ข้าพเจ้าเห็นข่าวหน้าหนึ่งของวันนี้ก็รู้สึกสลดใจเหลือเกิน ที่ชายหนุ่มอายุ 30 ปี มีพาหนะขับขี่เป็นรถเบนซ์ เปิดฉากบู๊กันกลางถนนกับคุณปู่อดีตราชนาวีไทย วัย 74 ปี ผู้มีพาหนะขับขี่ยี่ห้อวอลโว่ (ทุกชีวิตปลอดภัยในวอลโว่) ฝ่ายสูงอายุควงมีด ขณะที่ผู้อ่อนวัยกว่า ควงปืน ท่ามกลางสายตานับร้อยคู่ที่มองดูอย่างไม่รู้จะทำอย่างไรดี ในที่สุดก็มีผู้ได้รับบาดเจ็บจากเหตุการณ์นี้....นี่คือชะตากรรมของชีวิตคนในสังคมระบบทุนนิยม

วันนี้ข้าพเจ้าอยากจะเล่าเรื่องของ ชาร์ลี แชปลิน นักแสดงตลกใบ้ ขวัญใจของข้าพเจ้าในวัยเยาว์ แม้ความทรงจำในเนื้อหาของภาพยนตร์ที่ชาร์ลีเคยแสดงจะลางเลือน แต่ข้าพเจ้ายังตรึงใจเด่นชัดกับท่าเดินอันเป็นเอกลักษณ์ของเขานั้น "คนจรจัดผู้น่ารัก" สวมหมวกใบเล็ก เสื้อรัดรูป กางเกงใหญ่เทอะทะ เดินโดกเดกด้วยรองเท้าคู่โตพร้อมไม้เท้าคู่ชีพ

ชาร์ลี อัจฉริยบุคคลร่วมยุคสมัยเดียวกันกับมหาบุรุษเช่น คานธี และนักวิทยาศาสตร์เอกของโลก ไอน์สไตน์ และจอมเผด็จการโลกไม่ลืม "ฮิตเลอร์"

ชีวิตในวัยเด็กของชาร์ลีเต็มไปด้วยความทุกข์ยาก  เขาและแม่เข้าออกสถานสงเคราะห์เด็กอนาถาครั้งแล้วครั้งเล่า ซ้ำร้ายต่อมาแม่ผู้เป็นนักแสดงของเขา ต้องประสบชะตากรรมถึงขั้นวิกลจริต ชาร์ลีรู้จักการแสดงครั้งแรกก็จากแม่ของเขานั่นเอง ต่อมาเมื่อเขาเติบใหญ่ขึ้น มีโอกาสสร้างภาพยนตร์ของตนเอง เขาก็สร้างภาพยนตร์ที่เน้นเนื้อหาเปิดโปงระบบสังคมอันเลวร้าย และเปิดโปงความกะล่อนของมนุษย์บางจำพวกไปทั่วสังคมอเมริกัน.......................

ในยุคนั้น เป็นยุคอุตสาหกรรมใหม่ที่เรียกว่า "นิค" แต่ใครจะมองมนุษย์ในสังคมยุคนั้นได้ลึกซึ้งได้เท่าชาร์ลี................ชาร์ลี แชปลินมองภาพสังคมอุตสาหกรรมด้วยสาตาของนักมนุษยธรรม เขาได้ร้องเตือนให้มนุษย์ตระหนักถึงคุณค่าความเป็นมนุษย์ และให้ระวังการทำลายคุณค่ามนุษย์ในสังคมอุตสาหกรรมผ่านภาพยนตร์ที่เขาสร้างขึ้น

ในภาพยนตร์เรื่องหนึ่งของชาร์ลี (Modern Time) เขาเปิดฉากด้วยนาฬิกา นาฬิกาคือสัญลักษณ์ง่าย ๆ บ่งบอกถึงกาลเวลา เคลื่อนคล้อยไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงแห่งสรรพสิ่ง สังคมหนึ่งเปลี่ยนไปสู่สังคมหนึ่งก็ด้วยเงื่อนไขของเวลา แล้วชาร์ลีก็ตัดภาพนาฬิกาออกไป ภาพที่ปรากฏต่อมาคือ สัตว์ฝูงหนึ่ง ภาพฝูงสัตว์ถูกซ้อนทับด้วยภาพฝูงชนคลาคล่ำย่ำตรงสู่ประตูโรงงาน

ชาร์ลีกำลังพูดถึงวิถีการผลิตในระบบทุนนิยม ภายใต้เงื่อนไขการทำงานของเครื่องจักร ผลักดันให้คนต้องหลั่งไหลสู่ที่ทำงานตามกำหนดแห่งเวลา.............วัฒนธรรมของคนก็แปรเปลี่ยนเป็น......วัฒนธรรมฝูงสัตว์....ทุก ๆ เช้าฝูงรถยนต์จะหลั่งไหลออกจากบ้านมุ่งสู่ที่หมาย ฝูงรถต่าง ๆ นั้นเป็นผลิตภัณฑ์จากยุโรปบ้าง ญี่ปุ่นบ้าง สุดแต่รสนิยมของผู้ขับขี่..................

ผ่านมาแล้วกว่า 70 ปี สิ่งที่ชาร์ลี พยายามจะบอกชาวโลก ประจักษ์ชัดเจนขึ้นเรื่อย ๆ แต่ไม่มีใครสนใจและคิดจะแก้ไข พิษจากสังคมในระบบเศรษฐกิจทุนนิยม สร้างมนุษย์ให้กลายเป็นเครื่องจักรกลขึ้นเรื่อย ๆ คุณค่าในความเป็นมนุษย์ลดน้อยถอยลงทุกที ข้าพเจ้ายังไม่เคยเห็นสัตว์ตัวใดมีจิตใจเหี้ยมโหด นอกจากสัตว์ที่ได้ชื่อว่า "คน" ..............

วิถีชีวิตที่ดำเนินไปควรมีอิสระและงดงาม แต่เรากำลังสูญเสียวิถีทางเช่นนั้น
ความโลภวางยาพิษดวงวิญญาณของมนุษย์ กีดขวาง ล้อมกรอบโลกของเราไว้ด้วยความเกลียด
ก้าวนำเราทั้งมวลไปสู่ความทุกข์ทรมาน
เราเร่งอัตราการพัฒนา แต่เราปิดประตูขังตัวเอง
เครื่องจักรให้ความมั่นคง แต่กลับทอดทิ้งสิ่งที่เราต้องการ
ความรู้ทำให้เรากลายเป็นคนชอบถากถาง
ความฉลาดของเราทำให้เรากลายเป็นคนแข็งกระด้างและไร้ความเมตตา
เรา "คิด" มากเกินไป แต่ "รู้สึก" เพียงนิดเดียว

ณ เวลานี้

เราต้องการมนุษยธรรมมากกว่าเครื่องจักร
เราต้องการความเมตตาและความอ่อนโยนมากกว่าความฉลาด
ปราศจากคุณธรรมที่ว่ามานี้ ชีวิตจะเดินทางไปสู่ความรุนแรงและมวลมนุษย์จะพากันสูญสลาย............The Great Dictator ของชาร์ลี แชปลิน

เนื้อหาบางส่วนจากหนังสือ "ชาร์ลี แชปลิน : ความรุ่งโรจนแห่งยุคสมัย