หากใครเคยไปใช้บริการที่โรงพยาบาลรามาธิบดีเหมือนผมก็คงจะเคยเห็นว่าตราของโรงพนาบาลนี้เป็นรูปตัวอักษรร.เรือที่เกือบจะเป็นวงกลมแบบนี้เหมือนกันทั้งโรงพยาบาล  แต่สิ่งหนึ่งที่แตกต่างกันก็คือเจ้าหน้าที่แต่ละฝ่ายหรือสถานที่แต่ละแห่งก็จะมีการใช้สีที่แตกต่างกัน  อย่างในภาพเป็นสีน้ำเงินล้วน ที่หน้าอกนักศึกษาแพทย์ปี4-5เป็นสีเขียวล้วน บนเสื้อกาวน์externสีแดง บนเสื้อกาวน์residentสีเขียว ที่แผ่นป้ายประชาสัมพันธ์เป็นตัวร.เรือสีน้ำเงิน สามเหลี่ยมด้านบนสีแดง ฯลฯ  สิ่งเหล่านี้นำมาสู่การตั้งคำถามว่า"รามาธิดี"สีอะไรกันแน่

ก่อนอื่นก็ขอเริ่มจากประวัติของโรงพยาบาลแห่งนี้ก่อนนะครับ 

ในปีพ.ศ.2507 รัฐบาลได้วางนโยบายให้ผลิตแพทย์และพยาบาลเพิ่มขึ้น โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะปรับอัตราส่วน ระหว่างแพทย์ กับจำนวนประชากร ให้อยู่ในระดับใกล้เคียง กับอัตราส่วน ของประเทศอื่น ที่มีภาวะสาธารณสุขดี เข้าระดับมาตรฐาน คณะรัฐมนตรีลงมติ อนุมัติให้จัดตั้ง คณะแพทยศาสตร์แห่งใหม่ ในมหาวิทยาลัย แพทยศาสตร์ (25 สิงหาคม 2507) โดยใช้ที่ดินบริเวณ หน้ากรมทางหลวง และได้อนุมัติให้จัดตั้ง โรงพยาบาลของคณะฯ พร้อมกันนี้ (19 มกราคม 2508) เพื่อใช้เป็นสถานที่ สำหรับการสอน การวิจัย และการให้บริการ แก่ประชาชนร่วมกัน ซึ่งจะก่อให้เกิด ประโยชน์อย่างยิ่ง เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ได้มีประกาศพระราชกฤษฎีกา ก่อตั้งคณะแพทยศาสตร์ แห่งใหม่นี้ ซึ่งจัดเป็นคณะแพทยศาสตร์ ในลำดับที่สี่ของประเทศไทย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดชฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า "คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี" คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มีการวางรากฐาน ที่ดีตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โดยมีการวางแผนโครงสร้าง การดำเนินงาน ด้านการศึกษาและวิจัย ควบคู่กับ การบริการผู้ป่วยโดยมีหลักการที่จะเป็น โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย ที่ให้บริการผู้ป่วย เพื่อสนองความต้องการทางด้าน การเรียนการสอน และการวิจัยเน้น ความเป็นเลิศทางวิชาการ และคุณภาพของการบริการ โดยในระยะแรกได้รับการสนับสนุนจาก มูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์ ในด้านทุนพัฒนาอาจารย์ และส่งผู้เชี่ยวชาญมาช่วยงานของคณะฯ จากเดิมเปิดรับนักศึกษาจำนวน 64 คน (รุ่นที่ 1 พ.ศ. 2508) และมีโรงพยาบาลขั้นมาตรฐานขนาด 500 -600 เตียง ได้เพิ่ม ศักยภาพในการดูแลผู้ป่วย และผลิตแพทย์เพิ่มขึ้น ปัจจุบันเป็นโรงพยาบาลขนาด 980 เตียง และเพิ่มจำนวนการรับนักศึกษาแพทย์เป็น 150 คน/ปี โดยทางคณะฯ มีพันธกิจ ดังนี้คือ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มุ่งสู่ความเป็นเลิศในด้านวิชาการ ผลิตบุคลากร การแพทย์ที่มีคุณภาพในระดับสากล อีกทั้ง ขยายความรู้ และให้บริการ ทางการแพทย์ และสาธารณสุข สู่สังคมเพื่อประโยชน์ในการพัฒนาประเทศ

www.ra.mahidol.ac.th

จากข้อมูลข้างต้นจะเห็นว่าชื่อ"รามาธิบดี"นี้เป็นชื่อพระราชทานจากองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ซึ่งผมได้ทราบว่าชื่อนี้มีที่มาที่แสดงถึงพระปรีชาสามารถของพระองค์ยิ่งนัก กล่าวคือพระองค์ทรงเล็งเห็นว่าคณะแพทย์แห่งใหม่นี้จะตั้งอยู่บนถนนพระราม ๖ อันหมายถึงองค์ล้นเกล้ารัชกาลที่ ๖ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว  หากใครได้ศึกษาพระราชประวัติของพระองค์นั้นจะทราบว่าพระองค์ทรงเป็นศิลปินเอกองค์หนึ่งที่ทรงพระราชนิพนธ์บทความ บทละครหรือการประพันธ์เป็นจำนวนมาก และในงานต่างๆก็สะท้อนความเป็นพระองค์ว่าทรงชื่นชอบในชื่อ"รามาธิบดี"หรือความเป็น"ราม"อย่างมาก  เพราะฉะนั้นการตั้งชื่อโรงพยาบาลที่เกิดขึ้นใหม่บนถนนที่ตั้งชื่อเป็นเกียรติแก่พระองค์จึงสมควรยิ่งที่จะใช้ชื่อ"รามาธิบดี"

ส่วนตราของโรงพยาบาลนั้นไม่ปรากฏหลักฐานว่าได้มาเมื่อไรและใครเป็นผู้คิดค้นประดิษฐ์ขึ้น  แต่พอจะทราบเลาๆว่าสีที่แท้จริงน่าจะใช้ตัวอักษรร.เรือสีน้ำเงิน ด้านบนเป็นมงกุฎสีทอง  ตามความเห็นของผมสีน้ำเงินนี้หมายถึงสถาบันพระมหากษัตริย์ซึ่งเป็นคติใหม่ของคนไทยที่เพิ่งจะมีมาในสมัยรัชกาลที่ ๖ นี้เองตามแบบคตินิยมของชาวยุโรป(พระองค์เคยทรงศึกษาอยู่ในประเทศอังกฤษ) โดยพระองค์ทรงใช้การโฆษณาผ่านธงไตรรงค์และสถาปนา ๓ สถาบันหลักขึ้นในสยาม(ชาติ ศาสน์ กษัตริย์)  นอกจากนี้ท่านผู้คิดค้นตราอาจจะต้องการหมายถึงพระมหากรุณาธิคุณของในหลวงองค์ปัจจุบันที่ทรงมีต่อโรงพยาบาลแห่งนี้ด้วยก็เป็นได้

ส่วนตัวมงกุฎเหนือตัวร.เรือ ถ้าเป็นมงกุฎจริงก็ควรเป็นสีทองตามคตินิยมของคนไทยที่ถือเป็นของสูง  ตรงส่วนนี้อาจแสดงถึงว่าโรงพยาบาลแห่งนี้ใช้พระนามของพระมหากษัตริย์มาตั้งและชื่อนี้ก็ได้รับพระราชทานมาจากพระมหากษัตริย์ด้วยพระองค์เองเลยก็ได้

มาถึงขั้นนี้ผมก็เริ่มมืดมนคาดการณ์อะไรต่อไม่ถูกจึงอยากให้ผู้มีความรู้ช่วยมาแลกเปลี่ยนเรื่องราวตรงนี้  และอยากให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องออกมาชำระประวัติศาสตร์ของโรงพยาบาลตรงนี้เสียที เพราะผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนี้ตั้งแต่เริ่มต้นน่าจะยังมีชีวิตอยู่ไม่น้อย(โรงพยาบาลเพิ่งก่อตั้งมา ๔๐ กว่าปี) และน่าจะมีการสังคายนาตราโรงพยาบาลให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งหมด  ยอมรับจริงๆครับว่ามีหลายสีแล้วผมรู้สึกเวียนหัวครับ

ขุมทรัพย์เพชร.