สุภาษิตอีสานใต้ในชีวิตประจำวัน

สวัสดีครับท่านผู้อ่านทุกท่าน  มาอยู่กรุงเทพเมืองฟ้าอมรตั้งนานคิดถึงอีสานใต้จังเลย  วันนี้ผมขอเสนอสุภาษิตภาษาเขมรอีสานใต้ในชีวิตประจำวัน  ก็แล้วกัน  จะได้หายคิดถึงบ้านเมือนผม

ตุก จอล เวีย จ๊ะฮฺ  ปะเรอ นะฮฺ เวีย ทะไมย์

ทิ้งไว้มันเก่า  ใช้มากมันใหม่
หมายถึง มีวิชาความรู้  ถ้าไม่ใช้จะหลงลืมหรือล้าสมัย  แต่ถ้าใช้อยู่เสมอจะทำให้ความรู้นั้น  พัฒนาขึ้นเรื่อยๆ 

บาดได  คะนองได

ฝ่ามือเป็นหลังมือ
หมายถึง  คำพูดหรือการกระทำที่ตรงข้ามกับความจริง

จัญ บาน จี เปรี๊ะฮ์  ชะ เนียะฮ์ บาน จี เมียร

แพ้ได้เป็นพระ  ชนะได้เป็นมาร
หมายถึง  ถ้าแพ้แล้วรับสภาพได้   จิตใจก็สุขสงบได้เป็นเหมือนพระ  ส่วนคนที่คิดว่าตนเองจะต้องเป็นผู้ชนะอยู่เสมอ  จิตใจย่อมไม่สุขสงบ  หาความสุขไม่ได้

กะเดา สี เรี๊ยะฮ์  ตระเจียก สี จะโรว.
ร้อนกินตื้น  เย็นกินลึก
หมายถึง คนนิ่งๆ เงียบๆ จะมีความคิดที่ละเอียดอ่อน ลึกซึ้งกว่าคนที่เอะอะโวยวายซึ่งภายในกลวงไม่มีอะไร   คนที่โวยวายแบบนี้ไม่น่ากลัว   แต่คนที่ไม่ค่อยพูดเป็นคนที่มีความคิดเฉียบแหลมสามารถมองการไกล  คนแบบนี้น่ากลัวกว่า

ตึก ทะเลีย เลียง เซาะฮ์    ตึก ละอ็อกฮ์ เลียง เจิง
น้ำใสไว้ล้างผม  น้ำขุ่นไว้ล้างเท้า
หมายถึง  คนทุกคนย่อมมีคุณค่าหรือมีประโยชน์  ถ้ารู้จักเลือกใช้คนให้เหมาะสมกับงาน

สลัญ สะเร็ย กะเล็ย วิชา
รักผู้หญิง  ความรู้สั้น
หมายถึง  คนวัยเรียนถ้าหากรักผู้หญิงแล้ว  จะทำให้จิตใจหมกมุ่น  คิดถึงแต่สาว ไม่สนใจหาวิชาความรู้  ย่อมทำให้ความรู้น้อย  ฉะนั้นเมื่อมีโอกาสเรียนแล้ว  ควรตั้งใจเรียนให้ถึงที่สุด  เมื่อเรียนจบแล้วค่อยรักสาวทีหลัง

ลออ แต มุก ตุก เจิ๊ต มิน บาน
สวยแต่หน้า  ไว้ใจไม่ได้
หมายถึง  ลักษณะภายนอกดูดี  แต่ใจคิดร้าย  คล้ายๆ กับสุภาษิตไทยที่ว่า  หน้าเนื้อใจเสือ

สะอ๊อบ กำออย บัญญ์   สลัญ กำออย กะเจ็ย
เกลียด อย่าเพิ่งยิง   รักอย่าเพิ่งให้ยืม
หมายถึง อย่าทำอะไรด้วยอารมณ์หรือความรู้สึก เพราะอาจทำให้เกิดความผิดพลาดหรือเสียหายได้  ควรพิจารณาไตร่ตรองให้รอบคอบก่อน  แล้วค่อยตัดสินใจ

สลัญ พะแล ออย ปะแก กวล
รักผล ให้ดูแลรักษาโคน
หมายถึง ถ้าต้องการสิ่งใดต้องดูแลรักษา ทำสิ่งนั้นอย่างดี  ต้นไม้กว่าจะออกผลได้ โคนต้นต้องอุดมสมบูรณ์

*** Bibliography

Chandler, David. Facing the Cambodia Past. Chiang Mai : Silkworm Book, 1996

Khmer Proverbs : way of life and wordviews of khmer people. A thesis dogtor of philosophy, Silpakorn University. 2005