ญวนอาจจะมีพรมแดนติดไทยในอนาคต (1)

นิติภูมิ นวรัตน์

วันพฤหัสบดีที่ ๓๑ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๘

ผมได้รับจดหมายจากคุณสุภิชา สมบูรณ์ คุณครูจากจังหวัดร้อยเอ็ด อาจารย์ท่านถามถึงเผ่าพันธุ์และความเป็นมาเป็นไปของเขมร อยากรู้ว่าเขมรกลายเป็นชาติพันธุ์ตกตํ่าไปเพราะสาเหตุใด? แถม ยังต่อว่ามาเยอะแยะหลายหน้ากระดาษ คุณ นิติภูมิมัวแต่เขียนเรื่องของดินแดนแสนไกลที่ไม่มีผลกระทบต่อคนไทย อยากให้เขียนเรื่องประเทศใกล้ตัวบ้าง อย่างเขมรนี่ ดิฉันว่าน่าสนใจที่สุด

ก็ขอแก้ตัวต่ออาจารย์สุภิชา ผมเขียนหนังสือมาตั้งแต่ พ.ศ.2540 ถึงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2549 นี่ก็จะรับใช้ท่านได้ครบ 9 ปี ผมมีเรื่องเขมรที่เขียนซํ้าๆซากๆงากๆ วนไปไม่รู้จักกี่สิบรอบ แต่เอาเถอะครับ ผู้อ่านท่านเป็นเจ้านายผมอยู่แล้ว

นิติ ภูมิเป็นคนชายแดนเขมร เกิดที่ตราด โตที่จันทบุรี มีพรมแดนติดเขมรทั้งสองจังหวัด ก็จึงถึงได้สัมผัสเขมรลึกซึ้ง เคยยื่นตาเข้าไปจ้องมองหน้าเขมรใกล้ๆก็หลายครั้ง ภาษานักวิชาการอย่างพวกผมเรียกเขมรว่า พวก ออสโตรเอเชียติก เขียนง่ายๆให้ท่านเข้าใจหน่อยว่า พวกนี้นี่ก็คือกลุ่มชาติพันธุ์ มอญ-เขมรนั่นเอง

เรื่อง การตระเวนไปในดินแดนเขมร พวกผมตระเวนกันตั้งแต่ครั้งที่ยังเป็นเด็กเล็กอยู่ เข้าไปในเขตเขมร ได้เห็นปราสาทหินเยอะแยะ ปราสาทมากมายหลายแห่งพวกนี้นี่แหละ ที่ทำให้เขมรเจ๊ง ขออนุญาตเรียนครับว่า เมื่อก่อนเขมรยิ่งใหญ่ ในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 12 ถึง 13 สุวรรณภูมิ แถวนี้ไม่มีชนชาติใดหรือใครที่เจริญเท่าเขมรเลย แต่เขมรใช้ทรัพยากรมนุษย์ผิด แทนที่จะใช้ไปในเรื่องเกษตรและผลผลิต กลับใช้คนไปสร้างปราสาท ปราสาทพวกนี้ในสมัยก่อนก็ไม่ได้ก่อประโยชน์ อย่างใดให้มนุษย์

เขมรเป็นพวกอาภัพที่ตั้งชาติบ้านเมืองของตัวเองอยู่ใกล้ไทยและเวียดนาม ซึ่งเป็นชาติพันธุ์แข็งแรงทั้งคู่ ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 14 จนถึง พ.ศ.2406 เดี๋ยว เขมรตกเป็นของญวน บ้างช่วงห้วงสมัย เขมรก็กลายเป็นสมบัติของสยาม จากนั้นก็ตกเป็นรัฐอารักขาของฝรั่งเศส พวกฝรั่งเศสก็ขูดรีดเขมรอย่างหนัก เดิมพื้นที่ของเขมรมีน้อยกว่านี้ หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เขมรโชคดีได้จังหวัดเสียมราฐและพระตะบองคืนไปจากไทย ทำให้มีพื้นที่กว้างขวางขึ้นมาหน่อย เป็น 182,036 ตารางกิโลเมตร ผู้อ่านท่านที่ยังนึกไม่ออกก็ลองนึกถึงภาคเหนือของไทย (ที่มีเนื้อที่ 169,644.3 ตารางกิโลเมตร) หรือไม่ก็ภาคอีสาน (ที่มีเนื้อที่ 168,854.3 ตาราง กิโลเมตร) เขมรจึงเป็นประเทศกระจิริดกระจ้อยร่อย ถ้าไม่นับเนการาบรูไน ดารุสซาลาม เขมรก็เป็นประเทศเล็กที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถามถึงประชากรก็ต้องเรียนว่า กัมพูชามีน้อย คือมีพลเมืองเพียง 12,775,000 คน

นิติ ภูมิเคยเขียนทำนายทายโม้ไว้เป็นคนแรกว่า ในอนาคต ดินแดนแสน กว่าตารางกิโลเมตรของเขมรแห่งนี้ อาจจะยังมีชื่อว่า กัมพูชา แต่ประชาชนส่วนใหญ่จะกลายเป็นคนเวียดนาม ผมทั้งพูดทั้งเขียนไปอย่างนี้เมื่อประมาณปี พ.ศ.2540 ก็ ปรากฏว่ามีเพื่อนผมที่เป็นนักวิชาการด้วยกันหัวเราะจนฟันหัก บอกว่า อ๊าย ไอ้นิติภูมิ เอ็งเอาอะไรมาพูด ดินแดนแผ่นดินของเขมรแท้ๆ จะเป็นประเทศของคนญวนได้ยังไง?

ผม เขียนไปได้ไม่กี่ปี สมเด็จพระนโรดมสีหนุก็ทรงออกมาประกาศขังขึง ถึงข้อกังวลของพระองค์ พระองค์ทรงเอ่ยว่า อ้า กัมพูชาเป็นดินแดนเขมรก็จริงอยู่ แต่บัดนี้กำลังถูกคนญวนกลืนชาติ และแม้แต่ต่อไปในอนาคต ดินแดนเขมรปัจจุบันทุกวันนี้ก็อาจจะเป็นส่วนหนึ่งของเวียดนามก็ได้ ก็ต้องได้สมเด็จพระนโรดมสีหนุออกมาทรงนั่งยันทรงยืนยันนั่นแหละ เพื่อนผมจึงเลิกหัวเราะเยาะ จากนั้นเพื่อนก็ไปร้านหมอเย็บหน้าเย็บตาจนหาย และก็กลายเป็นนักวิชาการที่สงบเสงี่ยมเจียมตัวตราบจนทุกวันนี้

เรื่อง ญวนคิดจะกลืนเขมรนั้นมีมาแต่โบราณกาลนานแล้ว ผมตระเวนไปในเขตเมืองของเขมร ก็จะเจอคนเขมรมากกว่าคนญวน แต่พอจาริกไปตามเขตชนบท อ้าว กลับเจอคนญวนมากกว่าคนเขมร

กะว่าจะตอบปัญหาของอาจารย์สุภิชา สมบูรณ์ เพียงแค่วันเดียว เขียนเพลินไปหน่อยครับ ก็เลยหาที่ลงไม่ได้ พรุ่งนี้ขออนุญาตกลับมารับใช้อาจารย์ต่อดีกว่า

.

ญวนอาจจะมีพรมแดนติดไทยในอนาคต (2)

นิติภูมิ นวรัตน์

วันศุกร์ที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๘

ปลาย พ.ศ.2521 เวียดนามส่งทหาร 14 กองพล มีทหารญวนไม่ต่ำกว่า 120,000 นาย เข้ายึดกรุงพนมเปญ

ต้น พ.ศ.2522 เวียดนามตั้งรัฐบาลใหม่ให้กัมพูชา ประกอบด้วยผู้นำหลัก 3 คน คือ ประธานาธิบดี เฮง สัมริน ประธานรัฐสภาเจีย ซิม และเพน โสวัน ต่อมาฮุน เซน แทนเพน โสวัน ในตำแหน่ง นรม. และ รมว.ต่างประเทศ

ระบอบการปกครองที่เวียดนามจัดตั้งขึ้นในกรุงพนมเปญมีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐประชาชนกัมพูชา

พ.ศ.2522 ทหารญวนจำนวนหลายหมื่นมีเพศสัมพันธ์กับหญิงเขมร พอปลาย พ.ศ.2522 และต้น พ.ศ.2523 ก็จึงมีทารกลูกครึ่งเกิดใหม่ในสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชาจำนวนมาก ทารกเหล่านี้โตเป็นผู้ใหญ่เข้าวัยยี่สิบเมื่อ พ.ศ.2542-2543 เมื่อ บวกกับคนญวนที่อพยพจากเวียดนามเข้ามาอยู่ในดินแดนกัมพูชา ก็ทำให้คนญวนในเขมรมีจำนวนเป็นล้านคน ลูกซ่อนเหล่านี้มีวัฒนธรรมญวนมากกว่าเขมร ผู้อ่านท่านก็คงจะเคยทราบนะครับ ว่าเขมรนั้นมีวัฒนธรรมอ่อนกว่าญวน หากสองวัฒนธรรมนี้อยู่ด้วยกัน วัฒนธรรมญวนก็จะกลืนวัฒนธรรมเขมรได้ง่าย

ย้อนกลับขึ้นไปในสมัยห้วงช่วง พ.ศ.2163 หรือเมื่อ 385 ปีที่แล้ว (ตรงกับสมัยของสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม รัชกาลที่ 23 แห่งกรุง ศรีอยุธยา) สมัยนั้นญวนก็อพยพลงมาทางตอนใต้ในดินแดนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงครั้งใหญ่ เข้าไปทำมาหากินในดินแดนของเขมร และก็กลืนกินดินแดนส่วนนี้ของเขมรไป

ทุก วันนี้เมื่อเดินทางเข้าไปในจังหวัดตอนใต้ของเวียดนาม ท่านก็ยังจะได้เห็นคนเขมรเป็นจำนวนมาก วัดวาอารามก็สไตล์เขมร ผู้คนก็ยังรับโทรทัศน์สองภาษา คือทั้งภาษาญวนและภาษาเขมร ดินแดนญวนที่มีคนเขมรเป็นจำนวนถึงล้านคนนี้นี่ละครับ เราเรียกว่าขแมร์กรอม หรือแคมโบเชียกรอม ทุกวันนี้มีคนเขมรหัวสมัยใหม่จำนวนไม่น้อย ที่พยายามทวงถามตามดินแดนส่วนนี้ของเขมรคืนมาจากเวียดนาม

เขมร เป็นดินแดนแผ่นดินที่อุดมสมบูรณ์มาก แผ่นดินของเขมรส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในเขตทะเลสาบเขมร ที่คนเขมรเรียกว่าตอนเลสาบ ตอนเลสาบเป็นทะเลสาบขนาดใหญ่ต่อกับเขตที่ต่ำของลุ่มแม่น้ำโขง แผ่นดินของเขมรจึงอยู่ในเขตที่ลุ่มเป็นส่วนมาก มากถึงประมาณ 3 ใน 4 ของ พื้นที่ทั้งหมด พื้นดินพวกนี้จึงมีน้ำท่วมในบางช่วงของปี ความที่มีภูมิอากาศแบบร้อนชื้นทำให้เหมาะแก่การปลูกข้าว ทะเลสาบเขมรเชื่อมกับแม่น้ำโขงด้วยแม่น้ำตอนเลสาบที่มีความยาวถึง 140 กิโลเมตร

ผู้ อ่านท่านที่เคยไปเที่ยวแถวเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดงในเวียดนามตอนเหนือ ท่านก็จะเห็นว่าบรรดาแผ่นดินถิ่นนี้มีน้ำท่วมบ่อย โดยเฉพาะในฤดูฝน จะมีน้ำท่วมแทบทุกปี แต่เขมรโชคดีกว่ามาก ฤดูฝนน้ำที่เอ่อล้นแม่น้ำโขงก็จะไหลเข้าไปเก็บกักอยู่ในทะเลสาบ พอฤดูฝนผ่านพ้นไป น้ำก็จะค่อยๆไหลกลับไปหล่อเลี้ยงเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง

แม้ว่าแผ่นดิน 3 ใน 4 ของเขมรจะไม่มีส่วนไหนสูงเกินกว่า 3.05 เมตร จากระดับทะเลปานกลาง แต่ก็ไม่ค่อยมีปัญหาจากน้ำท่วมหนัก เหมือนอย่างในประเทศเวียดนาม เขมรจึงเป็นดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ์ และปลอดภัยจากภัยธรรมชาติมากกว่าประเทศอื่นที่อยู่รอบๆ

ความ สมบูรณ์ทำให้เขมรเป็นแผ่นดินถิ่นที่คนญวนอยากมาอยู่ ผู้อ่านท่านก็คงทราบนะครับว่า เวียดนามเป็นประเทศที่มีแผ่นดินน้อยกว่าไทย แต่มีประชากรมากกว่า คนญวนในประเทศเวียดนามเดี๋ยวนี้มีไม่ต่ำกว่า 80 ล้าน คนเข้าไปแล้ว และยังมีผู้คนในเวียดนามอีกมากมายหลายสิบล้านคนที่ไม่มีที่ดินทำกิน แผ่นดินกัมพูชาจึงเป็นที่หมายปองของคนเวียดนามจำนวนไม่น้อย

ผม เข้าใจในสิ่งที่อยู่ใต้สมองของสมเด็จพระนโรดมสีหนุนะครับ พระองค์ทรงยอมทำความตกลงเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส ก็เพราะว่าต้องการป้องกันภัยไม่ให้คนเวียดนามอพยพเข้ามาปักหลัก ทำมาหากินในดินแดนของพระองค์ แต่ฝรั่งเศสก็คือฝรั่งที่ไม่เคยใส่ใจ ในการปกป้องให้อาณานิคมของตนปลอดภัย ในสมัยฝรั่งเศสปกครองนี่แหละ ที่คนเวียดนามอพยพเข้ามาทำงานกับฝรั่งเศสในเขมรเป็นจำนวนมาก

ราชอาณาจักรไทยอาจจะมีพรมแดนแผ่นดิน ติดกับประเทศของคนญวนในอนาคตก็ได้...ใครจะรู้?

- - - - - - - -

วิถีชีวิตชาวเวียดนาม ที่โตนเลสาบ

.