ผมไม่ได้เขียนบทความมาประมาณหกเดือนเนื่องจาก ต้องส่งวิทยานิพนธ์ภายในสิ้นปีนี้ครับ แต่วันนี้เห็นข่าว ท่านนายกสมัคร ไฟเขียวโครงการอุโมงค์ผันน้ำ มูลค่าสามหมื่นล้านบาท เลยอยากแสดงความคิดเห็นในฐานะที่กำลังทำวิทยานิพนธ์เรื่องนี้อยู่พอดีครับ ผมขออนุญาตพูดถึงข้อเสียบางประการ (วันนี้ผมคิดได้แค่ 25 ข้อครับ หากมีเพิ่มเติมผมขออนุญาตนำมาเขียนต่อนะครับ) ที่ท่านนายกควรนำไปพิจารณาก่อนที่จะอนุมัติโครงการนี้ตามข่าวครับ โดยข้อเสียที่มีแนวโน้มว่าอาจจะเกิดขึ้นจากการอนุมัติโครงการนี้ มีดังนี้ครับ

1. การผันน้ำจากแหล่งน้ำอื่นก่อให้เกิดผลกระทบต่อผู้คน ชาวนา ชาวไร่ ที่อาศัยแหล่งน้ำนั้นมาหลายชั่วอายุคน 

2. โอกาสที่จะเกิดการคอรัปชั่นจากบริษัทผู้รับเหมา ผู้ผลิตท่อประปาส่งน้ำขนาดใหญ่ และผู้ออกแบบระบบการส่งน้ำ

3. คอรัปชั่นเชิงนโยบาย เช่น การวางสถานีสูบน้ำประปาย่อย (จากระบบท่อใหญ่) ในพื้นที่ฐานเสียงทางการเมือง อาทิ ผู้ใหญ่บ้าน อบต อบจ ส.จ ส.ส ส.ว และอื่นๆ

4.จากข้อ 3 ก่อให้เกิดความไม่เท่าเทียมกันในการเข้าถึงทรัพยากรน้ำ ผู้มีอำนาจทางการเมือง และการเงินจะมีความได้เปรียบมากกว่า

5. การว่าจ้างบริษัทต่างชาติเพื่อออกแบบโครงการผันน้ำ โดยปราศจากการมีส่วนร่วมของผู้ใช้น้ำและ เกษตรชาวไทย มีแนวโน้มว่าจะก่อให้เกิดการออกแบบที่ไม่สอดคล้องต่อ วิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมการใช้น้ำของคนไทย และสภาพพื้นที่ ที่ซับซ้อนและแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในแต่ละจังหวัด

6. ผลกระทบเชิงนิเวศน์จากปริมาณน้ำที่ลดลงในแหล่งน้ำที่ถูกผันออกไป อาทิ การรุกล้ำของน้ำเค็มก่อให้เกิดความเสียหายต่อป่าชายเลน และที่ทำกินเกษตร

7. ธุรกิจประมงชายทะเลต้องล้มหายตายจากเนื่องจากระบบนิเวศน์ที่เปลี่ยนไปจากความเสียหายของป่าชายเลน ชีวิตคนหาปลานับหมื่นคนต้องถูกกระทบ

8. แหล่งน้ำ หรือสายน้ำธรรมชาติขนาดเล็กที่หล่อเลี้ยงชีวิตเกษตรกรหลายหมื่นคน ต้องแห้งเหือด เนื่องจากน้ำจากต้นน้ำถูกผันออกไปเป็นจำนวนมาก

9. พื้นที่ชุ่มน้ำ ป่าริมน้ำ ที่หล่อเลี้ยงทั้งชีวิตมนุษย์และสัตว์ต่างๆ อาจถูกผลกระทบอย่างรุนแรงจากการผันน้ำไปที่อื่น

10. จากข้อ 6 เกษตรกรต้องซื้อน้ำ หรือปั๊มน้ำจากแม่น้ำด้วยค่าใช้จ่ายที่สูง เพื่อหล่อเลี้ยงผลผลิตของตน

11. ชาวนา ชาวไร่ ชาวสวน อาจต้องจ่ายค่าน้ำที่สูงขึ้น เนื่องจากการส่งน้ำจากผ่านพื้นที่ขนาดใหญ่ต้องใช้ระบบความดันไฟฟ้าที่สูง

12. การแย่งชิงทรัพยากรน้ำอย่างรุนแรงในช่วงหน้าแล้ง ระหว่างภูมิภาคหนึ่งกับอีกภูมิภาคหนึ่ง เนื่องจากทรัพยากรน้ำที่ควรจะเป็นของตนเองถูกนำไปให้แก่อีกภูมิภาคหนึ่ง

13. ผลกระทบต่อการประกอบอาชีพทางการเกษตร เช่น การทำนาข้าวหลายพัน หลายหมื่นไร่ อาจจะต้องล้มหายไปในบางพื้นที่ เนื่องจากไม่มีน้ำขังในช่วงหน้าฝน เพราะถูกสูบไปใช้ในที่อื่น

14. เกษตรกรจะไม่ได้รับประโยชน์จากโครงการนี้อย่างเต็มที่ เนื่องจากระบบชลประทานรองรับโครงการผันน้ำนี้ ยังไม่ได้ทำการออกแบบ อาทิ การกำหนดจุดปล่อยน้ำจากท่อลงสู่คูคลองขนาดเล็กของเกษตรกร  หากรัฐบาลให้ความสำคัญกับภาคเกษตรจริง รัฐบาลควรวางแผนชลประทานรองรับระบบส่งท่อนี้ให้แล้วเสร็จก่อนการดำเนินการสร้างโครงการนี้ โดยการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง

15. ความไม่โปร่งใสในการนำน้ำไปให้กับอุตสาหกรรม โดยอ้างว่านำน้ำไปให้แก่ภาคเกษตรกรรม

16. การส่งเสริมการใช้น้ำระบบท่อ อาจนำมาซึ่งการจัดตั้งบริษัทประปาเอกชน ในพื้นที่ต่างๆ อันจะทำให้ค่าน้ำสูงขึ้น

17. จากข้อ 16 นักการเมืองอาจมีส่วนได้ส่วนเสียกับบริษัทประปาเอกชน

18. ความไร้ประสิทธิภาพในการวางระบบประปาย่อย เพื่อรองรับ ระบบส่งน้ำใหญ่ อาทิ ในภาคอีสานเกิดข้อผิดพลาดในการติดตั้งระบบท่อ โดยที่เกษตรกรไม่สามารถใช้น้ำได้จากโครงการผันน้ำของรัฐ เนื่องจากความดันน้ำไม่เพียงพอ

19. ปัญหาท่อส่งน้ำรั่ว ก่อให้เกิดการสูญเสียทรัพยากรน้ำอย่างเปล่าประโยชน์ ที่สหราชอาณาจักรปัญหาท่อน้ำประปารั่วก่อให้เกิด การสูญเสียน้ำถึงปีละหลายร้อยล้านลูกบาศก์เมตร

20. การรุกล้ำที่ทำกิน จากผู้ใช้น้ำ เนื่องจากทุกฝ่ายต้องการที่ดินที่ติดกับแหล่งน้ำมากที่สุด ก่อให้เกิดความขัดแย้งทางสังคมที่รุนแรง

21. การกำหนดนโยบายน้ำในอนาคตจะอยู่ภายใต้อำนาจรัฐอย่างเต็มที่ เนื่องจากรัฐบาลเป็นผู้คุมปริมาณการปล่อยน้ำทั้งหมด

22. การเวนคืนและการชดเชยที่ดินที่ไม่เป็นธรรมต่อเกษตรกรที่ต้องถูกเวนคืนที่ดินจากการก่อสร้างท่อน้ำขนาดใหญ่

23. การคอรัปชั่นจากนักการเมืองระดับชาติและท้องถิ่นในการเวนคืนและชดเชยที่ดิน

24. วิถีชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณีพื้นบ้านตางสายน้ำต่างๆจะล้มหายตายจากไป เนื่องจากสายน้ำบางแห่งแห้งเหือดจากโครงการนี้

25. การอพยพแรงงานหลายพันคนจากภาคเกษตรไปสู่ภาคอุตสาหกรรม เนื่องจากเกษตรกรเหล่านี้ไม่สามารถทำอาชีพเกษตรได้ต่อไป เนื่องจากภาวะขาดแคลนน้ำ

ผมจะพยายามนำข้อเสียเพิ่มเติมมาให้ได้อ่านกันในเร็วๆนี้ครับ เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องที่สำคัญมาก เพราะโครงการนี้อาจส่งผลกระทบต่อผู้ใช้น้ำ เกษตรกร ชาวสวน ชาวไร่ ชาวประมง นับหมื่นนับแสนคน และยังมีผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมที่ไม่อาจประเมินค่าได้อีกมหาศาลครับ