ปราสาทเขาพระวิหาร

...อ่านข่าวที่เกี่ยวกับปราสาทเขาพระวิหาร ซึ่งปัจจุบันเป็นของ(รวมทั้งตั้งอยู่)ประเทศกัมพูชา ทำให้อยากรู้ว่าคนไทยหลาย ๆ คน คิดอย่างไรต่อกรณีนี้..
เนื้อข่าว..
"..ไทยเตรียมคัดค้านการที่ประเทศกัมพูชาเสนอต่อยูเนสโก ให้เขาพระวิหารเป็นมรดกโลก เนื่องจากไทยก็มีสิทธิ์ในเขาพระวิหารครึ่งหนึ่ง ทั้งนี้ ที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เมื่อวันที่ 20 มิ.ย. ศ.ดร. อดุล วิเชียรเจริญ ประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก เปิดเผยว่า จากการที่นาย มนัสพาสน์ ชูโต ที่ปรึกษา รมว.ต่างประเทศ ในฐานะหัวหน้าคณะผู้แทนไทย พร้อมด้วยนายเฉลิมศักดิ์ วานิชสมบัติ อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช และผู้แทนจากกรมศิลปากร เตรียมเดินทางเข้าประชุม คณะกรรมการคุ้มครองมรดกโลกขององค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ครั้งที่ 31 ระหว่างวันที่ 24 มิ.ย.-2 ก.ค.นี้ ที่เมืองไครซ์เชิร์ช ประเทศนิวซีแลนด์ โดยคณะกรรมการมรดกโลกของไทยฯ ได้สรุปประเด็นสำคัญ 2 เรื่อง ที่ประเทศไทยจะนำเสนอต่อที่ประชุมครั้งนี้ คือรายงานความคืบหน้าการศึกษาและการดำเนินงานจัดทำแนวเชื่อมต่อทางนิเวศระหว่างอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และทับลาน ที่ถูกแบ่งโดยถนนสาย 304 กบินทร์บุรี-ปักธงชัย และมีปัญหาการอพยพเคลื่อนย้ายของสัตว์ป่า ซึ่งเรื่องนี้ถือเป็นพันธกรณี ภาย หลังผืนป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่ ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติแห่งที่ 2 ของไทยเมื่อวันที่ 14 ก.ค.2548

ประเด็นสำคัญอีกเรื่อง คือท่าทีของไทยต่อกรณีที่รัฐบาลกัมพูชาเตรียมเสนอขึ้นทะเบียนเขาพระวิหาร เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งใหม่ ซึ่งมีวาระนำเสนอในช่วงวันที่ 27-28 มิ.ย.นี้ หลังจากเคยมีการนำเสนอมาแล้วเมื่อ 3 ปีก่อน แต่ยังไม่ผ่านการประเมินจากคณะกรรมการเอง รัฐบาลไทยมีความเห็นว่าการขึ้นทะเบียนเขาพระวิหารที่อยู่ในเขตแดนของกัมพูชาเพียงอย่างเดียว จะไม่ชอบด้วยเหตุผลทางวิชาการของการเป็นพื้นที่มรดกโลก เนื่องจากภายหลังศาลโลกตัดสินให้เขาพระวิหาร ตกเป็นสมบัติของกัมพูชาตามเส้นแบ่งเขตแดน ทำให้องค์ประกอบสำคัญทางประวัติศาสตร์ได้แก่ ปราสาท โดนตวล บรรณาลัย สถูปคู่ สระตราว และโบราณสถานอื่นๆ ซึ่งเคยอยู่ในพื้นที่เดียวกับเขาพระวิหารตกมาอยู่ ฝั˜งไทย ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาพระวิหาร จ.ศรีสะเกษ ถ้าจะให้เกิดความสมบูรณ์ทางวิชาการและหลักประวัติศาสตร์ กรณีนี้ควรประกาศเป็นพื้นที่มรดกโลกร่วมกัน ระหว่างไทยกับกัมพูชา ก่อนหน้านี้เคยมีความพยายามในการเจรจาทางการทูต แต่กัมพูชาก็ไม่หารือกับไทย แต่อยู่ ๆ จะทำเรื่องเสนอเข้าไปอีกครั้ง เราคงไม่ยอมเช่นกัน.."

ยอดเขาพระวิหาร

...ปราสาทเขาพระวิหาร เป็นโบราณสถานที่มีความงดงาม โดดเด่นอยู่เหนือเทือกเขาพนมดงรัก ซึ่งกั้นพรมแดน ระหว่างประเทศไทยกับประเทศกัมพูชา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 657 เมตร (ปัจจุบัน)ตั้งอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอจอมกระสาน จังหวัดพระวิหาร ประเทศกัมพูชา เดิมปราสาทเขาพระวิหารอยู่ในเขตการปกครองของประเทศไทย ขึ้นอยู่กับบ้านภูมิซรอล ต.เสาธงชัย อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษ

จุดเริ่มทางขึ้นซึ่งอยู่ฝั่งไทย

พื้นที่ที่ยังไม่เคลียร์ ขวามือของทางขึ้น

...ปราสาทเขาพระวิหารนั้น ก่อสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 16 หรือ ประมาณ พ.ศ. 1545 - 1593 ซึ่งเป็นสมัยของพระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 ทรงสร้าง และสถาปณาศรีศิขเรศวร อันหมายถึงที่ประทับของพระอิศวร ต่อมาได้ทำการก่อสร้างเพิ่มเติมอีกหลายรัชกาล จนเป็นปราสาทเขาพระวิหารในปัจจุบัน..

พื้นทางเดินขึ้นสู่ปราสาท

...ทางขึ้นไปสู่ปราสาท เขาพระวิหาร จะเริ่มต้นจากลาดเขาทางทิศเหนือ  แล้วจึง ทอดไปยังยอดทางทิศใต้ ทางเดินขึ้นไปยังศาสนสถานจะมี บันไดศิลาใหญ่ ทอดตัวขึ้นไป162 ขั้น บางขั้นก็สกัดลงบนภูเขาธรรมชาติ มองวิวสองข้างบันไดศิลาจะมีรูปพญานาคชูเศียร 7 เศียร หันหน้าไปทางทิศเหนือ และจะมีลำตัวเลื้อยอยู่บนราวบันได ซึ่งลักษณะศิลปแบบนี้ สันนิษฐานว่าเป็นศิลปขอมแบบ บาปวน

หัวพญานาค จะมีลำตัวเลื้อยอยู่บนราวบันไดทางขึ้น

สระน้ำรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีขนาดกว้าง 16.80 เมตร ยาว
37.80 เมตร กรุด้วยท่อนหินเป็นชั้น ๆ

สภาพชำรุดทรุดโทรมแต่เดิม

จารึก (เท่าที่หาจากบริเวณนั้น ไม่มีใครอ่านออก)

...ปราสาทเขาพระวิหาร ได้ถูกค้นพบโดยพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ เมื่อ ร.ศ. 118 (พ.ศ. 2442 หรือ ค.ศ.1899) พระองค์ได้จารึก ร.ศ. และพระนามไว้ที่บริเวณชะง่อนผาเป้ยตาดี (ชะง่อนผา) ว่า "118 สรรพสิทธิ"

ลานกว้างด้านบน

ซากปรักหักพังชั้นบนสุด

วิวใกล้ ๆ ชะง่อนผาด้านบน

...ถ้าเราย้อนไปฟังคำตัดสินของศาลโลก..

"..ศาลโลก หรือ ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (International Court of Justice)
ตั้งขึ้นโดยกฎบัตรสหประชาชาติเมื่อ พ.ศ. 2489 เพื่อเป็นองค์การสำคัญทางศาลของสหประชาชาติในการระงับข้อพิพาทที่เกิดขึ้นระหว่างประเทศสมาชิกด้วยกัน ตั้งอยู่ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ สืบต่อจากศาลประจำยุติธรรมระหว่างประเทศของสันนิบาตชาติ (Permanent Court of International Justice) ตามบทบัญญัติต่อท้ายกฎบัตรองค์การสหประชาชาติ มีอำนาจจำกัดเฉพาะการพิจารณาตัดสินคดีแพ่ง ที่เกิดขึ้นระหว่างประเทศสมาชิกขององค์การสหประชาชาติด้วยกัน ซึ่งประเทศคู่กรณียินยอมให้ศาลเป็นผู้พิจารณาตัดสินเท่านั้น นอกจากนี้ ยังมีหน้าที่ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับกรณีพิพาทต่าง ๆ ทางกฎหมายและสนธิสัญญาตามที่สมัชชาใหญ่คณะมนตรีความมั่นคง หรือองค์การชำนัญพิเศษแห่งองค์การสหประชาชาติร้องขอ.."

...หลังจากที่ได้ค้นพบปราสาทเขาพระวิหารเป็นเวลา 60 ปีต่อมา ประเทศกัมพูชา ซึ่งนำโดยสมเด็จเจ้านโรดมสีหนุ ได้ยื่นฟ้องต่อศาลโลก เพื่อเรียกร้องอำนาจอธิปไตยเหนือปราสาทเขาพระวิหารคืน มีการยื่นฟ้องทั้งหมดถึง 73 ครั้ง ต่อมาศาลโลกได้ตัดสินให้อธิปไตยเหนือปราสาทเขาพระวิหารเป็นของประเทศกัมพูชาด้วยคะแนน 9 ต่อ 3 เสียง เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2505 นับเป็นการเสียดินแดนครั้งสุดท้ายของประเทศไทย โดยบริเวณดังกล่าวมีเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่
...หลังจากที่ศาลโลกได้พิจารณาตัดสินข้อพิพาทในคดีปราสาทเขาพระวิหารระหว่างประเทศไทยกับประเทศกัมพูชา โดยผลสรุปก็คือศาลโลกตัดสินให้ปราสาทเขาพระวิหารเป็นของกัมพูชา ทำให้ไทยต้องเสียปราสาทเขาพระวิหารกลับคืนให้ประเทศกัมพูชา คณะรัฐมนตรีซึ่งในขณะนั้นมีจอมพลสฤษด์ ธนะรัตน์ เป็นนายกรัฐมนตรีได้ให้มีการขีดเส้นแบ่งเขตแดนใหม่ ที่ประเทศไทยจะต้องยกพื้นที่ให้ประเทศกัมพูชาจำนวน 150 ไร่ ตามคำตัดสินของศาลโลก โดยยึดสันปันน้ำเป็นตัวแบ่งเส้นเขตแดน

ผลการตัดสินของศาลโลก มีข้อกำหนด 3 ประการ คือ
   1. ให้คืนเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่
   2. ให้คืนวัตถุโบราณจำนวน 50 ชิ้น
   3. ให้ถอนทหารและตำรวจออกจากพื้นที่
...ซึ่งปัจจุบันคงเหลือแค่ฐานปฏิบัติการของกรมทหารพรานที่ 23 เท่านั้น ที่ตั้งอยู่บริเวณผามออีแดง ฝั่งประเทศไทย..

ฐานปฏิบัติการ ผามออีแดง

สถูปคู่

ภาพสลักนูนต่ำ ยังคงอยู่ฝั่งไทย

...เมื่อไม่นานมานี้มีรายงานข่าวว่า ทางประเทศกัมพูชาได้บรรลุข้อตกลงเซ็นต์สัญญาให้บริษัทเอกชนของประเทศญี่ปุ่น สร้างกระเช้าไฟฟ้า จากยอดเขาพนมฉัตร ลอยฟ้าสู่เขาพระวิหารเรียบร้อยแล้ว..

แผนที่บริเวณเขาพนมฉัตร (ภาพจาก Internet)

หมู่บ้านฝั่งประเทศกัมพูชา

...แต่จากที่ได้เคยเดินทางไปเมื่อไม่นานมานี้ก็ยังไม่แน่ใจว่ามีการเริ่มสร้างหรือยัง หรือดำเนินการไปถึงไหนแล้ว..

...จากเนื้อข่าวในข้างต้นกับท่าทีของไทย ส่วนตัวมองว่าการ "ไม่ยอม" หรือการคัดค้านถ้าเป็นไปในเชิงต้องการให้องค์ประกอบสำคัญทางประวัติศาสตร์ครบถ้วนนั้น ก็เห็นด้วย..เพราะมีหลาย ๆ ส่วนที่มีความเกี่ยวข้องกับปราสาทเขาพระวิหารยังคงอยู่ในเขตแดนไทย..แต่ถ้า "ยอม" หรือไม่คัดค้าน ก็จะเกิดส่วนดีกับตัวโบราณสถานนั้นโดยตรง เพราะเมื่อมีความสำคัญมากขึ้น หวังว่าการดูแลจากรัฐบาลกัมพูชาผู้เป็นเจ้าของ(ปัจจุบัน)ก็คงจะเพิ่มขึ้น และดีขึ้น..

...แต่สิ่งที่ขาดก็คือ การหารือกันระหว่างทั้งสองประเทศในระดับสูงหรือระดับรัฐบาลต่อรัฐบาล ถ้ามีการหารือร่วมกันเพื่อวางแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยว การอนุรักษ์ การควบคุมดูแลรักษาร่วมกันได้ก็ดี..เพราะปัจจุบันมีความเสื่อมโทรมลงไปเยอะ การดูแลความสะอาดก็ไม่ดีพอ น่าเสียดายที่มีการปล่อยให้นำรถยนต์ขึ้นไปได้ นำสินค้าขึ้นไปขายตามรายทาง ขยะหรือสิ่งปฏิกูลอื่น ๆ ก็มีให้เห็นเกลื่อนกลาด..จากสภาพที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน เข้าใจว่าทางการของกัมพูชาก็คงไม่ได้เข้ามาดูแลอย่างใกล้ชิดเท่าใดนัก..

...น่าเสียดายที่โบราณสถานที่สำคัญของโลกแห่งหนึ่ง ต้องมาอยู่ท่ามกลางความขัดแย้งกัน..ทั้งในความเห็นและดินแดน..

ภาพเพิ่มเติม