ลอยไปกับสายน้ำ     

       ภาพ Snake Charmer  โดย Henri Rousseau

เพียงแค่สัมผัสสายลมหนาวแห่งรุ่งสางที่พัดผ่านเข้ามาทางหน้าต่าง  กลิ่นอายของลมหนาวหอบโชยเข้ามาอบอวล ทำให้ห้องเย็นเยียบ ปลุกให้ฉันตื่นขึ้นมาจากการหลับไหล เสียงไก่ขันแว่วมาจากความมืด เสียงระฆังกังวานมาจากโบสถ์ วันใหม่กำลังมาเยือนอย่างเชือนช้า การเดินทางของฉันกำลังจะเริ่มต้นอีกครั้ง

ท่าเทียบเรือเชียงแสนส่องสะท้อนอยู่ในแสงแดดยามบ่าย ขณะที่สัมภาระของพวกเราถูกขนลงไปไว้ในเรือสินค้าจีน อีกไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้า เราจะพ้นผ่านเขตแดนของประเทศไทย มุ่งหน้าขึ้นไปตามลำน้ำโขง ผ่านประเทศลาว พม่าจนถึงเชียงรุ่งในมณฑลยูนนานของประเทศจีน นั่นคือจุดมุ่งหมายของลูกเรือทุกคน ทั้งทีมเสือภูเขาสามแผ่นดิน ไทย – จีน - ลาว และบรรดากองเชียร์ อันหมายรวมถึงฉันและเพื่อนอีกหนึ่งคน

           ภาพของแม่น้ำและป่าเขาสองฟากฝั่งค่อยๆ เผยตัวและแผ่กว้างราวกับไม่มีที่สิ้นสุด เป็นภาพซ้อนที่เคลื่อนผ่านเข้ามาทุกขณะ ภาพแม่น้ำสวยงาม ภาพเกาะแก่งและโขดหิน หาดทรายขาวเนียนวางตัวเองอยู่ตามฝั่งน้ำ ภาพชีวิตของผู้คนแห่งฤดูกาลการเก็บเกี่ยวพืชพันธุ์ในไร่ตามเนินเขา และชาวประมงตามริมฝั่งน้ำ 

          จากยามวันแปรเปลี่ยนเป็นค่ำคืน จากยามวิกาลคืบคลานสู่รุ่งเช้า ภาพแม่น้ำโขงยังเผยตัวและแปรเปลี่ยน สีสันทุกห้วงโมงยาม สดกระจ่างในแสงแดดยามกลางวัน หม่นมัวในยามเย็น สวยงามในยามค่ำคืน และถือกำเนิดขึ้นอีกครั้งเมื่อยามรุ่งสางมาเยือน ชีวิตของเราก็ไม่แตกต่างกัน แปรเปลี่ยนสีสัน เคลื่อนคล้อยไหลลอยดุจเดียวกับกระแสน้ำ

          จากชายแดนไทย คณะเดินทางของเราผ่านพรมแดนลาวทางเมืองมอม ท่าเรือสบเหลยของพม่า จนมาถึงบริเวณรอยต่อของสามแผ่นดิน จีน ลาว พม่า โดยมีแม่น้ำลาไหลแบ่งแยกพรมแดนลาวและจีน ซึ่งแม่น้ำลาไหลมารวมกับแม่น้ำโขง

ไม่น่าเชื่อเลยว่า แม้แต่แม่น้ำสายเล็กๆ สายนี้ยังสามารถแบ่งแยกประเทศออกจากกันได้ แบ่งแยกผู้คนที่เคยไปมาหาสู่กัน แบ่งแยกครอบครัวและพ่อแม่พี่น้องให้พลัดพรากจากกัน ไม่ว่าจะเป็นแม่น้ำโขงซึ่งแบ่งแยกแนวพรมแดนไทย-ลาว กำแพงเบอร์ลินที่เคยแบ่งแยกเยอรมันเป็นตะวันตกกับตะวันออก เขตแดนอีกกี่เขตแดนที่แบ่งแยกเวียดนาม เกาหลี และอีกนานาประเทศที่ไม่อาจอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวกันได้เหมือนเก่า

คงจะมีสักวันหนึ่งหรอก ที่แม่น้ำหลายร้อยสาย และพรมแดนทุกๆ เส้นอาจถูกพังทลายลงเช่นเดียวกับกำแพงเบอร์ลิน เพื่อที่ญาติมิตรจะได้กลับมาอยู่รวมกันอีกครั้งหนึ่งและสานสายสัมพันธ์ต่อกันได้อย่างอิสระ ประเทศแต่ละประเทศจะกลับกลายเป็นประเทศเดียวกัน เป็นประเทศที่มีมนุษย์อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ปราศจากซึ่งการแบ่งแยก ปราศจากซึ่งสงครามการฆ่าฟัน ฉันได้แต่หวังว่าคงจะมีสักวันหนึ่งนั้น

เรายังคงเดินทางเลื้อยลึกเข้าสู่มณฑลยูนนานของจีนไปทุกขณะ เรือสินค้าจีนหลายลำล่องผ่านลงไปยังท่าเรือเชียงแสน บรรทุกสินค้าเต็มอัตรา ใบพัดเรือตีฟองก่อให้เกิดเกลียวคลื่นน้ำขนาดยักษ์ถาโถมเข้าใส่กันและกัน ก่อนม้วนตัวเข้าสาดซัดโขดหินตลิ่งทรายทั้งสองฟากฝั่ง เสียงเครื่องยนต์คำรามสะท้อนก้องไปทั้งแผ่นน้ำ และค่อยๆ กลืนหายไปในป่าเขา กลืนหายไปในมวลหมู่ไม้ กลืนหายเข้าสู่ธรรมชาติที่เปิดอ้อมแขนอยู่ตลอดเวลา เพื่อรอสวมกอดและดื่มซับทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดจากน้ำมือของผู้คนตัวจ้อย เช่นเดียวกับแม่ที่คอยปลอบประโลมเจ้าเด็กตัวน้อยที่วิ่งร้องไห้กลับมาบ้าน หัวใจของเธอก็ไม่แตกต่างกัน

          เมื่อเข้าสู่ประเทศจีนได้ไม่นาน ทิวทัศน์สองฟากฝั่งเริ่มแปรเปลี่ยนจากไร่ข้าว ข้าวโพดและป่าไผ่ เป็นสวนยางพารา ตามเนินไหล่เขา จากพื้นล่างไล่สูงขึ้นไปเรื่อยๆ จากเนินเขาหนึ่งไต่สู่อีกเนินเขาหนึ่ง ถูกปกคลุมไปด้วยยางพาราแผ่กว้างราวกับไร้ที่สิ้นสุด  รัฐบาลจีนคงให้การสนับสนุนและส่งเสริมการปลูกยางพาราไม่ต่างไปจากรัฐบาลในประเทศของเรา

          บ่ายคล้อยลงแล้ว เมื่อเรามาถึงท่าเรือกวนเหลย พวกเราเข้ารับการตรวจโรคและตรวจดูวีซ่ากับพลาสปอร์ต ก่อนออกเดินทางต่อมาถึงกาลันป้าตอนประมาณสองทุ่ม  

          กาลันป้าเป็นหมู่บ้านชาวไทลื้อแห่งแรกที่พวกเราได้เข้าไปสัมผัส แต่ด้วยความมืดของค่ำคืน เราจึงไม่สามารถสัมผัสกับวิถีชีวิตของคนที่นี่ได้มากนัก นอกจากภาพที่แลเห็นเพียงเท่านั้น ชีวิตของผู้คนที่นี่ก็ยังคงดำเนินต่อไปไม่ว่าจะมีเรา หรือไม่มีเรา ทุกชีวิตราวกับอยู่เป็นเอกเทศต่อกัน

          เราออกเดินทางแต่เช้ามุ่งหน้าสู่เชียงรุ่ง เพียงไม่นานนัก ภาพของเมืองเผยตัวตนอยู่ในม่านหมอกรางเลือน กระเช้าลอยฟ้าข้ามลำน้ำโขงที่เคลื่อนไหลไปตามรางเหล็ก ภาพของสะพานเมืองเชียงรุ่ง ภาพของการดูดทรายริมฝั่งน้ำ ภาพเรือขนสินค้า เกษตรริมฝั่งโขง และภาพของผู้คนที่เคลื่อนไหลไปมาอย่างมีชีวิตชีวาของเมืองเชียงรุ่ง

          ไม่น่าเชื่อเลยว่า ห่างไกลจากเมืองที่เราเคยอยู่ ที่นี่ยังมีผู้คนซึ่งมีชีวิตอยู่เช่นเดียวกับเรา.

พิมพ์ครั้งแรก แม่โขงโพสต์ ฉบับ 4 มรดกโลกเชียงแสน