สองธิดาคร่ำครวญ ใคร่จะยลโฉมพระลอ


คำร่ำลือถึงความหล่อเหลาของพระลอ ขจรขจายมาถึงเมืองเวียงสรอง ทำให้เจ้าหญิงทั้งสอง ตกหลุมรัก ใคร่อยากจะได้ชมโฉมพระลอยิ่งนัก พระพี่เลี้ยงของนางทั้งสอง ไม่รอช้า ส่งคนขับซอของราชสำนัก เข้าไปสืบความที่เมืองแมนสรวงทันที คนขับซอของเวียงสรอง ได้มีโอกาสเข้าเฝ้าพระลอ และได้ขับซอชมโฉมพระเพื่อนพระแพงให้พระลอฟัง (ที่มาของเพลงลาวเจริญศรี)

"อายุเยา......วเรศรุ่น........เจริญศรี
พระเพื่อนพี่...แพงน้อง..........สองสมร.....

(หลังจากนี้จำไม่ได้แล้วค่ะ) ทำให้พระลอ อยากจะเห็นนางทั้งสองเช่นกัน 

ส่วนคนขับซอได้เดินทางกลับมาเฝ้าพระเพื่อนพระแพง พร้อมกับขับซอชมโฉมของพระลอให้พระนางทั้งสองฟังเช่นกัน บทชมโฉมนั้นก็ดังที่ปรากฏใน เพลงยอยศพระลอ ของคุณชินกร ไกรลาศ นั่นแหล่ะค่ะ เมื่อนางทั้งสองได้ฟัง ถึงกับตกหลุมรักในทันที สั่งให้พระพี่เลี้ยงทั้งสอง เดินทางไปหาปู่เจ้าสมิงพราย เพื่อทำพิธีให้นางทั้งสองได้สมปรารถนากับพระลอ พูดง่าย ๆ ก็คือ ทำเสน่ห์ นั่นเอง

นางพี่เลี้ยงทั้งสอง เดินทางไปพบปู่เจ้าสมิงพราย..เพื่อทำเสน่ห์

ปู่เจ้าฯ นั้นมีญานวิเศษ ทราบว่า ทั้งสามคนนั้นมีกรรมร่วมกันมาแต่ชาติปางก่อน จึงตกลงทำพิธีให้ คืนนั้น ระหว่างปู่เจ้าฯทำพิธี พระลอก็ทรงพระสุบินว่า มีเจ้าหญิงเลอโฉมสองนาง มานอนเคียงข้าง ตื่นเช้ามา ก็คุ้มคลั่งอยากจะออกไปตามหานางทั้งสอง แม่ของพระองค์ได้เตือนสติว่า พระองค์มีมเหสีอยู่แล้ว "ร้อยชู้หรือจะสู้เมียตน" ด้วยมนต์เสน่ห์ ทำให้พระลอ ไม่สนใจ ดึงดันที่จะออกเดินทางอย่างเดียว ในที่สุด พระองค์ก็ออกเดินทาง พร้อมพี่เลี้ยงสองนาย นายแก้วและนายขวัญ

 พระลอทรงพระสุบินเห็นเจ้าหญิงเลอโฉมสองพระองค์ มานอนเคียงข้าง

ตื่นเช้ามาก็คลุ้มคลั่ง...จะไปหานางทั้งสองให้ได้...ด้วยฤทธิ์แห่งเสน่หา

ก่อนออกเดินทาง พระลอเสด็จไปลาพระนางลักษณาวดี พระชายา พระนางคลี่พระเกศาเช็ดพระบาทพระลอเป็นการอำลา

ระหว่างเดินทาง พระองค์มาหยุดพักที่ริมแม่น้ำสรอง ในครั้งนั้น ได้สติยั้งคิดว่า สิ่งที่ตนเองทำนั้นไม่ถูก รำพึงคำว่า "ร้อยชู้ หรือจะสู้เมียตน" แต่ก็ยังไม่เปลี่ยนใจ ยังคงตั้งหน้าตั้งตาจะเดินทางต่อ โดยระหว่างนั้น ได้ตั้งจิตอธิษฐานว่า หากจะไม่เหลือชีวิตรอดกลับไปเมืองแมนสรวง ขอให้น้ำในแม่น้ำกลายเป็นน้ำวน ก็ปรากฏว่า หลังสิ้นคำอธิษฐาน น้ำกลับแปรเปลี่ยนเป็นสีแดง พระองค์ทราบทันทีว่า จะต้องจบชีวิตลงที่เมืองนี้แน่นอน แต่ก็ยังดันทุรังที่จะไป ด้วยอารมณ์ที่เหนือเหตุผล

เมื่อปู่เจ้าฯทราบด้วยญานทิพย์ว่า พระลอเดินทางมาถึงเมืองสรองแล้ว จึงได้ปล่อยไก่ฟ้า ไปล่อพระลอให้ตามมาจนถึงอุทยานหลวง สองนางพี่เลี้ยงได้ทราบเรื่อง จึงพาพระเพื่อนพระแพงไปพบพระลอ ทั้งสาม ตกหลุมรักซึ่งกันและกัน และลักลอบอยู่กินกันฉันสามีภรรยาที่อุทยานหลวงนั่นเอง.....................

เมื่อเสด็จมาถึง อุทยานหลวง

 นางพี่เลี้ยงทั้งสองทูลเชิญพระลอพักที่ตำหนักสวนเป็นการชั่วคราว

ในที่สุด นางพี่เลี้ยงก็พาพระเพื่อนพระแพงเสด็จชมสวน

ผ่านไป 15 วัน พระบิดาทูลเชิญพระลอเข้าวัง หลังจากปรับความเข้าใจกันแล้ว

เวลาผ่านไป 15 วัน พระบิดาของเจ้าหญิงทั้งสองทรงทราบ ก็โกรธมาก แต่พระลอ ได้กล่าวคำขอโทษ และให้สัญญาว่า เมืองทั้งสองจะเจริญสัมพันธไมตรีเป็นมิตรที่ดีต่อกัน เสด็จพ่อจึงตกลงจะทำพิธีแต่งงานให้

แต่เมื่อความทราบถึงเจ้าย่า ความแค้นที่พระสวามีหรือเสด็จปู่ของพระเพื่อนพระแพง เคยโดนพระบิดาของพระลอฆ่าตายนั้น ทำให้เจ้าย่า ส่งทหารมาสังหารพระลอ ด้วยความรัก ทำให้พระเพื่อนและพระแพง ใช้ตัวบังลูกศรของเหล่าทหารจนเสียชีวิต ตัวพระลอเองก็ต้องศรเช่นเดียวกัน ทั้งสามคน นอนตายก่ายเกยกันอยู่บนเตียงนอนนั้นเอง ส่วนเจ้าย่าก็โดนเสด็จพ่อของนางประหารชีวิต (เจ้าย่านี้เป็นแม่เลี้ยงนะคะ)

ในพิธีศพ พระนางลักษณาวดี พระมเหสีที่ถูกต้องตามกฎหมายของพระลอ เสด็จมาร่วมพิธี พระนางทรงกรรแสงด้วยความเสียใจ เสร็จงาน อัฐิธาตุของทั้งสามถูกแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งบรรจุไว้ที่เมืองสรอง ซึ่งสันนิษฐานว่า อยู่ในพระธาตุพระลอ ที่อ.สองปัจจุบันนั่นเอง ส่วนอีกส่วนพระนางลักษณาวดีได้นำกลับไปเมืองแมนสรวง ส่วนเอาไปทำอะไรนั้น ตำนานมิได้กล่าวถึงไว้..............................

จบเรื่องราวของพระลอแล้ว เด็ก ๆ หลาย ๆ คนได้ฟัง บอกว่าสงสารพระเพื่อนพระแพงและพระลอ ที่ต้องมาพบจุดจบเช่นนี้ เรื่องนี้เป็นเรื่องราวความรัก ความเสียสละ ที่น่าเศร้าสะเทือนใจ แต่ข้าพเจ้ากลับมองว่า เรื่องเราวของพระลอนี้เป็นเรื่องที่ผิดศีลธรรม อันนำมาสู่ความหายนะ จนต้องมาพบจุดจบที่น่าเศร้า.........................ความรัก ความโกรธ ความหลง....ไม่ครองตนและสติยึดมั่นในศีลธรรม นำพระลอมาสู่ความตาย...และทั้ง ๆ ที่รู้อยู่แล้วว่าจะต้องตาย....แต่อารมณ์ที่เหนือเหตุผลก็ทำให้ขาดสติยั้งคิด...ซึ่งเรื่องราวในแง่มุมเหล่านี้มักไม่ค่อยมีคนสนใจเท่าไรนัก

ภาพพระเอกที่เป็นผู้ร้ายในวรรณคดี สามารถให้ข้อคิดหลาย ๆ อย่างในสังคมปัจจุบันนี้ ที่มีแต่ความวุ่นวายกับเรื่องรัก ๆ ใคร่ ๆ ความจริง ผู้แต่งวรรณคดีได้สอดแทรกคำสอน ธรรมะในการครองตน ของมนุษย์แต่ละคนได้น้อมนำไปปฏิบัติ...แต่คนเราก็มักจะมองข้ามความชั่ว ความเลว...และกลับสรรเสริญยกย่องในเรื่องความรักขึ้นมาแทน โดยมองข้ามความเห็นแก่ตัว...ของพระเอกผู้นั้นไป ซึ่งมีปรากฏให้เห็นมากมายในวรรณคดีหลาย ๆ เรื่อง หรือละครหลาย ๆ ตอน ที่มักให้ความชอบธรรมกับพระเอก ที่ขาดคุณธรรม...ทำให้แง่คิด ข้อคิด ที่ผู้ประพันธ์พยายามบอกกล่าวแก่ผู้อ่านอย่างแยบคาย ได้สูญเปล่าไปอย่างสิ้นเชิง............