วันอาทิตย์ ๑๙ ตุลาคม

เราตื่นขึ้นมาพร้อมกับเสียงเพลงจีน และรอยยิ้มของอาดี ขณะที่ท้องฟ้าใกล้สาง หมอกบางเบามองเห็นเป็นสีฟ้าคราม เรือจอดนิ่งริมเนินทรายฝั่งพม่า ขณะกัปตันเรือเปิดสัญญาณเตือนแม่เต่าทั้งหมดที่ขึ้นไปวางไข่บนฝั่งให้กลับลงเรือเพื่อออกเดินทางต่อ

                เสียงเพลงจีนที่ฉันคุ้นเคยแว่วดังจากลำโพงในยามเช้าอันสดชื่น “เทียนมี่มี่” ฉันร้องบอกอาดี เขามองฉันด้วยรอยยิ้มและพยักหน้า

“เทียนมี่มี่” เขาย้ำ “ใช่แล้ว เพลงนี้แหละ” ดูเหมือนเขาต้องการพูดเช่นนั้น เพราะเมื่อคืน เราถามเขาว่า รู้จักเพลงนี้ไหม จากนั้นฉันจึงเริ่มร้องเพลงนี้ให้เขาฟังอย่างกระพร่องกระแพร่ง และแล้วเขาก็จำได้ เราจึงเริ่มร้องเพลงคลอกันไปอย่างอารมณ์ดี

เรือยังคงล่องขึ้นไปตามลำน้ำโขง ตลอดสองฟากฝั่งเป็นป่าเขา มีหาดทรายทอดยาวเป็นช่วงๆ เกาะแก่งมะหินมะผาตั้งวางกระจัดกระจาย ฉันไม่รู้ว่าเราผ่านค่ำคืนมาได้อย่างไร คงเหมือนกับทุกค่ำคืนที่ฉันไม่รู้ว่าเราจะสามารถผ่านไปถึงเช้าของวันใหม่ได้อย่างไร

อากาศยามเช้าเย็นเยือก ทว่ากลับอบอุ่นและหอมหวานสำหรับฉัน ภาพของยามเช้ายังสดใหม่ สายหมอกเรี่ยลอยปกคลุมเทือกเขาเบาบาง หินผางดงามด้วยน้ำค้างจากค่ำคืน ต้นไม้ใบหญ้าสดชื่นและเขียวขจี

             ขณะสายฝนพร่างพรายลงมา ท้องฟ้าเพิ่มความหม่นมัว หมอกยิ่งหนาหนัก สายน้ำยังคงเคลื่อนไหลโอบอุ้มขอนไม้ลอยคว้าง ฉันรู้สึกเป็นอิสระอย่างแปลกประหลาด ราวเหินลอยอยู่ในฟ้ากว้าง เป็นความรู้สึกอันอิสระที่สามารถกู่ร้อง ตบปากเหมือนชนเผ่าอินเดียนแดงอย่างที่เราชอบเล่นกันอยู่เสมอ ทำให้ฉันรู้สึกว่าตัวเองกลับกลายเป็นเด็กหนุ่มอีกครั้ง เหมือนเมื่อคราวหัดโบกรถเที่ยวเป็นครั้งแรก พเนจรไปทั่วเทือกเขาราวกับสายลมหนาว

หรือว่านี่คือความอิสระอย่างจริงแท้

หลังบะหมี่เช้า กัปตันจอดเรือให้ลูกเรือออกเดินสำรวจพื้นที่ บางคนหามุมถ่ายรูป ในขณะที่อีกบางคนหามุมถ่ายที่อยู่ลึกลับเกินสายตาผู้คนจะมองเห็น

พื้นที่บริเวณนี้เป็นโขดหิน มีเนินหาดทรายขาวสะอาด และกำลังถูกประทับด้วยรอยเท้าหลายสิบคู่ เป็นรอยเท้าอันแปลกแยกแตกต่างไปจากรอยเท้าแห่งธรรมชาติ ทว่ามันเป็นสิ่งเดียวที่พวกเราฉกฉวยเอาจากธรรมชาติได้ ในนามของนักเดินทาง

ฉันพยายามเก็บภาพในอีกรูปแบบหนึ่ง ภาพที่ไม่มีกล้องถ่ายรูปใด หรือแม้แต่ถ้อยคำใดสามารถบันทึกเก็บไว้ได้ ทว่าเป็นความงามที่สามารถสัมผัสได้ด้วยหัวใจ

เรือเดินทางต่อไป บนฝั่งพม่าเป็นด่านสบเหลย มีท่าเทียบเรือและผนังกั้นน้ำเป็นกำแพงสูง บนแผ่นดินพม่าไม่ค่อยมีไม้ใหญ่มากนัก ส่วนมากเป็นป่าไผ่ ป่าไม้ซาง ขณะที่ทางฝั่งลาวยังพบเห็นต้นไม้ใหญ่เป็นบางช่วง สลับไร่ข้าวบนสันดอย

อากาศอบอุ่นขึ้นเรื่อยๆ เมื่อแสงแดดเผยความร้อนแรง เรือเข้าเทียบฝั่งที่ด่านสุดท้ายของลาว รองกัปตันเรือเอาพาสปอร์ตของพวกเราขึ้นไปประทับตราออกที่ด่านลาว 

หลังอาหารกลางวัน เรือเข้าเทียบริมฝั่งอีกหนใต้ต้นไม้ใหญ่แตกกิ่งก้านสาขาสะพรั่งงาม แม่น้ำสายเล็กๆ ไหลขวางกั้นแบ่งแยกดินแดนจีน – ลาว ฉันขึ้นไปเก็บภาพสามเหลี่ยมปากแม่น้ำที่แบ่งแยกสามแผ่นดินออกจากกัน คือพม่า – ลาว – จีน พาสปอร์ตของเราถูกนำขึ้นไปประทับที่จุดผ่านแดนอีกครั้ง

“แค่แม่น้ำสายเล็กๆ ก็แบ่งแยกประเทศได้” เพื่อนที่มาด้วยกันเอ่ยขึ้น

จริงสินะ ใครกันเป็นผู้กำหนดว่านี่คือดินแดนของประเทศหนึ่ง และนั่นคือดินแดนอีกประเทศหนึ่ง หลายครั้งหลายคราด้วยกัน ฉันนึกสงสัย ด้วยไม่อาจทำความเข้าใจว่า เหตุใดมนุษย์จึงชอบแบ่งแยกสิ่งต่างๆ ออกจากกัน แบ่งแยกเป็นแผ่นดิน แบ่งแยกเป็นประเทศ และทำสงครามเพื่อแย่งชิงผืนแผ่นดินที่ไม่เคยปรารถนาการแบ่งแยก เพียงแค่สายน้ำเล็กๆ กลับแบ่งแยกประเทศออกจากกัน

ทว่ากับผู้คนที่อาศัยอยู่ในดินแดนเหล่านี้ จะมีใครบ้างไหม? ที่อาจแบ่งแยกพวกเขาออกจากกันได้ ฉันได้แต่สงสัย

เรือเราล่องผ่านเข้ามาในแผ่นดินจีน ทิ้งแผ่นดินลาวไว้เบื้องหลัง ทัศนียภาพสองฟากฝั่งไม่มีความแตกต่างกันเลย บ้านเรือนของผู้คนเริ่มปรากฏขึ้นตามไหล่เขา ไร่ข้าว ข้าวโพด และป่าไผ่สลับกับสวนยางพาราเป็นชั้นเป็นเชิงลดหลั่นลงมาตั้งแต่ยอดดอยถึงตีนดอย

เรามาถึงท่าเรือกวนเหลยเมื่อบ่ายมากแล้ว เรือเข้าเทียบท่า เจ้าหน้าที่ประจำด่านลงมาตรวจนับคน เพื่อทำการตรวจโรค จากนั้นเราต้องขึ้นไปลงบันทึกผ่านแดนเพื่อตรวจสอบวีซ่าและพาสปอร์ตที่ด่านทีละคน

ออกจากท่าเรือกวนเหลย สายลมเย็นพัดเข้ามาแทนที่ความร้อนอ้าวของแผ่นดิน ไอเย็นจากแม่น้ำและป่าเขา ความหวานชื่นจากรอยยิ้มและสองแขนหยิบยื่นไมตรีจากสาวจีนริมฝั่งน้ำ เป็นอีกครั้งหนึ่งที่ฉันรู้สึกได้ถึงกลิ่นไออันอิสระล่องลอยอยู่รอบข้าง ความอิสระและเสรี

อากาศชื้นเย็นยะเยือก แสงสีทองของยามเย็นประดับประดาหมู่เมฆงามเหนือสันเขา แสงสีสุดท้ายขับกล่อมให้ยามเย็นคลายจากความอ่อนล้า  ผ่อนคลายสงบยิ่ง ค่ำคืนมาเยือนอย่างเชือนช้า

เรือมาถึงกาลันป้า ตอนสองทุ่ม อีกไม่ไกลนักจะถึงเมืองเชียงรุ่ง คืนนี้เราจะจอดนอนที่นี่ เพื่อให้คนเรือได้เข้าไปเที่ยวในหมู่บ้าน เรือจะออกเดินทางอีกครั้งในตอนเช้าของวันรุ่งขึ้น

กาลันป้าหรือเมืองฮำ เป็นเมืองของชาวไทลื้ออีกแห่งหนึ่งที่ยังคงสถาปัตยกรรมบ้านเรือนตามแบบไทลื้อเอาไว้ เป็นเมืองซึ่งรัฐบาลจีนประกาศให้เป็นเขตอุทยานวัฒนธรรมของชนชาติไทลื้อ ออกกฎห้ามก่อสร้างหรือดัดแปลงบ้านเรือนใดใด ที่ไม่ใช่โครงสร้างทางสถาปัตยกรรมของไทลื้อ เพื่ออนุรักษ์ให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมของเมือง

หากทว่าด้วยหูตาที่ถูกลดศักยภาพลงในค่ำคืน เราจึงไม่สามารถเก็บภาพอะไรได้มากนัก เราพากันเดินวนไปในตลาดแถบย่านบันเทิง มีร้านอาหารเล็กๆ มากมายเปิดเป็นร้านคาราโอเกะ มีทั้งเพลงจีน เพลงไทลื้อ และเพลงไทยร่วมสมัย โต๊ะสนุกส์ที่เปิดอยู่ทุกหัวมุมถนน ร้านค้า ซุปเปอร์มาเก็ต ร้านขายอาหารริมทาง รถเข็นขายของปิ้งย่าง และผู้คนของเมืองในชุดอันทันสมัย เณรน้อยขี่จักรยานไปตามถนนสายมืดหม่น และเณรบางรูปควบรถเครื่องผ่านไปด้วยความเร็วสูง ค่ำคืนแห่งกาลันป้าถูกโอบกอดด้วยบรรยากาศเช่นนี้

จันทร์ที่ ๒๐ ตุลาคม

ฉันตื่นขึ้นมาแต่เช้า ฝนโปรยสายลงมาให้ชุ่มชื่นหัวใจ สายหมอกล่องลอยโอบคลุมไปทั่วทั้งขุนเขา หาดหินริมฝั่งและร่องรอยการหมุนวนบนผิวน้ำที่ล่องไหลไม่สิ้นสุด

                          ฉันตื่นขึ้นมาแต่เช้า

                          มองเห็นสายหมอกล่องไหลจากภูเขา

                          เขียวงาม

                เรือเราออกเดินทางอีกครั้ง ลูกเรือทั้งหมดรวมอยู่หน้าหม้อต้มบะหมี่ สายลมหอบไอเย็นสดชื่นของแม่น้ำเข้ามาจนรู้สึกหนาวยะเยือก คนหาปลาลอยเรืออยู่ริมฝั่ง เราใกล้เขตเมืองเชียงรุ่งเข้ามาทุกขณะ มองเห็นกระเช้าลอยฟ้าข้ามลำน้ำโขงอยู่เบื้องหน้า ทุกคนตื่นตาตื่นใจกันใหญ่ พวกเราถูกเตือนให้นั่งลง ขณะที่ลูกเรือตรวจเข้มและใส่ชุดชูชีพเตรียมพร้อม ช่วงตอนหนึ่งท้องเรือครูดไปกับหาดหินใต้พื้นน้ำ แม่น้ำในบริเวณนี้ค่อนข้างตื้นเขิน สะพานแขวนเมืองเชียงรุ่งทอดขวางอยู่เบื้องหน้า ใกล้เข้ามา ใกล้เข้ามา แผ่นดินที่ฝันถึงการมาเยือน

                เรากำลังจะออกไปเดินเล่นในเมือง วันพรุ่งนี้ฉันจะเขียนถึงพี่สาวอีก

                                                                                                         ด้วยความคิดถึง

                                                                                                                น้องชาย