"บริเวณที่เห็นเป็นรอยคือบริเวณที่น้ำท่วมสูงที่สุด" หนึ่งชี้ให้ดูร่องรอยของปริมาณน้ำในหน้าฝนที่ผ่านมา

  "ผมชอบบริเวณนี้มากเพราะว่าภาพของชาวบ้านที่อยู่เรือแพ มีม่านหมอกปกคลุมในยามเช้า" หนึ่งบอกถึงความรู้สึกของเขาที่มีต่อภาพเบื้องหน้า

  "เราน่าจะมาดูยามพลบค่ำที่ชาวบ้านจุดตะเกียง บนผืนน้ำที่จะเปลี่ยนไปเป็นพลังงานไฟฟ้า มันอาจจะเป็นอีกภาพหนึ่งก็ได้ที่ให้ความรู้สึกอีกด้านหนึ่ง" ผมเสนอมุมมองอีกมุมมอง

  "ใช่ ภาพบริเวณเดียวกันหากต่างมุมมอง ความเจ็บปวดย่อมซุกซ่อนในความงดงามที่ปรากฎย่อมจะแตกต่างกัน" หนึ่งเข้าใจสิ่งที่ผมพูดออกไป

มนุษย์ย่อมมีมุมมองที่แตกต่างกันไป แต่จำเป็นที่จะต้องมองในจุดที่แตกต่างกัน บางครั้งเราคิดว่าเราใหญ่โตเสียเต็มประดา หากมามองอีกจุดหนึ่งเราเกือบจะเล็กเพียงเศษธุลี ไม่มีอะไรเลย

หนึ่งขับรถมาจอดที่ตลาดสังขละบุรีเพื่อที่จะซื้อเสบียง ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นอาหารแห้งเก็บไว้ได้นานวัน  ที่นั่น "ปอย" เด็กหนุ่มในหมู่บ้านมาคอยรับ ความอบอุ่นจากแสงแดดจางหายไปแต่ความอบอุ่นในจิตใจกลับทวีขึ้น

   "เอารถเข้าไปได้ไหม"

   "สบายครับพี่ น้ำไม่มากและไม่เชี่ยว" ปอยตอบพร้อมกับรอยยิ้ม

  เมื่อซื้อข้าวสารอาหารแห้งและของสดที่จะทำกินมื้อเย็นเสร็จเรียบร้อย หนึ่งพร้อมเพื่อนรู้ใจก้ย้อนกลับเส้นทางเดิมเพื่อที่จะเข้าไปในหมู่บ้าน ที่นั่นมีเรื่องราวที่บริสุทธิ์มีความรักความอบอุ่น วิถีชีวิตของเผ่าพันธุ์ที่อยู่ร่วมกันมากับผืนป่า คนที่รู้คุณค่าของป่าอย่างแท้จริง เด้กน้อยเล่นน้ำในลำธาร ภาพต่างๆรอคอยเราอยู่ที่หมู่บ้าน

หนึ่ง เลี้ยวรถเข้าสู่ถนนสายที่ทอดเข้าไปในผืนป่า ความเยือกเย็นของอากาศที่ห่อหุ้มรอบตัวทำให้เราอบอุ่นใจ นานแล้วที่เราห่างหายไปจากสภาพเช่นนี้

  รถไต่ระดับความสูงเข้าไปเรื่อยๆ หนึ่งขับด้วยความระมัดระวัง เพราะถ้าพลาดเราคงจะไปไม่ถึงหมู่บ้าน ปอยเด้กหนุ่มจากหมู่บ้านบอกเราว่าเมื่อวันก่อนมีรถตกลงไปข้างทางกว่าจะนำกลับขึ้นมาได้ต้องใช้เวลาหลายวัน เราไม่อยากจะเป็นอย่างนั้นแต่ไม่กังวลเพราะเราเชื่อในตัวและจิตใจของเพื่อน

  เมื่อมีเส้นทางขึ้นสูงย่อมมีเส้นทางลงต่ำ

  หนึ่ง ลัดเลาะลงเรื่อยๆได้ยินเสียงน้ำไหลและมองเห็นสายน้ำอยู่เบื้องหน้า อีกไม่ช้าเราจะถึงหมู่บ้าน เมื่อผ่านสายน้ำที่ในเวลานี้ไหลเอื่อยๆไม่รุนแรงเหมือนหน้าฝน ระดับน้ำก็ต่ำจนสามารถขับรถผ่านไปได้

  ปอย ให้เราหยุดที่บ้านเขาก่อนและเขาจะตามเราไปที่พัก เวลานี้ทั้งหมู่บ้านเงียบสงบ มีเพียงเสียงสายลม สายน้ำและแมลงกลางคืนขับกล่อม

กลางคืนที่นี่ไม่มีแสงสว่างจากไฟฟ้า มีเพียงแสงของดวงจันทร์และดวงดาวพร้อมฝูงหิ่งห้อย

เปลวไฟจากกองไฟเพียงพอแล้วสำหรับความสว่างรอบกาย เพราะจิตใจพวกเขามีความสว่างอยู่เต็มเปี่ยม

   นกแห่งพงไพรปลุกฝูงนกในหัวใจให้ลุกตื่น

   แสงแห่งเช้าวันใหม่ปลุกหมู่บ้านให้มีชีวิตอีกครั้งหนึ่ง

    เช้านี้ผมเดินไปในหมู่บ้านเจอไม้ใหญ่ต้นหนึ่งไม่ไผ่ค้ำกิ่งก้านนับสิบๆลำเรียงรายรอบต้น ผมเก็บความสงสัยเอาไว้เพื่อที่จะไปถามผู้เฒ่าแห่งชนเผ่า

   "เป็นพิธีสะเดาะเคราะห์ จะจัดขึ้นปีละหนึ่งครั้งในช่วงงานบุญวันสงกรานต์

  "ไม้ไผ่ที่จะนำไปค้ำต้นไม้ใหญ่ในหมู่บ้านนั้นจะต้องยาวกว่าความสูงของตัวเองไปช่วยพยุงกิ่งที่อ่อนแอ เพราะเชื่อว่าคนที่นำไม้ไปค้ำจะแข็งแรงเหมือนไม้ค้ำและหากเมื่อใดที่อ่อนแอลงก็จะมีคนที่แข็งแรงกว่ามาช่วยเหลือ"

  "หลังจากที่นำไม้ไปค้ำเสร็จแล้วจะต้องนำกระบอกไม้ไผ่มาใส่น้ำแล้ววางไว้ใต้โคนต้นไม้ใหญ่ในหมู่บ้าน เพราะจะทำให้ชีวิตร่มเย็นเป็นสุข และนำดอกไม้กับเทียนปักไว้ที่โคนต้นเพื่อสักการะบูชา"

  เมื่อเสร็จพิธี น้ำในกระบอกไม้ไผ่ก้จะถูกเทลงไปล้างโคนต้น

  ผู้เฒ่าเล่าเรื่องความเชื่อต่างๆให้รับฟัง

  หลังจากที่อิ่มท้องและสัญญาว่าคืนนี้จะมาพูดคุยด้วย ผมเดินกลับกระท่อมริมลำธารมองดูรอบตัวเห้นไม้ใหญ่ยืนตระหง่าน ทำให้นึกว่าทำไมเราไม่มีต้นไม้ประจำตัวเหมือนเด็ในหมู่บ้าน

   เด็กที่นี่เมื่อเกิดมา ผู้นำครอบครัวจะนำรกของเด็กเข้าไปในป่าเพื่อจะนำไปแขวนไว้บนต้นไม้ใหญ่ เขาจะเลือกต้นที่ยืนตระหง่านมีลูกดกซึ่งจะเป็นไม้ขนาดใหญ่กว่าเสาบ้าน

   เขาเชื่อว่าเมื่อเอารกของเด็กไปแขวนไว้ที่ต้นไม้แล้วเท่ากับว่าเขาฝากชีวิตของเด้กคนนั้นไว้กับไม้ต้นนั้น เพื่อให้ต้นไม้คุ้มครองและช่วยให้เด็กมีบุคลิกลักษณะสง่างาม ต้นไม้จึงถือว่าเป็นต้นไม้ที่คุ้มครองชะตาชีวิตของเด็กไว้ ใครจะมาตัดทิ้งไม่ได้ หากมีรใครมาตัดทิ้งโดยไม่ทราบความเป็นมา จะต้องทำพิธีขอขมาต้นไม้ มิฉะนั้นเด้กที่เป็นเจ้าของต้นไม้จะมีชีวิตที่มีแต่โรคภัย เนื่องจากขาดผู้คุ้มครอง

  นั่นไม่ใช่ความเชื่อที่งมงายแต่เป็นภูมิปัญญาของชนเผ่าที่จะรักษาผืนป่าเอาไว้ เพราะจะทำให้ชาวบ้านทุกคนในหมู่บ้านมีต้นไม้ประจำตัวอย่างน้อย 1 ต้น ที่จะต้องปกปักรักษาเป็นต้นไม้แห่งชีวิตของเขา ความผูกพันของกะเหรี่ยงกับต้นไม้เริ่มตั้งแต่แรกเกิดและเป็นส่วนช่วยให้เขาเข้าใจว่าผืนป่าจะอยู่รอดได้เพราะพวกเขา

  คนเมืองน่าจะมีต้นไม้ประจำชีวิตอย่างน้อยคนละต้น ผืนป่าจะได้ไม่ถูกทำลายอย่างที่เป็นอยู่