พิมพ์หน้านี้
|
ท้องฟ้าเบื้องหน้าดูสลัวราง ต้นตาลยืนเป็นทิวอยู่ลิบๆ ตรงโน้นพระอาทิตย์ที่แม้จะขึ้นมาสูงแล้ว แต่ก็ยังไม่มีโอกาสส่องลอดมวลเมฆและหมอกหนาทึบไปได้ แม้ว่าจะเลยเวลาเคารพธงชาติมาพอสมควรแล้วก็ตาม วันนี้สมาชิกชมรมนักนิยมธรรมชาติหลายคนมาเริ่มหัดดูนกเบื้องต้นกันที่ ท้องทุ่งและนาเกลือริมทะเล แหลมผักเบี้ย อ. เมือง จ. เพชรบุรี กับวิทยากรนักเขียนเรื่องนกและอดีตนายกสมาคมอนุรักษ์นกแห่งประเทศไทย รุ่งโรจน์ จุกมงคล หรือพี่เอ วิทยากรอารมณ์ดีของเรา
นกชายเลนปากงอน ฝูงนี้อพยพมาจากออสเตรเลียหรือเปล่า ไม่รู้ แต่นานๆ มาเยี่ยมเมืองไทยที ตื่นเต้นไปตามๆ กัน หลังจากแวะกินข้าวเช้ากันอย่างเรียบร้อย เราเข้าไปเริ่มดูนกน้ำกันในพื้นที่ โครงการแหลมผักเบี้ยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ที่นี่มีบ่อทดลองที่ทั้งปลูกนาข้าว ปลูกไม้ป่าโกงกาง บ่อบำบัดน้ำเสียที่เลี้ยงปลาไว้ด้วย เราจึงพบนกน้ำขนาดใหญ่ อย่าง กระสานวล นกยางโทนใหญ่ นกกาน้ำปากยาว และนกชนิดอื่นๆ อีกมาก
หลากชนิดนกชายเลน จริงๆ แล้วผมถ่ายรูปมาน้อยมาก แอบๆ มายำๆ รวมกัน ก็มีทั้งชายเลนปากงอน ตัวสีดำขาว ปากงอนๆ นั่นแหละครับ นกทะเลขาแดงลายจุด (เห็นชัดๆ ว่าขาแดง) ตัวเล็กๆ หน้าขาวๆ นั่นคือ นกคอสั้นตีนไว ชื่อไทยนะครับนี่ (ที่อยู่ติดคลื่นก็ตัวเดียวกันครับ)
จากนั้นเราก็ลองเดินดูนกชายเลนกันต่อ นกชายเลนนี้จำแนกอย่างง่ายๆ เป็น 3 พวก คือพวกขายาวตัวใหญ่ พวกหัวโต แล้วก็พวกขาสั้นตัวเล็กๆ ซึ่งนกเหล่านี้จะแบ่งอาณาเขตหากินกันตั้งแต่บึงน้ำตื้นๆ ไปจนถึงหาดเลนหรือหาดทรายที่แห้งสนิท คราวนี้เรามีโอกาสได้พบกับนกหายากชนิดหนึ่งคือ นกชายเลนปากงอน (Pie Avocet) หลายคนตื่นเต้นมาก ที่ได้เห็นปากงอนๆ ของนกชนิดนี้ นอกจากนี้เรายังได้เห็นนกคอสั้นตีนไว นกทะเลขาแดงทั้งธรรมดา และลายจุด และยังมีนกชายเลนอื่นๆ อีกมาก
การดูนกจึงสนุกตรงนี้เองว่า เราจะได้รู้จักนกในหลายพื้นที่ หลายเวลา นกจะเป็นได้ทั้งตัวแทนของสภาพป่า สภาพแวดล้อม บางชนิดอยู่ในป่าดงดิบ บางชนิดอยู่ในสวนสาธารณะใกล้บ้าน การเริ่มต้นดูนก จึงเสมือนการใช้นกเป็นตัวแทนในการเรียนรู้ธรรมชาติเบื้องต้น ก่อนที่จะเชื่อมโยงไปยังการเรียนรู้ความสัมพันธ์ของสรรพชีวิตในธรรมชาติต่อไป ความจริงบริเวณท้องนา และชายเลนตั้งแต่ บ้านแหลม บางขุนไทร ปากทะเล แหลมผักเบี้ย สามารถมองหานกชายเลนได้หลายสิบชนิด รวมไปถึงเหยี่ยวอพยพ นกนางนวลขนาดใหญ่ นกเหล่านี้จะอพยพมาจากทางเหนือ ทั้งจีน ไซบีเรีย เกาหลี หนีหนาวมาหากินในแถบท้องทุ่งชายทะเลอ่าวไทยตอนใน ไปจนถึงภาคใต้ และไกลไปจนถึงอินโดนีเซีย นกเหล่านี้หลายชนิดเป็นนกหายากระดับโลก เช่น นกปากช้อนหน้าดำ นกปากช้อน นกลอยทะเล นกยางจีน เป็นต้น บางชนิดมีปริมาณ ไม่ถึง 2 หมื่นตัวโนโลกเท่านั้น
แหลมผักเบี้ย เดิมชื่อว่าแหลมหลวง เพราะเป็นแหลมขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นจากกระแสน้ำในอ่าวไทย พัดพาตะกอนทรายขึ้นมารวมกันเป็นสันทรายยาวกว่า ๒ กิโลเมตร ด้านทิศเหนือจะเป็นหาดโคลน ซึ่งมีป่าชายเลน และชายหาดโคลนกว้างใหญ่ ส่วนทางใต้ของแหลมก็จะเริ่มมีหาดทรายเกิดขึ้น หาดที่ใกล้ที่สุดก็คือ หาดเจ้าสำราญนั่นเอง
การดูนกจึงสนุกตรงนี้เองว่า เราจะได้รู้จักนกในหลายพื้นที่ หลายเวลา นกจะเป็นได้ทั้งตัวแทนของสภาพป่า สภาพแวดล้อม บางชนิดอยู่ในป่าดงดิบ บางชนิดอยู่ในสวนสาธารณะใกล้บ้าน การเริ่มต้นดูนก จึงเสมือนการใช้นกเป็นตัวแทนในการเรียนรู้ธรรมชาติเบื้องต้น ก่อนที่จะเชื่อมโยงไปยังการเรียนรู้ความสัมพันธ์ของสรรพชีวิตในธรรมชาติต่อไป |