โรงเรียนนอกหน้าต่าง

ครูแสงดาว

รักการอ่าน

ห้องสมุดของโรงเรียนนับเป็นแหล่งเรียนรู้อีกแห่งหนึ่งที่คุณครูใช้เป็นสถานที่ให้เด็กๆไปแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง ซึ่งเป็นการปลูกฝังนิสัยรักการอ่านของเด็กๆด้วยเช่นกัน

จากรายงานการประเมินของสมศ.พบว่ามีบางมาตรฐานการเรียนรู้ของเด็กไทยยังต้องปรับปรุงคือทักษะการคิดวิเคราะห์  และการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง  ซึ่งก็เป็นเด็กๆตามบ้านนอกคอกนาเสียส่วนมาก

ปัญหาการคิดวิเคราะห์และการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองของนักเรียนตามชนบทย่อมแตกต่างจากโรงเรียนในเมืองหรือกรุงเทพมหานครอย่างแน่นอน     ในขณะที่เครื่องมือที่ใช้ในการวัดและประเมินของสมศ.ยึดเอามาตรฐานอันเดียวกัน

ซึ่งเรื่องนี้ครูแสงดาวมีมุมมองที่แตกต่างจากสมศ.มาตลอด   ในขณะที่บทสรุปของสมศ.มีผลต่อบทบาทหน้าที่การจัดการเรียนรู้ของครูเรา   จึงทำให้เพื่อนครูในโรงเรียนต่างๆที่ได้รับการประเมินว่าปรับปรุง และพอใช้ต้องดิ้นรนขนขวายหาแนวทางแก้ไขและพัฒนาเด็กๆเหล่านั้นให้ได้ตามมาตรฐานของสมศ.

มีโครงการมากมายที่ครูเราใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาเด็กๆโดยใช้ห้องสมุดเป็นแหล่งเรียนรู้ เช่น โครงการห้องสมุดมีชีวิต   วางทุกงานอ่านทุกคน   บันทึกรักนักอ่าน   สัปดาห์ห้องสมุด  เป็นต้น

ครูและผู้บริหารบางคนใช้ห้องสมุดเป็นสถานที่เก็บเด็ก    เมื่อครูขาด หรือครูมีภารกิจติดต่อการงานอย่างอื่น   อย่างน้อยๆก็เป็นการบังคับเด็กให้อยู่ใกล้ชิดกับหนังสือ  บางทีอาจก่อเกิดสำนึกรักการอ่านขึ้นมาบ้าง

ความจริงแล้วครูเราเองก็ใช้กระบวนท่าทุกรูปแบบเพื่อพัฒนาเด็กๆเหล่านี้  หากทว่าห้องสมุดที่เห็นและเป็นอยู่ตามโรงเรียนชนบทมีหนังสือไม่เพียงพอ   หรือถ้าหากมีหนังสือ  มันก็จะถูกเก็บไว้อย่างดีในตู้กระจก

หนังสือมีน้อย  หนังสือมีไม่เพียงพอ   หนังสือมีแต่ไร้สาระ   เด็กๆที่มาใช้บริการก็ไม่มีระเบียบวินัยในการใช้   ครูบรรณารักษ์ก็ไม่ใช่ครูชอบหนังสือสักเท่าไหร่   เมื่อเด็กๆค้นรื้อหนังสือก็ดุด่า ทำให้เด็กกลัวครู  ไม่กล้าไปใช้บริการห้องสมุด

เงินงบประมาณที่จะมาสนับสนุนกิจกรรมเกี่ยวกับห้องสมุดก็มีน้อย  ปีหนึ่งโรงเรียนบางแห่งตั้งงบประมาณเอาไว้จากรายหัวเด็กๆไม่เกินห้าพันบาท   แล้วเงินแค่นี้จะซื้อหนังสือได้กี่เล่ม  ในขณะที่เด็กๆที่ต้องการใช้บริการมีเป็นร้อยคน

คุณครูบางคนและโรงเรียนบางแห่งที่มีวิสัยทัศน์หน่อยก็จะพากันทำหนังสือเล่มเล็กร่วมกัน  เป็นการเพิ่มหนังสือในห้องสมุด   แต่ก็มีข้อจำกัดในเรื่องรูปเล่ม และสีสัน  เด็กๆตัวเล็กๆชอบอ่านหนังสือที่มีสีสัน  รูปภาพประกอบสวยงาม

ห้องสมุดมีชีวิตชอบจัดกันตอนที่จะมีการประกวด หรือการพิจารณาความชอบหลังฤดูกาลแล้วก็ปิดเงียบ  เพราะครูขี้เกียจดูแล  ว่ากันตามจริง  เด็กยุคใหม่ก็ไม่ใส่ใจใฝ่อ่านหนังสือกันสักเท่าไหร่ดอก  คนจัดก็เลยเหนื่อย    หนังสือจัดวางไว้ดีๆก็กระจัดกระจาย มองดูแล้วอยากร้องไห้

การปลูกฝังนิสัยรักการอ่าน  อย่างงานใหญ่ๆระดับชาติ   เช่นงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ  ก็จัดกันอยู่แค่กรุงเทพฯ  เมืองต่างจังหวัดมีน้อย   ในระดับเขตพื้นที่ก็มักจะเป็นพวกขายหนังสือเรียนและแบบฝึก   พร้อมกับแผ่นซีดีลอกผลงานทางวิชาการ

วัฒนธรรมการอ่านของคนไทยเราจึงไม่ค่อยแข็งแรง  เพราะมันไม่ได้รับการส่งเสริมมาตั้งแต่เด็กๆ   เมื่อเด็กได้ฝึกอ่านฝึกจินตนาการตั้งแต่เด็กๆความสามารถในการคิดค้น วิเคราะห์  และการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองแล้วมันก็จะเป็นนิสัยติดตามตัวไปจนตาย

ซึ่งนักคิดระดับโลกยังกล่าวอ้างไว้เลยว่าจินตนาการสำคัญกว่าสิ่งอื่น   เมื่อเราต้องการส่งเสริมจินตนาการ  เราก็ต้องปลูกฝังกันตั้งแต่เริ่มแรก  ไม่ใช่ร้องแรกแหกกระเชอเอาตอนที่เด็กมันโตแล้ว  บอกอะไรมันก็ไม่ฟังดอก   มันอยากซิ่ง อยากยา  อยากมีเซ็กส์ มากกว่าการอยากอ่านหนังสือ   เพราะมันตอบสนองยุคสมัยได้ดีนั่นเอง.