รัฐธรรมนูญ ถือเป็นกฎหมายสูงสุดว่าด้วยการจัดระเบียบการปกครองประเทศ แต่สังคมไทยถือว่าเป็นประเทศหนึ่งในโลกที่ 'ใช้' รัฐธรรมนูญเปลืองที่สุดในโลก หากนับแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองพ.ศ.2475 เรามีรัฐธรรมนูญทั้งฉบับชั่วคราวและถาวรแล้ว 17 ฉบับ และอยู่ระหว่างการยกร่างฉบับที่ 18  เพื่อประกาศใช้ในปีนี้

            หากนับตั้งแต่เริ่มมีรัฐธรรมนูญการปกครองของประเทศครั้งแรกในปี พ.ศ.2475 จนถึงปัจจุบัน ในช่วง 75 ปีของการพัฒนาประชาธิปไตย และหากคิดค่าเฉลี่ยแล้ว เรามีการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญกันทุก 4 ปี

            สาเหตุของการ 'ฉีก' รัฐธรรมนูญฉบับเก่าทิ้งและยกร่างฉบับใหม่ขึ้นมาใช้แทนใน แต่ละช่วงเวลา ยังเป็นประเด็นถกเถียงกันอย่างเอาเป็นเอาตายในหมู่นักวิชาการหรือผู้ สนใจการเมือง เช่นเดียวกับการ 'รัฐประหาร 19 กันยา' ล้มล้างรัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ.2540 ที่เชื่อกันว่าเป็นประชาธิปไตยที่สุด และเชื่อว่าการถกเถียงก็ยังมีอยู่ต่อไปอีก

นานตราบเท่าที่คนไทยยังมีนิสัยชอบ 'ฉีก' รัฐธรรมนูญ

 อันที่จริง กระบวนการ 'ฉีก' รัฐธรรมนูญของคนไทยตั้งแต่เริ่มต้น ก็เนื่องมาจากปัญหาการจัดสรร 'อำนาจ' ของรัฐธรรมนูญไทยนั่นเอง

           ในยุคเริ่มแรก กลุ่มคณะราษฎร ที่อาจหาญเปลี่ยนแปลงการปกครอง และประกาศใช้รัฐธรรมนูญการปกครองฉบับแรกของประเทศ ก็ได้พยายามสร้างกระบวนการประชาธิปไตยผ่านรัฐธรรมนูญ แต่ประเด็นสำคัญหาใช่เรื่องเป็น 'ประชาธิปไตยหรือไม่' เพราะจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นต่อมา การ 'ฉีก' รัฐธรรมนูญก็อ้างคำว่า 'ประชาธิปไตย' กันทั้งนั้น

           ประเด็นสำคัญน่าจะอยู่ที่ใครหรือกลุ่มไหนเป็นคนยกร่างรัฐธรรมนูญต่างหาก

รัฐธรรมนูญในยุคคณะราษฎร ก็ให้อำนาจกับข้าราชการค่อนข้างมาก เพราะคนที่ยกร่างมาจากคนกลุ่มนี้ และสืบทอดเป็นประเพณีต่อๆ กันมาในยุคหลัง ที่มีการเปลี่ยนแปลง 'ตัวบุคคล' เท่านั้น แต่บทบาทสำคัญยังอยู่ที่กลุ่มราชการ โดยมีทหารเป็นหัวหอก

บางคนเรียกว่า 'พรรคราชการ'

            เมื่อสังคมเปิดกว้าง มีคนกลุ่มใหม่ๆ เข้ามามีบทบาททางสังคม บางคนก็เรียกคนกลุ่มนี้ว่า 'ชนชั้นกลาง'  จึงเกิดการทวงถามอำนาจและสิทธิของตัวเอง จนนำไปสู่เหตุการณ์ครั้งสำคัญทางการเมือง คือ เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 (สำคัญขนาดที่นักการเมืองมากมายอ้างว่าตัวเองเป็นคนเดือนตุลา) เป็นยุค 'ประชาชนเป็นใหญ่ในแผ่นดิน' ในช่วงนั้น เราจึงได้รัฐธรรมนูญที่เปิดกว้างสำคัญคนทั่วไปอย่างเราๆ ท่านๆ

            แต่ 'วัฏจักรการเมือง' เป็นเรื่อง 'สมบัติผลัดกันชม' เสมอมาแต่ไหนแต่ไร นับแต่มนุษย์เริ่มช่วงชิงอำนาจกันในยุคโบราณโน้น เมื่อมีการผลัดเปลี่ยนกันขึ้น 'เป็นใหญ่' ก็มีผลต่อรัฐธรรมนูญของประเทศ ใครมีอำนาจก็เขียนรัฐธรรมนูญเพื่อคนนั้น หรือกรณี บางคนไม่คำนึงถึงด้วยซ้ำ บางครั้งถึงทำอะไรที่ขัดรัฐธรรมนูญจนเป็นเรื่องปกติ อาทิ เช่น ในสมัยรัฐที่แล้วมักกล่าวอ้างจนติดปากว่าเป็น 'รัฐบาลประชาธิปไตย' ดังนั้น อย่าไปไว้ใจใครเด็ดขาด หากมีคนบอกว่าเขาจะเขียนรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตย โดยเฉพาะกรณีของไทย

            เราต้องทำใจไว้ด้วยว่าร่างรัฐธรรมนูญก็เพื่อรอวัน 'ถูกฉีก' ในอนาคต

           แต่สิ่งที่ถาวรสำหรับรัฐธรรมนูญที่เห็นเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ก็คือ รัฐธรรมนูญบนพานแว่นฟ้า ถนนราชดำเนิน นับตั้งแต่ก่อสร้างปี พ.ศ.2482 และเปิดอย่างเป็นทางการปี พ.ศ.2484 ไม่เคยโดนฉีกทิ้งเลยสักครั้งเดียว

            เป็นรัฐธรรมนูญฉบับถาวรเพียงฉบับเดียว เพราะไม่มาข้องเกี่ยวกับกิจกรรมการเมืองของมนุษย์

( ขออนุญาตนำงานเขียนเก่า จากคอลัมน์ บ้านเมืองมีอดีต กรุงเทพธุรกิจวันอาทิตย์ ฉบับที่ 4ก.พ.50 อาจเข้ากระแส แต่ยังไม่มีเวลาแก้ไขให้ทันสมัย)