คำวัด

คิลานปัจจัย

คิลานปัจจัย (อ่านว่า คิลานะ-) แปลว่าปัจจัยที่ใช้สำหรับภิกษุไข้, วัตถุที่เป็นเครื่องอาศัยของภิกษุไข้

คิลานปัจจัย ได้แก่ยารักษาโรค เรียกว่า คิลานเภสัช ก็มี วัตถุ หรืออุปกรณ์ต่างๆ ที่ช่วยในการรักษาโรค และเป็นอุปการะแกภิกษุไข้ เช่น หม้อต้มยา หม้อต้มน้ำ หินบดยา ผ้าปิดฝี นับเป็นคิลานปัจจัยทั้งสิ้น

            คิลานปัจจัย หรือ คิลานเภสัช เป็นปัจจัยอย่างหนึ่งในปัจจัย ๔ หรือจตุปัจจัย อันเป็นปัจจัยสำคัญสำหรับดำรงชีวิตอยู่ของภิกษุสามเณร

จตุปัจจัย

            จตุปัจจัย แปลว่า ปัจจัย ๔ ,เครื่องอาศัยของบรรพชิต ๔ อย่าง

            จตุปัจจัย หมายถึงสิ่งของสำหรับใช้สอยที่จำเป็นสำหรับภิกษุสามเณร ซึ่งพระภิกษุสามเณรต้องอาศัยเป็นอยู่ มี ๔ อย่าง

            จตุปัจจัย ได้แก่

๑.      จีวร คือ เครื่องนุ่งห่ม ได้แก่ ไตรจีวร ผ้าห่ม ผ้าอาบน้ำฝน

๒.      บิณฑบาต คือ อาหาร ได้แก่ ข้าว น้ำ ผลไม้ เป็นต้น

๓.      เสนาเสนาะ คือ ที่นอนที่นั่ง คือ กุฏิ ศาลา เตียง ตั่ง หมอน เป็นต้น

๔.     คิลานเภสัช คือ ยารักษาโรค

ปัจจัยเหล่านี้เป็นของควรถวาย หรือเป็นของที่สามารถถวายพระภิกษุสามเณรได้ จึงเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ปัจจัยไทยทาน

จริยธรรม

            จริยธรรม คือ ธรรมที่เป็นข้อประพฤติปฏิบัติ, ระเบียบที่ควรประพฤติปฏิบัติ, แบบแผนที่ดีงามสำหรับจัดระเบียบสังคมให้เรียบร้อยดีงาม

            จริยธรรม หมายถึง ศีลธรรม กฎศีลธรรม และธรรมเนียมประเพณีที่เกี่ยวกับความประพฤติอันดีงามของสังคม เป็นข้อที่ถูกกำหนดกันไว้เป็นแนว หรือเป็นกรอบปฏิบัติสำหรับคนในสังคม เพื่อให้เกิดความเรียบร้อยดีงาม เกิดความร่มเย็นเป็นสุข และเกิดความอบอุ่นความสบายใจไม่หวาดกลัว

            จริยธรรม ได้แก่ เบญจศีล เช่นไม่ฆ่ากัน ไม่เบียดเบียนกัน เบญจธรรม เช่นความมีเมตตากรุณาต่อกัน ประกอบอาชีพในทางสุจริต ตลอดถึงสุจริตธรรม มารยาทสังคม และระเบียบสังคมที่กำหนดกันไว้เป็นข้อปฏิบัติเพื่อให้เกิดความสงบสุขในสังคม เป็นต้น

จับใส่พระโอษฐ์

            จับใส่พระโอษฐ์ ในคำวัดใช้หมายถึงการอ้างว่าคำ หรือข้อความอันนั้นอันนี้เป็นพระพุทธพจน์ คือ พระพุทธเจ้าตรัสไว้ ทั้งที่ความจริงมิใช่เป็นพระพุทธพจน์

            จับใส่พระโอษฐ์ เป็นการอ้างถึงพระพุทธเจ้าจะโดยจงใจ หรือโดยเข้าใจผิดก็ตามเพื่อให้คำพูด หรือข้อเขียนของตนหนักแน่นน่าเชื่อถือ หรือเพื่อวัตถุประสงค์อื่นใดก็ตาม ล้วนเป็นการ ยัดเยียดให้เป็นพุทธพจน์ทั้งสิ้น และเป็นการตู่พุทธพจน์อย่างหนึ่ง

            จับใส่พระโอษฐ์ เป็นการที่ไม่เหมาะไม่ควรบัณฑิตไม่ทำกัน เพราะทำให้เกิดความเสียหาย และความเข้าผิดต่อพระพุทธองค์ และพระศาสนาได้

จตุมหาราชิกา

จตุมหาราชิกา (อ่านว่า จาตุมะหา- ) เป็นชื่อสวรรค์ชั้นที่ ๑ ในจำนวนสวรรค์ ๖ชั้น เรียกสั้นๆ ว่าชั้น จาตุม ก็มี

จตุมหาราชิกา แปลว่า แดนที่เป็นอยู่ของท้าวมหาเทวราชทั้ง ๔ , อาณาจักรของท้าวมหาเทวราช ๔ องค์ คือ ดินแดนที่จอมเทพ ๔ องค์ผู้รักษาคุ้มครองโลกใน ๔ ทิศ ซึ่งเรียกว่า ท้าวโลกบาล ท้าวจตุโลกบาล หรือท้าวจาตุมหาราช ปกครองอยู่องค์ละทิศ

ท้าวจตุมหาราช ๔ คือ

๑.      ท้าวธตรฐ รักษาโลกด้านทิศตะวันออก

๒.      ท้าววิรุฬหก รักษาโลกด้านทิศใต้

๓.      ท้าววิรูปักษ์ รักษาโลกด้านทิศตะวันตก

๔.     ท้าวกุเวร รักษาโลกด้านทิศเหนือ

จิรัฐิติกาล

จิรัฐิติกาล (อ่านว่า จิรัดถิติ-) แปลว่า เวลาที่ยั่งยืน, เวลาที่ตั้งอยู่นาน คือกาลเวลาอันยาวนาน

จิรัฐิติกาล ใช้ในกรณีบอกให้รู้ว่ากาลเวลานั้นยาวนานมากจนไม่อาจนับ หรือประมาณได้ ใช้บ่งบอกเวลาที่ยาวนาน ปกติใช้เป็นคำสูง เช่น ใช้ในคำอวยพร เป็นต้นว่า

“ขอให้พระพุทธศาสนาดำรงมั่นคงเป็นธงชัยแห่งสยามประเทศตลอดจิรัฐิติกาล”

“ขอให้เจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณ คุณสารสิริสวัสดิวิรุฬหิไพบูลย์ ในพระพุทธศาสนา ตลอดจิรัฐิติกาล เทอญ”