เมื่อเราลองหลับตานึกถึง การเมืองไทย นักการเมืองไทย คุณคงเคยรู้สึกเหมือนเรา  เบื่อมาก เราเคยถามตัวเอง แล้วเราจะทำยังไง  บางคนที่มองโลกในแง่ดีบอกเราว่า การเลือกตั้งทุกครั้ง เราได้นักการเมืองหน้าใหม่ ราว หนึ่งในสาม แต่นั่นแหล่ะ หลังจากผ่านการเลือกตั้งอีกครั้ง หรือ สองครั้ง นักการเมืองหน้าใหม่เหล่านั้น ก็ทำตัวกลมกลืนไปกับนักการเมืองหน้าเก่าซะอีก นักการเมืองหน้าใหม่ ที่จะเดินเข้ามา ผ่านการเลือกตั้ง ครั้งสองครั้ง ก็มลายหายไป ละลายผสม กลมกลืนกันไปหมด  เอาอุดมการณ์ใส่ลิ้นชักไปก่อน แล้วก็ล็อค ปิดลืม

    เราก็นึกไม่ถึงว่าวันหนึ่ง  เราต้องเข้ามาสนใจการเมืองอีกครั้งอย่างจริงจัง หลังจากที่เราเคย ได้แค่ สนใจการเมืองมาห่างๆ นาน นานมาก เราไม่คิดว่า เราจะพายเรือกันในอ่างมานานขนาดนี้ เราเคยคาดหวัง รัฐธรรมนูญปี 40 จะนำความเปลี่ยนแปลง มาสู่สังคมไทยบ้าง   แต่สุดท้ายก็นำมา ซึ่งระบบทักษิณ ซึ่งได้รับการตอบรับ อย่างดีในบางแห่ง ได้รับการต่อต้านอย่างหนักในบางที่ กระนั้นก็เถอะ ในบางที่ ที่สนับสนุน ก็มีคนต่อต้านที่ไม่กล้าเผยตัว ในบางแห่งที่ต่อต้าน ก็มีคนสนับสนุน ที่ไม่กล้าพูด เกิดอะไรขึ้นกับเมืองไทย เกิดอะไรขึ้นกับการเมืองไทย แล้วเรา จะจบเรื่องเหล่านี้อย่างไร  

        หลายคน ทั้งนักการเมือง นักวิชาการ หรือนักเคลื่อนไหว พูดถึง การเมืองภาคประชาชน แต่เขาหมายถึงอะไร คนส่วนมาก นึกถึง นักการเมือง หรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ (นักการเมืองสั่ง ให้มารับหน้า)  นั่งอยู่หัวโต๊ะ ฟังชาวบ้านที่มาร่วมโต๊ะ พูดๆๆๆๆๆ แล้วก็อธิบายปัญหา ข้อเสนอ ฯลฯ ให้คนหัวโต๊ะฟัง คนหัวโต๊ะ ก็รับปากเต็มคำ หรือรับปากแบบแบ่งรับ แบ่งสู้  อ้างกฏระเบียบ อ้างงบประมาณ อ้างสารพัด สารพันเป็นร้อยแปด. 

          แต่เรานึกถึงการเมืองแบบประชาชนอีกแบบ  ชาวบ้านนั่งคุยกันเอง ไม่มีใครมาเป็นเจ้ากี้ เจ้าการ ประชุม สรุปกันเอง เขียนเป็นรายงานการประชุม แล้วส่งให้หน่วยราชการ ไปทำ มีกำหนด แล้วเสร็จ หากไม่เสร็จ ชี้แจงสาเหตุุปัญหา ไม่ชัดเจน ชาวบ้านประชุม สรุปสั่งปลด หัวหน้า ส่วนราชการ นั้นได้เลย โดยไม่ต้องย้ายไปที่ไหนอีก   หากจะย้ายคนใหม่มาให้ มีประวัติ โดนปลด สั่งย้ายมาจากที่อื่น ชาวบ้านประชุม สรุปไม่รับได้ ข้าราชการที่ร้อยเอ็ด ได้เงินเดือนจากชาวร้อยเอ็ด ชาวร้อยเอ็ดไม่พอใจ หากยังจะขืนทำงานต่อ ก็ประชุมสรุป ไม่จ่ายเงินเดือน เงินเดือนข้าราชการ ภายในจังหวัด ต้องใช้งบประมาณภาษีจากจังหวัด จังหวัดไหนรายได้น้อย ต้องใช้เงินเดือนส่วนกลาง ชาวบ้านไม่มีสิทธิปลด แต่ออกความเห็นในเรื่องการปรับอัตราเงินเดือน ลด เพิ่มซี

   ข้าราชการบางคนอาจรู้สึก สุดขั้วไปหรือเปล่า แต่นี่คือประชาธิปไตย หากเราจะยอมรับสัจจพจน์ โดยประชาชน เพื่อประชาชน อย่างแท้จริง คนไทยจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะ ข้าราชการ และนักการเมือง ยังคิดเสมอว่า ประชาชนเป็นคนชั้นสอง ตนเองเป็นผู้คิด ผู้นำ และเสนอสิ่งต่างๆ ให้แก่ประชาชน เขาไม่เคยให้โอกาสประชาชน คิดเอง ทำเองเลย แล้วเราก็เชื่อกันวา นี่คือ ประชาธิปไตย ออกไปใช้สิทธิ เลือกตั้ง แล้วก็ดูอะไรไม่รู้กัดกัน แย่งชิ้นเนื้อกัน เหมือนสิ่งมีชีวิต บางประเภทที่อยู่ใกล้ๆคน แต่ไม่ใช่คน  อะไรกันนักหนา ข้าราชการก็ตามน้ำไปเรื่อย วัดดวงเอา ได้เจ้านายดีก็ดี ได้เจ้านายไม่ดี ก็ตามน้ำ ไม่ก็เลี่ยงๆหลบๆ เอา แค่นั้นหรือประเทศไทย 2551 แล้วนะนี่    

         คนสิบกว่าล้านคนที่อยู่อัดกันในกรุงเทพฯทุกวันนี้ ส่วนมากไม่ได้เกิดที่นี่ แต่เพราะอะไร ต้องมาอัดกันอยู่ที่นี่     เราไม่อยากนับคนที่มาเพราะอยากเห็นแสงสี แต่หลายคนที่มา เพราะการศึกษา การงาน จนออกจากกรุงเทพฯไปไม่ได้ เพราะอะไรหลายๆอย่าง ทั้งเรื่องหน้าที่ การงาน ความสะดวก นิสัยเคยชินบางประการที่ได้จากกรุงเทพฯ  จนกลับไปอยู่บ้านเกิดไม่ได้ แค่นี้เอง ใช่ เราก็เหมือนกัน พี่สาวเรา น้าเรา ก็เหมือนกัน เพราะอะไร ที่นั่นคือบ้านเรา เราเกิดทีนั่น โตที่นั่น เราเรียนประถม มัธยมที่นั่น แต่เราเรียนจะเรียนต่อ ทำงานและเติบโต มีครอบครัวที่นั่น ไม่ได้ หลายคนอาจเคยรู้สึก แต่ไม่เคยใคร่ครวญให้ลึกซึ้ง ลองนึกดูให้ดีเถอะ เพราะอะไร  คนจบมหาวิทยาลัยกว่าครึ่ง ต้องเข้ามาแออัดกันในกรุงเทพฯ เพราะระบบการเมือง ที่ทะเลาะ ทุกวันนี้กันนี่แหล่ะ อมาตยาธิปไตย นายทุน และขุนศึกนี่แหล่ะ ที่ทำให้เราหลายคนต้องจากบ้านมา 

    แล้วอมาตยาธิปไตยก็บอกเราว่า ให้เลือกคนไม่ซื้อสิทธิ์ขายเสียง ก็คือเลือกคนไม่มีเงิน ก็เพื่อจะได้ต่อกรกับ อมาตยาธิปไตยไม่ได้ก็แค่นั้น แต่คนมาเล่นการเมือง ใครไม่มีเงินบ้าง คนทำธุุุรกิจ มีเงินสุจริต มีใครอยากมาเล่นการเมืองบ้าง เบียร์ช้าง เสี่ยโค๊ก  เสี่ยกระทิงแดง  เจ้าสัวซีพี ธนาคารกรุงเทพ ไม่ใช่เรามองโลกในแง่ร้าย แต่นักธุรกิจที่หันมาเล่นการเมืองนั้น เราไม่เคยมอง ในแง่ดีมาก่อนเลย คนทำมาหากิน หาเงินตรงบ้าง เบี้ยวบ้าง เข้ากระเป๋าตัวเอง มาชั่วชีวิต วันหนี่งมาบอกว่า เรารักประเทศ สงสารคนจน จะมาช่วยพัฒนาประเทศ แล้วก็ยังมีคนเชื่อ   เพราะประชาชนโดนบังคับให้เลือก เป่าหูให้เชื่อ แต่เราจะเสนอว่าทำไมต้องเลือก ในเมื่อระบอบ ประชาธิปไตย เป็นของประชาชน คุณเป็นประชาชน คุณก็ต้องทำเอาเอง ทำคนเดียวไม่ได้ ก็ต้องหาเพื่อน มาช่วยกันทำ ไม่ใช่ไปหวังให้ใครมาทำให้คุณ เค้าก็หลอกเอาซะงั้นแหล่ะ

     ผมเคยคุยเล่นๆกับเพื่อน ในประเทศยุโรปที่พัฒนาแล้ว คุณขับรถออกไปนอกซูริค สักสามชั่วโมง ถามคนสวิสริมถนน ประธานาธิบดีคุณชื่ออะไร หรือนายกฯคุณชื่ออะไร 70% ไม่มีใครตอบได้ บางคนอายๆ แต่หลายคน สักสามสิบเปอร์เซ็นต์ทำหน้างง มาถามอะไรไร้สาระ ผมไปเกี่ยวอะไรกับผู้นำระดับพรรค์อย่างนั้น หลายคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่า ระบบการปกครอง ส่วนกลางเป็นยังไง  ไปต่อที่เยอรมันก็ได้ นายกฯหญิงดังระดับโลกนี่แหล่ะ คุณคิดว่า มีกี่คนที่จะตอบถูก หากออกไปชนบท หัวเมือง ไม่ใช่แค่สนามบินแฟรงเฟริ์ต มิพักพูดถึง เดนมาร์ค สวีเดน นอร์เวย์และฟินแลนด์  ที่ผู้นำระดับประเทศ แบบนายกฯเมืองไทย แทบไม่มีงานให้ทำ

   ทำไมเราไปให้อำนาจเขามากมายขนาดนั้น งบประมาณทั้งประเทศ คนหกสิบกว่าล้าน แม่สาย ถึงสุไหงโก ลก ครม. นี่นะ มีคนกี่คนกัน จะมารับผิดชอบได้ เป็นไปได้หรือ จะบ้าหรือ

   หลายสิบปีก่อน เพื่อนที่ทำงานกับการเมืองท้องถิ่นในหาดใหญ่ คุยกับเรา หลังจากมีคนบ่น เรื่องไฟฟ้าสาธารณะ ถนนเป็นหลุม เป็นบ่อ เขาบอกเราว่า หากให้หาดใหญ่เก็บภาษีเอง ตั้งงบเอง ตั้งเป้าส่งเงินเข้าส่วนกลาง เหมือนรัฐวิสาหกิจทั้งหลายแล้ว อย่าว่าแต่ปัญหาไร้สาระแค่นี้เลย ประถม มัธยม เรียนฟรี ผู้มีรายได้น้อยใช้น้ำไฟเลย ยังได้  งบที่ส่วนกลางจัดให้ ก็ไม่น้อยหรอกนะ แต่ มันมีรายการหักรายทางตั้งแต่ ในกรุงเทพฯ จนถึงหัวหน้าส่วนราชการ ในหัวเมือง เยอะแยะ ไปหมด 

      สร้างทางหลวงอ้อมหาดใหญ่หนึ่งเส้น ใครเกี่ยวกับงบบ้าง  นายกฯ ครม. รมต.คมนาคม ปลัดกระทรวง. อธิบดี กรมทางฯ. หัวหน้าเขตทางหลวง. ทางหลวงจังหวัด. อำเภอ ผู้รับเหมา รายใหญ่ ผู้รับเหมาช่วง (เราไม่ได้อคติกับกรมทางหรอกนะ แค่ยกตัวอย่าง เสันทางเงินที่เกี่ยวข้อง) บางหน่วยราชการมีระบบที่รุงรังกว่านี้อีก

   แล้วเราจะทำอย่างไร เราต้องทำให้อมาตยาธิปไตยกลายเป็นระบบราชการทำแต่งานรูทีน ตามกฏระเบียบ คนนอกไม่เกี่ยว ขุนศึกก็เอาดีแต่การทหาร เป็นส่วนหนึ่งของระบบราชการ นักการเมืองนี่แหล่ะ ตัวแสบ ทำไมเราไม่กระจายออกไปให้หมด อำนาจการเมืองอยู่กับท้องถิ่น ให้มากที่สุด นายกฯที่กรุงเทพฯ มีงบแค่ไม่กี่พันล้านเท่านั้น  ประชาชนหล่ะ เราต้องสร้างองค์กร ประชาชน ให้เข้มแข็ง แต่จะทำอย่างไรหล่ะ  ไป เราไปดู ชาวบ้านเค้า ว่าเค้าทำกันยังไง