๕.คึดฮอด

   "เที่ยวทางบ่สุดส่น   อย่าถอยหลังให้เขาเหยียบ   ตายขอตายหน่าพู่น   เขาจั่งย่องว่าหาญ"  คำโปรยหน้าแรกของคึดฮอด  หนังสือเล่มแรกของกลุ่มวรรณกรรมลำน้ำมูล  ปราโมช   ปราโมทย์บรรณาธิการ

    ถอดความว่า..ในการเดินทางนั้นต้องก้าวไปให้ถึงเป้าหมาย   อย่าได้ถอยหลังกลับไปยังที่จากมา   ตายขอให้ตายข้างหน้าโน้น   ผู้คนจึงจะย่องย่องว่ากล้าหาญ"

    ผมเทียวมาเทียวไปที่โรงเรียนทรายมูลวิทยา อำเภอทรายมูล   (บ้านเกิดของคำพูน  บุญทวี   นักเขียนอีสานคนแรกที่ได้รับรางวัลซีไรท์จากนวนิยายลูกอีสาน)ซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโสกขุมปูนประมาณ ๑๐ กว่ากิโลเมตรด้วยจักรยานแก่นหล่อน(สำนวนของสัญญลักษณ์  ดอนศรี)  อย่างที่เขียนไว้ในตอนที่แล้วว่าผมได้รับมอบหมายจากฟอน  ฝ้าฟางให้เป็นผู้ประสานงานของกลุ่ม

    ด้วยเพราะสาเหตุที่เรียนจบช้ากว่าคนอื่น   จึงพลาดโอกาสหลายๆอย่าง  จริงๆแล้วผมคิดที่จะหันเหวิถีชีวิตจากความตั้งใจดั้งเดิม   คือไม่ต้องเป็นครูก็ได้  ไปเป็นเอ็นจีโอดีกว่า   ช่วงนั้นมูลนิธิการศึกษาเพื่อชีวิตและสังคมรับสมัครผู้ประสานงานอยู่พอดี  ผมได้รับไปรษณียบัตรตอบกลับมาว่าให้ไปสอบสัมภาษณ์ที่สำนักงานแถวบางเขน ด้วยความอนุเคราะห์ของสมชัย   ศรีลาชัยที่มีเพื่อนเป็นผู้คุมคุกบางเขน

    ผมสอบไม่ผ่านดอกครับ   หากมารู้จักกับเจ้าหน้าที่ของมูลนิธิทีหลัง   ช่วงที่ทางมูลนิธิมีโครงการสนับสนุนกลุ่มวรรณกรรมร่มพอก-ภูดิน ซึ่งมีอาจารย์อภิเชษฐ์     ทองน้อยเป็นโต้โผ   จำได้ว่าชื่อพี่โหน่ง-บุษบานี่แหละ   ผมเคยถามท่านว่าทำไมไม่เลือกผม   และผมก็โดนต่อว่าเล็กน้อย

    นอกจากนี้ผมยังได้ร่วมเสวนาในหัวข้อการศึกษาเพื่อความเป็นไทยโดยกลุ่มครูศรีสะเกษ  ซึ่งมีอุดม   บัวเกษ  พจนีย์  บุญหวาน   เกษม  ศรีโพนทอง และนคร   ศรีวิพัฒน์  หรือสหายสกล   ร่วมกับโครงการพัฒนาการศึกษาเพื่อชุมชน(พศช.) ซึ่งมีดร.อุทัย  ดุลยเกษมมหาวิทยาลัยศิลปกรวิทยาเขตนครปฐมและคณะ ทำให้ผมได้รู้จักกับอาจารย์สมเกียรติ  พงษ์ไพบุลย์   จากวิทยาลัยครูนครราชสีมาและโอวาท  สุทธรักษ์บัณฑิตปริญญาโทที่มาสอนหนังสืออยู่ที่บ้านหนองแก   อำเภอหนองบัวแดง  จังหวัดชัยภูมิ

   ถึงแม้จะมีต้นทุนอยู่บ้างกับเพื่อนพ้องน้องพี่ชาวเอ็นจีโอ หากทว่าก็ไม่มีองค์กรใดรับผมเข้าทำงานดอกครับ  นอกจากกลุ่มวรรณกรรมลำน้ำมูลเท่านั้น  ทั้งๆที่ผมอยู่ในสภาพคนจรหมอนหมิ่น   แต่ก็มีผลดีคือผมเกิดแรงฮึดที่จะทำให้ฝันของพี่สาวที่อุตส่าห์ขายไร่ขายนาให้ผมได้เรียนหนังสือเพื่อที่จะให้ผมได้เป็นครูอย่างที่ตั้งใจไว้

    จดหมายจากฟอน  ฝ้าฟางสั่งให้ผมเดินทางไปประสานงานกับเพื่อนๆเพื่อรวบรวมต้นฉบับในการจัดทำหนังสือเล่มแรกของกลุ่ม   มันเป็นช่วงหลังออกพรรษาพอดี  และผมก็ไม่มีเงินสักบาทเดียว บังเอิญว่าคืนนี้จะมีงานบุญกฐินที่บ้านไผ่(บ้านเดิมของประชาคม  ลุนาชัย)  ผมจึงพอมองเห็นหนทางที่จะได้เงินมา

    ช่วงเช้าผมขึ้นเปรียบมวยในพิกัดน้ำหนัก ๕๘ กิโลกรัม  ได้คู่ชกเป็นนักมวยดาวรุ่งจากอำเภอป่าติ้ว  ดูเหมือนว่าผมจะเป็นกวีคนแรกในประเทศหรือในโลกก็เป็นได้ที่ขึ้นชกมวย   ค่ำคืนนั้น   ผมขึ้นไปให้เขาเตะต่อยได้เพียง ๒ ยกก็ต้องยอมแพ้  ได้เงินมา  ๖๐ บาท  มากกว่าบทกวีชิ้นแรกเล็กน้อย

    เช้าวันรุ่งขึ้น  ผมนั่งรถโดยสารไปราษีไศลในสภาพที่บอบช้ำและเจ็บปวดที่สุด แม้แต่กลืนข้าวลงท้องผมยังไม่สามารถกระทำได้   ผมดื่มน้ำได้เพียงอย่างเดียว   เพราะมันเจ็บปวดไปทั้งร่างกาย   กว่าจะไปถึงบ้านโจดนาห่อมได้ก็แทบตาย   ต้องนอนกินยาพาราแก้ปวดอยู่ที่บ้านฟอน   ฝ้าฟางเป็นอาทิตย์ โดยการดูแลของคุณเหรียญทอง   ก่อนที่ผมกับฟอนจะเขียนบทความวรรณกรรมปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคต  ซึ่งบรรจง  บรรเจิดศิลป์(อุดม   ศรีสุวรรณ)ได้กล่าวถึงใหน้าวรรณกรรมวิจารณ์มติชนสุดสัปดาห์

    หลังจากนั้น  ผมก็เดินทางกลับมาที่บ้านปราโมช  ปราโมทย์   เพื่อที่จะได้ทำคลอดหนังสือเล่มแรกของกลุ่มเรา   ผมกินอยู่ที่บ้านปราโมชหลายวันเพื่อที่จะทำหนังสือเล่มนี้  ปราโมชเป็นคนพิมพ์ต้นฉบับ  ภารโรงของโรงเรียนทรายมูลวิทยาเป็นคนอัดโรเนียว  ส่วนผมเย็บเล่ม

   ปราโมช  ปราโมทย์ (ปราโทย์    ในจิต)ได้ตั้งชื่อหนังสือเล่มแรกของกลุ่มเราว่า"คึดฮอด"  พร้อมกับเขียนภาพประกอบเป็นรอยเท้าของคนเดินทาง นิตยสารอาทิตย์-เคล็ดลับได้กรุณายกหน้าหนึ่งเต็มๆให้กับหนังสือคึดออดเล่มแรกนี้.