารราว 1 แสนกว่าคน เพิ่มเป็น 4 แสนกว่าคน และสามในสี่เป็นทหารบก)

·         2 วัน คือ เวลาที่รัฐบาลทหารพม่าใช้ไปสำหรับอนุญาตให้เฮลิคอปเตอร์ให้ความช่วยเหลือเข้าสู่พื้นที่ภัยพิบัติ อาหารที่ลำเลียงจะเน่าไหมล่ะ

·         2 สัปดาห์ คือ ระยะเวลาที่รัฐบาลทหารพม่าใช้ไปกับขั้นตอนการออกวีซ่าให้ผู้เชี่ยวชาญของสหประชาชาติ

·         2 ทาง คือ การคาดคะเนที่จะตามมาหลังนาร์กีส คือ 1) คนพม่าทะลักหนีความทุกข์ยากลำบากเข้ามาหากินในไทย 2) คนพม่าจะลุกฮือประท้วงรัฐบาลทหาร และจะถูกปราบเหมือนที่เคยเกิดในปี 1988 และ กันยายน 2007 ที่รัฐบาลทหารพม่าบ้าเลือดพอที่จะฆ่าพระสงฆ์ที่ออกมาประท้วง

·         20 องค์กร คือ องค์กรระหว่างประเทศที่ทำงานในพม่าได้เข้าช่วยเหลือเหยื่อ คาดว่า บรรเทาทุกข์เบื้องต้นได้เพียง 1,300,000 คน แต่อีกนับล้านคน ความช่วยเหลือยังเข้าไม่ถึง เพราะการคมนาคมไม่สะดวก และทางการทหารพม่าไม่อนุญาต

·         25 กิโลเมตร คือรัศมีของพื้นที่ที่คลื่นทะเลซัดเข้าทำลายล้าง

·         200 ล้านดอลลาร์ คือ จำนวนเงินที่รัฐบาลทหารพม่าเรียกร้องจากองค์การสหประชาชาติ (UN) โดยจำนวนเงินดังกล่าว เป็นข้อแลกเปลี่ยนกับการอนุญาตให้หน่วยบรรเทาทุกข์ของ UN เข้าไปช่วยเหลือผู้ประสบภัย โดยเท่าที่รัฐบาลจะอนุญาตได้ ขณะที่ตอนนี้ UN หาเงินได้เพียง 88 ล้านดอลลาร์เท่านั้น

·         2,000  กิโลเมตร คือ ความยาวโดยประมาณของรอยตะเข็บชายแดนไทย – พม่า นับจากแม่ฮ่องสอนจนถึงระนอง เป็นเพื่อนบ้านที่มีรอยต่อกับไทยมากที่สุด

·         3 ไม่ คือ คุณสมบัติของรัฐบาลทหารพม่าที่ผู้เชี่ยวชาญด้านตะวันออกศึกษาได้สรุปไว้คือ 1) ไม่ถูกฝึกไว้เพื่อดูแลประชาชน แต่ถูกฝึกไว้ปราบประชาชน 2) ไม่มีพันธกิจในการสงเคราะห์ประชาชน 3) ไม่ได้มียุทโธปกรณ์ไว้บรรเทาทุกข์ แต่มีไว้เพื่อปราบประชาชนและทำสงครามกับชนกลุ่มน้อย

·         ¾ คือ สัดส่วนผู้เสียชีวิตกับผู้รอดชีวิตในพื้นที่ที่นาร์กีสพัดผ่าน

·         300 ศพ คือ จำนวนศพที่ทางการพม่าแจ้งกับสังคมโลกในวันที่ 3 พฤษภาคม 2551 หลังไซโคลนนาร์กีสถล่ม 3,000 ศพ คือ จำนวนผู้เสียชีวิตในวันต่อมาที่พม่าเปิดเผย

·         3,500 หมู่บ้าน ได้รับความเสียหายจากนาร์กีส

·         3 – 5 เมตร คือ ความสูงของคลื่นทะเลที่ซัดเข้าชายฝั่งในคืนนาร์กีสถล่ม

·         50 ล้านคน คือ จำนวนประชากรพม่าโดยประมาณ

·         55,917 คน คือ ตัวเลขผู้สูญหายหลังนาร์กีสผ่านไปหนึ่งเดือน

·         77,738 ศพ สังเวยนาร์กีส

·         92 เปอร์เซ็นต์ คือผลการลงประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญที่รัฐบาลทหารพม่าห่วงมากกว่าชีวิตประชาชน และเป็นรัฐธรรมนูญที่ร่างตั้งแต่ปี 1995 โดยมีมาตราที่ ห้ามคนที่แต่งงานกับชาวต่างชาติและมีบุตรกับชาวต่างชาติเป็นผู้นำ หากระบุชื่อ ออง ซาน ซูจี ในมาตรานี้ก็คงจะแมนกว่านี้นิดหน่อย

·         99 เปอร์เซ็นต์ คือ จำนวนที่คนพม่าออกไปลงประชามติ

แล้วอย่างอื่นล่ะ ?

          ...

·         นาร์กีส เป็นชื่อพายุที่ประเทศปากีสถานตั้งชื่อ แปลว่า ดอกไม้แสนสวยงาม

·         ตานฉ่วย คือ ใครก็ไม่รู้ แต่ใหญ่ขนาดที่ว่า ไม่ว่างรับสายตรงจากเลขาธิการสหประชาชาติ เพราะเขาบอกกำลังวุ่นเรื่องการลงประชามติ

·         ความมั่นคง ของรัฐบาลทหารพม่า คือ ความมั่นคงของรัฐบาล ไม่ใช่ของประชาชนแน่นอน

·         UN แปลว่า อะไรไม่รู้ หน่อมแน้มพอ ๆ กับ ASEAN ที่ไม่สามารถทำหน้าที่ทางมนุษยธรรมให้กับเหยื่อนาร์กีสผู้น่าสงสารได้

...

·         อย่าเชื่อทั้งหมดที่คุณได้อ่าน มันเป็นแค่ความรู้ชุดหนึ่งเท่านั้น

ขอบคุณผู้ให้ความรู้ 

·         อาจารย์พรพิมล ตรีโชติ ผู้เชี่ยวชาญพม่าศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

·         สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี ผู้สื่อข่าว the nation

·         ณัฐวดี ดวงตาดำ ผู้จัดการหลักสูตรการพัฒนาชุมชนและการสร้างความเข้มแข็งภาคพลเมือง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

·         peter vail ผู้ดำเนินรายการสัมมนา