กรณีศาลฎีกา มีคำพิพากษาจำคุกทนายความของครอบครัวชินวัตร  คนละ 6 เดือน เนื่องจากทนายความกับพวก ประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาล

              กล่าวคือ นำเงินจำนวน 2 ล้านบาทไปมอบให้เจ้าหน้าที่ของศาลฎีกา แผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง 

        กรณีดังกล่าว แม้ข้อเท็จจริงไม่ปรากฏว่า  จะเป็นการให้สินบนแก่ตุลาการ เพราะเจ้าพนักงานของศาล ไม่มีอำนาจหน้าที่ในการพิจารณาหรือพิพากษาคดีแต่ประการใด

        แต่เจ้าพนักงานของศาล  ก็เป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา

        อย่างไรก็ตาม ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ผู้มอบเงินจำนวน 2 ล้านบาท ได้กล่าวในทำนองว่า  “ในระยะนี้ต้องมาติดต่อประสานงานที่ศาลบ่อยๆ เห็นใจเจ้าหน้าที่ ต้องเหน็ดเหนื่อย จึงมีของมาฝาก ให้เอาไปแบ่งๆกัน” 

        การนำเงินจำนวนมากถึงสองล้านบาทไปแจกเป็น “สินน้ำใจ” ดังกล่าว ถือได้ว่าเป็นการประพฤติตนไม่เรียบร้อยในบริเวณศาลอย่างแน่นอน เนื่องจากทำให้บุคคลทั่วไปคลางแคลงใจในการอำนวยความยุติธรรมของศาล จึงต้องรับโทษ ฐานละเมิดอำนาจศาลไปเต็มๆ แต่จะผิดกฎหมายอาญาฐานให้สินบนเจ้าพนักงานหรือไม่ ต้องผ่านการสอบสวนของพนักงานสอบสวน ผ่านความเห็นของอัยการ และผ่านการพิจารณาคดีศาล อีกกรณีหนึ่ง

        ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 144 บัญญัติว่า    “ผู้ใดให้ ขอให้ หรือรับว่าจะให้ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดแก่เจ้าพนักงาน สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งรัฐ สมาชิกสภาจังหวัด หรือสมาชิกสภาเทศบาล เพื่อจูงใจให้กระทำการ ไม่กระทำการ หรือประวิงกระทำการอันไม่ชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ “

        มีข้อน่าสังเกตว่า การให้ทรัพย์สินและประโยชน์อื่นใด แก่เจ้าพนักงาน ตามประมวลกฎหมายอาญาตาม มาตรา 144 ดังกล่าวข้างต้น ผู้ให้ต้องมี “เจตนาพิเศษ” คือ เพื่อจูงใจให้เจ้าพนักงาน “กระทำการ ไม่กระทำการ หรือประวิงกระทำการอันไม่ชอบด้วยหน้าที่”   ผู้ให้จึงจะผิดกฎหมาย

        แต่ถ้าผู้ให้  ได้ให้ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดโดย “มีเจตนาที่จะให้เจ้าพนักงานกระทำการตามหน้าที่” หรือให้เพื่อจูงใจ “ให้กระทำการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด”  เช่น ให้เป็นรางวัลในการทำงานตามหน้าที่อย่างแข็งขัน หรือให้เพื่อเป็นการชื่นชมให้กำลังใจที่เจ้าหน้าที่ผู้นั้นขยันหมั่นเพียร หรือให้เพื่อต้องการให้เจ้าพนักงานทำการตามหน้าที่ หรือกระทำการตามกฎหมาย ผู้ให้น่าจะไม่ผิดกฎหมาย  แต่เจ้าพนักงานผู้รับจะรับไว้โดยฝ่าฝืนระเบียบแบบแผน หรือเกินกว่าที่ระเบียบข้อบังคับกำหนดไว้ไม่ได้  หากรับไว้ต้องรับโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149

       ประเด็นการให้ “สินน้ำใจ” แก่เจ้าพนักงาน ในกรณีดังกล่าว เพื่อเห็นแก่ความเหน็ดเหนื่อยที่เจ้าพนักงานต้องทำงานตามหน้าที่ จึงเป็นคดีที่ต้องติดตามกันต่อไป เพราะอยู่ระหว่างการสอบสวนของตำรวจ

      อย่างไรก็ตาม หากพนักงานสอบสวนเห็นว่า การกระทำดังกล่าวข้างต้นของสามผู้ต้องหา มีความผิดฐานให้สินบนเจ้าพนักงาน เพื่อจูงใจให้เจ้าพนักงานกระทำการใด “อันมิชอบด้วยกฎหมาย” ซึ่งเป็นความผิดฐานให้สินบนแล้ว ก็น่าจะต้องรีบติดตามยึดหรืออายัดเงินดังกล่าวมาไว้ในครอบครองของพนักงานสอบสวนโดยพลัน ก่อนที่จะถูกยักย้ายถ่ายเทไปเสียให้พ้นอำนาจของบ้านเมือง

        เพราะเงินสินบน เป็นของกลางในคดีอาญาอย่างหนึ่ง ซึ่งมิควรปล่อยให้สูญหายไป หากพนักงานอัยการมีคำสั่งฟ้องคดีนี้ต่อศาล พนักงานอัยการต้องขอให้ศาลมีคำสั่งริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(1) ซึ่งบัญญัติว่า

       “ในการริบทรัพย์สิน นอกจากศาลจะมีอำนาจริบตามตามกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้ว ให้ศาลมีอำนาจสั่งให้ริบทรัพย์สินดังต่อไปนี้อีกด้วยคือ

       (1)     ทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้ใช้ หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด...”

       คดีนี้ เป็นอุทาหรณ์สอนใจคนไทยยุคใหม่ว่า  “คุก” นอกจากมีเอาไว้ขังคนจนแล้ว ยังมีเอาไว้ดัดนิสัยเศรษฐีใจง่าย อีกจำพวกหนึ่งด้วย.

(ตีพิมพ์ที่ "มติชนรายวัน" 5 ก.ค. 2551)